samenvatting hoofdstuk 2

Hoofdstuk 2. De samenleving is een veld van tegengestelde
krachten

De samenleving = iets complex

 Samenleven -> perverse effect: effecten die tegengesteld
zijn aan de oorspronkelijke bedoelingen van een
handeling en die soms zelfs vernietigen!!
 Voorbeelden:
De keynesiaanse qpaarparadox en Mattheüs-effect
In een welvaartsstaat halen de middenklassen meer voordeel uit
sociale voordelen en diensten (de overheidsuitgaven) zoals
onderwijs, gezondheidzorg, cultuur, dan de lagere inkomensgroepen
voor wie ze van levensbelang zijn (en voor wie ze vaak ook bedoeld
zijn)


Mattheüseffect: Mechanisme dat wijst op de
middenklasse die meer vruchten plukt van sociale
voordelen en diensten, zoals gezondheidszorg of
onderwijs, dan de lagere inkomens voor wie ze van
levensbelang zijn (en voor wie ze vaak ook bedoeld zijn).
Belangrijk examen!!
We willen iedereen gelijke kansen geven maar dit lukt niet, dit is niet voor
iedereen. Rijke mensen worden rijker en arme mensen worden armer. Wie
al een voordeel heeft krijgt vaker nog meer voordelen maar wie al
achterstaat geraakt nog meer achterop. Bv: loopwedstrijd



Tegengestelde krachten in de samenleving

 Sociale cohesie (samenhang in de samenleving, vriendschap) en
sociale uitsluiting gaan vaak samen. Bv.: er is een klasgroep die al
goed overeenkomen en waar een goede sfeer is maar dan komt er
iemand nieuw bij en die groep aanvaart de nieuweling niet (sociale
uitsluiting)




1. Individu en samenleving: een strijd van goed tegen kwaad?
 Verhouding tussen individu en samenleving: tegenstelling tussen
individuele vrijheid en maatschappelijke dwang
 Niemand is een eiland: je bent individu én deel van de samenleving
 We willen ‘erbij horen én ons onderscheiden van anderen’

, Bv.: er is een themafeestje je verkleed je naar het feestje maar hebt
toch nog eigenheid en identificeert jezelf nog.

 Pas op voor aliënatie of vervreemding
Het behoort tot de essentie v/h menselijk bestaan dat zijn
scheppingen een eigen leven gaan leiden en zichzelf tegen hem
kan keren.
A) Bv.: schepping: sociale media om te verbinden en
communiceren
Eigen leven: algoritme – eenzijdig wereldbeeld
Tegen ons keren: verslaving en mentale problemen
B) BV.: schepping: technologie, globalisering, kapitalisme
C) Eigen leven: voortdurende groei en consumptie
D) Tegen ons keren: klimaatcrisis, uitputting natuurlijke
hulpbronnen



Verwijst naar de spanning tussen de mate waarin individuen (actors) of
externe omstandigheden en structuren (factoren) verantwoordelijk zijn
voor gedrag en gebeurtenissen in de samenleving.

• Actor perspectief: Dit perspectief benadrukt de rol van het
individu. Hier wordt de nadruk gelegd op persoonlijke keuzes, vrije
wil en individuele verantwoordelijkheid. Volgens dit standpunt
hebben mensen de capaciteit om bewust te handelen en hun eigen
leven vorm te geven. Actor -> microniveau (individueel)

• Factor perspectief: Dit perspectief benadrukt de invloed van
externe omstandigheden, zoals economische structuren, culturele
normen, sociale verwachtingen en andere omgevingsfactoren. Deze
factoren worden gezien als bepalend voor het gedrag van
individuen, waarbij het individu zelf minder controle heeft over zijn
of haar keuzes. Factor -> macroniveau (maatschappelijke structuren)


Verschil
• Sociologische verbeelding gaat over het vermogen om
individuele ervaringen te zien in relatie tot bredere maatschappelijke
structuren en historische processen. Het is meer een denkkader of
manier van zien dan een direct dilemma.

• Actor en factor dilemma gaat specifiek over de vraag hoe we
gedrag en sociale verschijnselen verklaren: door individuele acties of
door externe structuren en factoren. Dit dilemma richt zich op de
directe oorzaken van gedrag.

Amber – zorgen voor mama