Fiscale wetgeving Samenvatting

Fiscale wetgeving:
Definitie ‘belasting’:
- Inhoud en voorwerp belastingrecht:
 Het belastingrecht regelt de wijze waarop overheid een (financiële)
prestatie kan vorderen van de rechtssubjecten
 Publiek recht
 Niet autonoom, andere rechtstakken zijn ook van belang (vb.
boekhoudrecht, burgerlijk recht…)
 Het belastingrecht omvat volgende onderdelen:
1) Rechtsgrond van de belastingbevoegdheid
 Wie kan belastingen heffen?
2) Toepassingsgebied van de belasting
Wie wordt belast, wat wordt belast en hoe wordt er
belast?
3) Dwangmaatregelen van de overheid
Controle, sanctionering en invordering.
4) Fiscale geschillenbeslechting
Hoe kan een belasting betwist worden?

- Definitie ‘belasting’:
 Geen wettelijke definitie
 Een (juridische) interpretatie:
“Een belasting doet een rechtsband ontstaan tussen de
overheid en de belastingplichtige, waarbij een heffing of
prestatie wordt opgelegd ten behoeve van een
overheid, met als doel in de openbare uitgaven te
voorzien.”

 4 elementen:
1. Rechtsband
2. Tussen ‘overheid’ en ‘belastingplichtige’
3. Heffing/ prestatie
4. Doel: Openbare uitgaven financieren

1. Rechtsband:
= juridische relatie waaruit verplichtingen ontstaan
voor belastingplichtige
 Dwingend karakter
 Eenzijdig opgelegd door overheid

2. Tussen ‘overheid’ en ‘belastingplichtige’:
 Wie is overheid? Wie mag belastingen heffen?
=> De publiekrechtelijke instellingen van
openbaar nut (art. 173 GW)
=> De supranationale overheden (Europa) (bv.
douanerechten – eigen middelen van de
Europese Gemeenschap) (1% Belgische btw-
opbrengst – Europese Gemeenschap)



=> Federale overheid:

, = de staat
 Heeft de meest uitgebreide fiscale bevoegdheid
 wel beperkt door:
=> verdragen (btw, douanerechten)
=> eigen wetten (overdracht gewesten)
 belangrijkste federale belastingen:
=> Btw
=> Inkomsten belastingen:
 personenbelasting
 vennootschapsbelasting
 Rechtspersonenbelasting
 belasting der niet-inwoners

=> Regionale overheden:
= Gemeenschappen + Gewesten
= deelstaten
 Drie categorieën belastingen:
1. Autonome regionale belastingbevoegdheid (=
eigenlijke regionale belastingen):
 Gebaseerd op art. 170, §2 GW
 Deelstaten hebben volstrekte autonomie
binnen hun territorium
 Hoofdbestanddelen van de belasting
(toepassingsgebied, heffingsgrondslag,
tarief, vrijstellingen) + bijkomende
elementen (sancties, verhogingen,
interesten) mogen door de deelstaten
bepaald worden
=> vb. Vlaamse Gewest:
heffingen m.b.t. vaste afvalstoffen
en het lozen van afvalwater, heffing
op leegstaande of verwaarloosde
bedrijfsruimten, krotheffing op
woningen en gebouwen …=> de
federale overheid kan geen
belastingen heffen op water en afval
 Belangrijke beperking: deelstaten
mogen geen belastingen heffen op
materies die al het voorwerp uitmaken van
een belasting door de Staat

2. Toegewezen regionale belastingbevoegdheid
 Oneigenlijke regionale belastingen:
=> = Overgedragen belastingen
(art. 3 Bijzondere Financieringswet =
BFW)
=> Oorspronkelijk ingevoerd door de
federale overheid
=> Maar opbrengst + regelgeving:
voor deelstaten (art. 4 BFW)

,  Gewestelijke aanvullende belasting op
de personenbelasting:
=> = Opcentiemen op de federale
personenbelasting (art. 5/1 BFW)
=> Opcentiemen = belasting die
een lagere overheid heft op een
belasting van een hogere overheid

3. Toegewezen fiscale opbrengst: (art. 6 BFW)
 Regelingsbevoegdheid: federaal
 Deel van de opbrengst: regionaal

 Wie is belastingplichtige? (niet altijd hetzelfde als
belastingschuldige)
=> Provincies en gemeenten:
 Mogen in principe alle belastingen
heffen, uiteraard verbonden aan het
territorium, tenzij de federale wet het
verbiedt
 Wat mag wel (WIB)?
=> belasting op tweede verblijven, allerlei
retributies, leegstandsheffingen,
nachtwinkels, honden, ophalen huisvuil…
3. Heffing/ prestatie:
= in principe geldsom betalen

4.Doel: openbare uitgaven financieren: (=financieel doel)
 Gezondheidszorg
 Onderwijs
 Infrastructuur + wegennet
 Veiligheid
=> geen rechtstreekse/ individuele
tegenprestatie!

- Andere overheidsinkomsten:
 Retributies:
= vergoeding voor geïndividualiseerde dienstverlening
vanwege de overheid
 Rechtstreekse tegenprestatie
=> parkeerretributie, huisvuilophaling, tolgeld
 Parafiscale bijdragen:
 Algemene verplichting
 Opbrengst niet opgenomen in begroting: niet voor
financiering algemene overheidsuitgaven (≠ belasting)
 Rechtstreeks naar RSZ, gebruikt voor specifieke
sociale uitgaven = bestemmingscriterium, specifieke
tegenprestatie
=> Pensioenen
=> Werkloosheidsuitkeringen
=> Ziektevergoedingen
=> …

, - Functies van belastingen:
 Financiële functie:
 Meest essentiële functie
 Belangrijkste bron van inkomsten voor de overheid
Wat gebeurt er met ons belastinggeld?

 Economische functie:
 Belastingheffing heeft een sterke invloed op de
economie:
=> De prijsvorming: hoge accijnzen op
sigaretten, tarief btw...
=> Het spaarwezen: pensioensparen, individuele
levensverzekeringen…
=> De consumptie: daling koopkracht
=> De investeringen: ondernemingen vestigen
zich in het buitenland
=> De tewerkstelling: aanwerven van bepaalde
categorieën, maatregelen i.g.v. collectieve
ontslagen
 kan zowel positieve stimulans als ontradend effect
zijn

 Sociale functie:
 Herverdeling: door middel van belastingen wil de
overheid tot een herverdeling van de vermogens en
fortuinen komen
 Draagkrachtbeginsel
=> vb. hanteren van progressieve
belastingschalen in
personenbelasting/belastingvrije som
=> vb. lagere btw tarieven voor
levensnoodzakelijke goederen en diensten
=>vb. verminderde registratiebelasting bij
aankoop ‘bescheiden’ woning in Vlaams Gewest
=> …

- Grondwettelijke voorschriften:
 Legaliteitsbeginsel:
 “geen belasting zonder wet”
 Eventueel wel uitvoeringsbesluiten voor minder
belangrijke aangelegenheden

 gevolg: Strikte interpretatie van de belastingwet
=> “Wat duidelijk is, mag niet geïnterpreteerd
worden”
=> Indien toch geïnterpreteerd moet worden,
moet eerst uitgegaan worden van de tekst zelf (=
tekstuele interpretatie)
=> Wanneer de tekstuele interpretatie geen
uitkomst biedt, mag overgegaan worden naar de
historische interpretatie (studie voorbereidende
werken)