Module 1 (recht): wat is recht?
1. Wat is recht inleiding
= het recht is een geheel van gedragsregels die rechtsregels zijn omdat de overheid ze
heeft uitgewerkt en verplicht oplegt aan de burgers om de samenleving te ordenen en
vitale maatschappelijke belangen te beschermen (dit is hoe wij recht omschrijven, er is
geen 1 vaste definitie voor recht)
-> recht heeft 4 kernelementen:
2. Recht is een geheel van gedragsregels
-> recht regelt gedrag, dat gedrag is uitwendig waarneembaar
-> rechtsregel = gedragsregel (omschreven als plichten)
- gebodsbepaling (je moet…)
- verbodsbepalingen (je mag niet…)
-> recht verschilt dus met ethiek, moraal en godsdienst (zij richten zich
namelijk eerder op het innerlijke gedrag terwijl recht zich focust op de
maatschappij, het uiterlijke gedrag)
-> strafrecht:
- principe: reactief, gericht op gepleegd en gekend misdrijf
- uitzonderlijk: proactief, gericht op gepleegd maar nog niet aan het
licht gebrachte misdrijven (daders van een nog te plegen misdrijf). In
sommige landen wordt men dan opgepakt, in andere landen niet
3. Opgesteld door de overheid
-> een gedragsregel wordt een rechtsregel wanneer die regel is opgesteld
door de overheid die hiertoe gemachtigd is
-> politieke macht bestaande uit 3 aspecten:
- wetgevende macht (maken van regels)
- uitvoerende macht (uitvoering van regels)
- rechterlijke macht (beoordeling van overtreding en geschillen)
-> absolute macht-> autocratie: alle machten zijn in handen van 1 persoon of
een bevoorrechte minderheid (oligarchie)
- absoluut heerser (almachtig) -> bevolking zijn onderdanen
, - gelegitimeerd door:
- god: theocratie
- geweld - macht van de sterkste – terreur
=> Charles de Montesquieu: de scheiding der machten
-> democratie is een reactie op de absolute heerschappij (revolutie)
-> directe/rechtstreekse democratie:
- Griekse stadstaten: volk neemt zelf keer op keer besluiten over het bestuur
van het land (de burgers besluiten rechtstreeks mee)
! alleen rijke konden stemmen (vrouwen mochten niet)
- bestaat vandaag niet meer, wel nog landen waar burgers door middel van
bindende referenda mee stemmen over staatzaken
-> België= indirecte/onrechtstreekse, representatieve parlementaire
democratie
- België kent niet het referendum (hiermee kunnen burgers direct deelnemen
aan het besluitvormingsproces)
- volksvertegenwoordigers = representatives
- volk kiest enkel de leden van het parlement van de wetgevende macht
2
, -> België is van een eenheidsstaat naar een federale staat gegaan
-> vroeger had België 1 parlement (gelegen in Brussel) en 1 regering
(eenheidsstaat) zij maakten wetten en voerde het uit voor heel het land
-> elke gemeenschap en elk gewest beschikt over het zelfbeschikkingsrecht (ze hebben een
eigen wetgevende en uitvoerende macht)
-> restbevoegdheid is hetgeen wat niet wordt toegewezen aan de gemeenschappen en
gewesten, dit wordt dan een bevoegdheid voor de federale overheid
-> een parlement maakt decreten (wetgevende macht) en een regering maakt besluiten
(uitvoerende macht)
-> uitzondering: het parlement van Brussel maakt ordonnanties i.p.v. decreten
-> EU= supranationale rechtsorde en maakt:
- verordeningen (beslissing voor alle landen die lid zijn van de EU)
- beschikkingen (enkel van toepassing op landen waar het kan, wel zelfde kracht als
verordeningen)
- richtlijnen (bv. stikstofdecreet)
-> recht is dus door de mens gemaakt en verandert voortdurend, het evolueert mee met de
tijd, cultuur, opvattingen, …
3
, => nieuwe regeling: eerst was de gemeenteraad vrij in het kiezen van een burgemeester. Nu
nieuw systeem:
- vorming van de coalitie op initiatief van de grootste fractie
- eens coalitie is gevormd, wordt de burgemeester de persoon die binnen de
grootste fractie van de coalitie de meeste voorkeurstemmen heeft behaald
4. Afdwingbaar door de overheid
-> de overheid dwingt de rechtsregels af door middel van sancties
-> sanctie is een reactie van de overheid op het niet naleven van de rechtsregel:
- burgerrechtelijke sancties
- strafrechtelijke sancties
Burgerlijk recht Strafrecht
Gaat over privébelangen bv. huur niet Gaat over een misdrijf, een algemeen
betalen, burenruzie, … belang voor de samenleving (bv. moord,
diefstal, …)
-> rechtbanken in België: (schrijf extra dingen van de powerpoint op onderstaand schema)
4
1. Wat is recht inleiding
= het recht is een geheel van gedragsregels die rechtsregels zijn omdat de overheid ze
heeft uitgewerkt en verplicht oplegt aan de burgers om de samenleving te ordenen en
vitale maatschappelijke belangen te beschermen (dit is hoe wij recht omschrijven, er is
geen 1 vaste definitie voor recht)
-> recht heeft 4 kernelementen:
2. Recht is een geheel van gedragsregels
-> recht regelt gedrag, dat gedrag is uitwendig waarneembaar
-> rechtsregel = gedragsregel (omschreven als plichten)
- gebodsbepaling (je moet…)
- verbodsbepalingen (je mag niet…)
-> recht verschilt dus met ethiek, moraal en godsdienst (zij richten zich
namelijk eerder op het innerlijke gedrag terwijl recht zich focust op de
maatschappij, het uiterlijke gedrag)
-> strafrecht:
- principe: reactief, gericht op gepleegd en gekend misdrijf
- uitzonderlijk: proactief, gericht op gepleegd maar nog niet aan het
licht gebrachte misdrijven (daders van een nog te plegen misdrijf). In
sommige landen wordt men dan opgepakt, in andere landen niet
3. Opgesteld door de overheid
-> een gedragsregel wordt een rechtsregel wanneer die regel is opgesteld
door de overheid die hiertoe gemachtigd is
-> politieke macht bestaande uit 3 aspecten:
- wetgevende macht (maken van regels)
- uitvoerende macht (uitvoering van regels)
- rechterlijke macht (beoordeling van overtreding en geschillen)
-> absolute macht-> autocratie: alle machten zijn in handen van 1 persoon of
een bevoorrechte minderheid (oligarchie)
- absoluut heerser (almachtig) -> bevolking zijn onderdanen
, - gelegitimeerd door:
- god: theocratie
- geweld - macht van de sterkste – terreur
=> Charles de Montesquieu: de scheiding der machten
-> democratie is een reactie op de absolute heerschappij (revolutie)
-> directe/rechtstreekse democratie:
- Griekse stadstaten: volk neemt zelf keer op keer besluiten over het bestuur
van het land (de burgers besluiten rechtstreeks mee)
! alleen rijke konden stemmen (vrouwen mochten niet)
- bestaat vandaag niet meer, wel nog landen waar burgers door middel van
bindende referenda mee stemmen over staatzaken
-> België= indirecte/onrechtstreekse, representatieve parlementaire
democratie
- België kent niet het referendum (hiermee kunnen burgers direct deelnemen
aan het besluitvormingsproces)
- volksvertegenwoordigers = representatives
- volk kiest enkel de leden van het parlement van de wetgevende macht
2
, -> België is van een eenheidsstaat naar een federale staat gegaan
-> vroeger had België 1 parlement (gelegen in Brussel) en 1 regering
(eenheidsstaat) zij maakten wetten en voerde het uit voor heel het land
-> elke gemeenschap en elk gewest beschikt over het zelfbeschikkingsrecht (ze hebben een
eigen wetgevende en uitvoerende macht)
-> restbevoegdheid is hetgeen wat niet wordt toegewezen aan de gemeenschappen en
gewesten, dit wordt dan een bevoegdheid voor de federale overheid
-> een parlement maakt decreten (wetgevende macht) en een regering maakt besluiten
(uitvoerende macht)
-> uitzondering: het parlement van Brussel maakt ordonnanties i.p.v. decreten
-> EU= supranationale rechtsorde en maakt:
- verordeningen (beslissing voor alle landen die lid zijn van de EU)
- beschikkingen (enkel van toepassing op landen waar het kan, wel zelfde kracht als
verordeningen)
- richtlijnen (bv. stikstofdecreet)
-> recht is dus door de mens gemaakt en verandert voortdurend, het evolueert mee met de
tijd, cultuur, opvattingen, …
3
, => nieuwe regeling: eerst was de gemeenteraad vrij in het kiezen van een burgemeester. Nu
nieuw systeem:
- vorming van de coalitie op initiatief van de grootste fractie
- eens coalitie is gevormd, wordt de burgemeester de persoon die binnen de
grootste fractie van de coalitie de meeste voorkeurstemmen heeft behaald
4. Afdwingbaar door de overheid
-> de overheid dwingt de rechtsregels af door middel van sancties
-> sanctie is een reactie van de overheid op het niet naleven van de rechtsregel:
- burgerrechtelijke sancties
- strafrechtelijke sancties
Burgerlijk recht Strafrecht
Gaat over privébelangen bv. huur niet Gaat over een misdrijf, een algemeen
betalen, burenruzie, … belang voor de samenleving (bv. moord,
diefstal, …)
-> rechtbanken in België: (schrijf extra dingen van de powerpoint op onderstaand schema)
4
