Samenvatting toegepaste farmacologie (deel Anne Smits)
Hoofdstuk 1: Geneesmiddelen in het pre-, peri-, en postpartum
1.1. Terminologie
Farmacologie
Dierexperimentele farmacologie Klinische (humane) farmacologie
• Wetenschappelijke studie van • Wetenschappelijke studie van
geneesmiddelen bij proefdieren geneesmiddelen bij de mens
• Vooral van belang in preklinische luik
• Onderzoek en ontwikkeling nieuwe
geneesmiddelen
• Studie van het gebruik van bestaande
geneesmiddelen
• Ontwikkeling van geneesmiddelen: aantonen van veiligheid en werkzaamheid
o Vanaf fase 1: GMonderzoek bij de mens
o Fase 4: toetsen naar neveneffecten
• Farmacologie
• Farmacotherapie: gebruik van geneesmiddelen in de dagelijkse praktijk
o Preventieve indicatie
Grenzen ook o Therapeutische indicatie (causale, symptomatische of substitutie therapie)
wel aan elkaar o Diagnostische indicatie → meer te weten willen komen over GM
• Toxicologie
• Farmacie= expertise van apotheker
1
,Samenvatting toegepaste farmacologie (deel Anne Smits)
• Geneesmiddelen: indeling volgens werkingsmechanisme
Causaal Oorzaak behandelen
Bv. Antibiotica
Profylactisch Een ziekte wordt voorkomen
Bv. Vaccins (meningitis, hepatitis), antistollingspreparaten (DVT),
maagbeschermende preparaten (maagulcera)
Symptomatisch Bestrijden de symptomen (zonder daarom de oorzaak aan te pakken)
Bv. Pijnstilling (bv. Pijn behandelen bij botbreuk → breuk wordt daarbij
niet aangepakt)
Substitutie Een tekort wordt aangevuld
Bv. Schildklierhormonen bij hypothyroïdie, hormoonsubstitutietherapie
na menopauze, hormonen bij infertiliteit
Placebo Ziet eruit als normaal geneesmiddel, maar bevat geen actieve
bestanddelen
Bv. In gerandomiseerde studie
• Naamgeving van geneesmiddelen:
Chemische naam Generische naam Handelsnaam
= werkzame scheikundige stof in = stofnaam = hoe het op de handelsmarkt
het medicijn → internationaal op dezelfde wordt genoemd
manier over hetzelfde product
spreken
Para-aceto-aminofenol Paracetamol Dafalgan, perdolan
7-chloor-5-fenyl-1-methyl- Diazepam Valium
1,3-dihydro-1,4- Ibuprofen Brufen
benzodiazepin-2-on
Isobutylpropylfenylacetaat
2
, Samenvatting toegepaste farmacologie (deel Anne Smits)
1.1.1. Algemene aspecten
Farmacokinetiek Farmacodynamiek
• ‘wat het lichaam met het geneesmiddel • ‘wat het geneesmiddel met het lichaam
doet’ doet’
• Fasen: • Doel:
o Absorptie o Optimale werking
o Distributie o Vermijden van neveneffecten
o Metabolisme
o Excretie • (welk effect verwacht je)
Farmacokinetiek (PK)
• = wijze waarop en snelheid waarmee het
GM zich in het lichaam verplaatst
• Beschrijft de concentratie van het GM in
het lichaam in functie van de tijd
Interactie van GM met zijn
receptor waar zijn werking
gaat plaatsvinden
• 4 fasen/ processen (ADME):
Absorptie • Het binnenkomen van het GM in de systemische
bloedcirculatie
Distributie • Het verdelen/ verspreiden van het GM over alle
lichaamsweefsels
Metabolisme • Het omzetten van het GM in afbraakproducten of
metabolieten
eliminatie Excretie • Het uitscheiden van het GM en/of metabolieten uit het
lichaam
3
, Samenvatting toegepaste farmacologie (deel Anne Smits)
Van inname tot absorptie
Mond • Orale inname
• Tablet of capsule
• Nuchter, met voldoende water
Maag • Farmaceutische fase: GM valt uit elkaar en actieve stof komt vrij
• Vrijstelling van GM (de actieve stof)
Gastro-intestinaal • Longitudinaal: van proximaal naar distaal tgv peristaltische bewegingen
transport • Axiaal (bv. Door darmwand heen): tgv diffusie
Proximale dundarm • Absorptie in bloedbaan
(duodenum en
jejenum)
4
Hoofdstuk 1: Geneesmiddelen in het pre-, peri-, en postpartum
1.1. Terminologie
Farmacologie
Dierexperimentele farmacologie Klinische (humane) farmacologie
• Wetenschappelijke studie van • Wetenschappelijke studie van
geneesmiddelen bij proefdieren geneesmiddelen bij de mens
• Vooral van belang in preklinische luik
• Onderzoek en ontwikkeling nieuwe
geneesmiddelen
• Studie van het gebruik van bestaande
geneesmiddelen
• Ontwikkeling van geneesmiddelen: aantonen van veiligheid en werkzaamheid
o Vanaf fase 1: GMonderzoek bij de mens
o Fase 4: toetsen naar neveneffecten
• Farmacologie
• Farmacotherapie: gebruik van geneesmiddelen in de dagelijkse praktijk
o Preventieve indicatie
Grenzen ook o Therapeutische indicatie (causale, symptomatische of substitutie therapie)
wel aan elkaar o Diagnostische indicatie → meer te weten willen komen over GM
• Toxicologie
• Farmacie= expertise van apotheker
1
,Samenvatting toegepaste farmacologie (deel Anne Smits)
• Geneesmiddelen: indeling volgens werkingsmechanisme
Causaal Oorzaak behandelen
Bv. Antibiotica
Profylactisch Een ziekte wordt voorkomen
Bv. Vaccins (meningitis, hepatitis), antistollingspreparaten (DVT),
maagbeschermende preparaten (maagulcera)
Symptomatisch Bestrijden de symptomen (zonder daarom de oorzaak aan te pakken)
Bv. Pijnstilling (bv. Pijn behandelen bij botbreuk → breuk wordt daarbij
niet aangepakt)
Substitutie Een tekort wordt aangevuld
Bv. Schildklierhormonen bij hypothyroïdie, hormoonsubstitutietherapie
na menopauze, hormonen bij infertiliteit
Placebo Ziet eruit als normaal geneesmiddel, maar bevat geen actieve
bestanddelen
Bv. In gerandomiseerde studie
• Naamgeving van geneesmiddelen:
Chemische naam Generische naam Handelsnaam
= werkzame scheikundige stof in = stofnaam = hoe het op de handelsmarkt
het medicijn → internationaal op dezelfde wordt genoemd
manier over hetzelfde product
spreken
Para-aceto-aminofenol Paracetamol Dafalgan, perdolan
7-chloor-5-fenyl-1-methyl- Diazepam Valium
1,3-dihydro-1,4- Ibuprofen Brufen
benzodiazepin-2-on
Isobutylpropylfenylacetaat
2
, Samenvatting toegepaste farmacologie (deel Anne Smits)
1.1.1. Algemene aspecten
Farmacokinetiek Farmacodynamiek
• ‘wat het lichaam met het geneesmiddel • ‘wat het geneesmiddel met het lichaam
doet’ doet’
• Fasen: • Doel:
o Absorptie o Optimale werking
o Distributie o Vermijden van neveneffecten
o Metabolisme
o Excretie • (welk effect verwacht je)
Farmacokinetiek (PK)
• = wijze waarop en snelheid waarmee het
GM zich in het lichaam verplaatst
• Beschrijft de concentratie van het GM in
het lichaam in functie van de tijd
Interactie van GM met zijn
receptor waar zijn werking
gaat plaatsvinden
• 4 fasen/ processen (ADME):
Absorptie • Het binnenkomen van het GM in de systemische
bloedcirculatie
Distributie • Het verdelen/ verspreiden van het GM over alle
lichaamsweefsels
Metabolisme • Het omzetten van het GM in afbraakproducten of
metabolieten
eliminatie Excretie • Het uitscheiden van het GM en/of metabolieten uit het
lichaam
3
, Samenvatting toegepaste farmacologie (deel Anne Smits)
Van inname tot absorptie
Mond • Orale inname
• Tablet of capsule
• Nuchter, met voldoende water
Maag • Farmaceutische fase: GM valt uit elkaar en actieve stof komt vrij
• Vrijstelling van GM (de actieve stof)
Gastro-intestinaal • Longitudinaal: van proximaal naar distaal tgv peristaltische bewegingen
transport • Axiaal (bv. Door darmwand heen): tgv diffusie
Proximale dundarm • Absorptie in bloedbaan
(duodenum en
jejenum)
4
