Samenvatting - farmacologie_cardiovasculair stelsel (B-KUL-E0G47A)

Samenvatting toegepaste farmacologie: Deel 2 - geneesmiddelen in verband met het cardiovasculair
stelsel


Hoofdstuk 1: diuretica

 Diuretica = stoffen die de snelheid van urinevorming verhogen
 Belangrijkste indicatie  mobilisatie van oedeem: het veroorzaken van negatieve
vochtbalans zodat het extracellulair volume normaliseert

 Alle diuretica, behalve osmotische diuretica, werken rechtstreeks in op het epitheel van de
niertubuli  gebeurt meestal specifiek op 1 plaats van de tubulus

 Toch kan er ook op plaatsen waar geen specifieke inwerking gebeurt, een onrechtstreeks
effect zijn:
o Als 1 segment van het nefron beïnvloed wordt, zijn de omstandigheden voor de
volgende segmenten verschillend  in serie geschakeld: impact van diureticum
proximaal gaat ook effect hebben op processen distaal doordat tubulair vocht anders
is samengesteld
o Het organisme reageert op de afname van het extracellulair volume en heeft de
neiging H2O en elektrolyten te bewaren

 Alle diuretica hebben dus de neiging om de samenstelling van lichaamsvochten te
veranderen, en alle geven aanleiding tot verlies van H 2O en Na




1

,Samenvatting toegepaste farmacologie: Deel 2 - geneesmiddelen in verband met het cardiovasculair
stelsel



1) Koolzuuranhydrase-inhibitoren  Inhiberen NaHCO3-reabsorptie thv de proximale
tubulus

2) Lisdiuretica  Inhiberen selectief de Na+/K+/2Cl—carrier thv de
dikke opstijgende tak van de lis van Henle

3) Thiaziden  Inhiberen NaCl-reabsorptie thv het distaal
kronkelbuisje

4) K+- sparende diuretica  Inhiberen de Na+-absorptie en dus de K+-secretie
thv het verzamelbuisje



1.1. Koolzuuranhydrase-inhibitoren: acetazolamide

 Afgeleid van sulfanilamide
o = oude AB  belangrijk voor allergische reacties op deze AB

 Netto-effect:
o Minder transport van NaHCO3 van lumen naar interstitium (vermindering van het
totale lichaamsbicarbonaat), gevolgd door H2O naar het interstitium (isotone
reabsorptie)
o Systemische acidose en meer alkalische urine: na 30min. Is urine meer alkalisch  er
wordt minder natriumbicarbonaat gereabsorbeerd door lichaam (dus meer over in
urine)
 Normaal komt dit niet in urine terecht, wordt door homeostase zo goed als
allemaal gereabsorbeerd in lichaam

o Beperkt diuretisch effect



1.1.1. Klinisch gebruik
 Openhoek-glaucoom
o Verhoogde oogdruk  oogdruk verlagen door betere afvloei, minder productie
oogvocht…  koolzuuranhydrase in hoge mate aanwezig in oog en rol bij aanmaak
oogvocht  koolzuuranhydrase-inhibitoren in oog druppelen op oogvocht-aanmaak
te verminderen

 Alkalinisatie van de urine: zuren lossen beter op in alkalische urine bv. Cystine, urinezuur,
aspirine. Bij langdurig gebruik moet bicarbonaat per os worden genomen

 Metabole alkalose tgv diureticagebruik bij iemand met zware hartdecompensatie
o Lisdiuretica: koolzuuranhydrase zorgen voor lichte acidose  brengen alkalose terug
in balans



2

,Samenvatting toegepaste farmacologie: Deel 2 - geneesmiddelen in verband met het cardiovasculair
stelsel

 ‘acute mountain sickness’: door de productie en de pH van het cerebrospinaal vocht te
verlagen kan acetazolamide de symptomen verminderen (preventieve inname)

1.2. Thiaziden

 Vooral in associatie met andere GM: sartanen (ACE-inhibitoren/ antihypertensivum)  2
actieve bestanddelen in 1 pil
 Zijn goedkoop

 Werken in distale tubulus (relatief achteraan in nefron) op plaats waar meeste reabsorptie al
gebeurd is
 Verhogen de excretie van NaCl en van K +  minder Na gereabsorbeerd  er blijft meer Na in
het lumen  distaal meer Na  zorgt voor meer kaliumverlies

 Niet effectief bij GFR < 30ml/min
o Normale GFR: 125 ml/min (180l/dag)  enorm efficiënt reabsorptieproces
o Alle diuretica gaan interageren met reabsorptieproces  je kan dus enorme
metabole homeostasestoornissen veroorzaken met diuretica (deshydratatie,
ionenstoornissen…)




1.2.1. Klinische indicaties


 Eerstelijnsbehandeling
hypertensie
 Mild hartfalen
 Zijn zwak vasodilaterend
 Onderhoudsbehandeling
congestief hartfalen


1.2.2. Bijwerkingen


 Hypokaliëmie
 Metabole alkalose
 Hyperuricemie  jicht(aanval)
 Verminderde glucosetolerantie  zorgt voor stijgen nuchtere glycemie (met als gevolg
verhogen insuline)  betekent niet dat je GM niet mag geven aan diabetesptn  wel
aanpassen diabetestherapie




3

, Samenvatting toegepaste farmacologie: Deel 2 - geneesmiddelen in verband met het cardiovasculair
stelsel



1.3. Lisdiuretica

 Bv. Furosemide
 Meest krachtige diuretica (vooral ook acuut gebruik)
 Inhiberen selectief de reabsorptie van NaCl (+ dus ook minder water)
 Leiden tot een verhoogde excretie van K+ (waardoor risico hypokaliëmie) en een verhoogde
excretie van Mg2+ en Ca2+.
o Calcium is niet zo erg: nog op andere plaatsen in nefron opgenomen
o Magnesium is delicater  hypomagnesiëmie mogelijke bijwerking

 Werken op proximale deel van lis van Henle



1.3.1. Indicaties/ klinisch gebruik


 Onderhoudstherapie (PO) hartfalen
wanneer thiaziden onvoldoende
effect of wanneer GFR < 30ml/min

 Bij acuut longoedeem: best IV geven
 absorptie na perorale opname is
vaak slecht (verminderde perfusie)

 Nierinsufficiëntie: veroorzaken vaak
retentie van water en zout en K+. als
GFR < 30ml/min zijn thiaziden niet
effectief, maar lisdiuretica vaak nog
wel  + vaak ook hogere dosis nodig
naarmate nierfunctie afneemt om
nog zijn effect te bereiken

 Niet enkel diuretisch effect, ook impact op graad van vasodilatatie in bepaalde zones

 Lisdiuretica worden samen met zoutrestrictie en vaak ook samen met andere diuretica
gebruikt in behandeling van zout-en waterretentie die optreedt bij:
o Acuut longoedeem
o Chronisch hartfalen
o Levercirrose met ascites
o Nefrotisch syndroom
o Nierinsufficiëntie

 hebben weinig effect wanneer pt veel zout inneemt




4