Samenvatting - Voeding en bewegingsleer

Voedings en bewegingsleer
Definities
Voedsel:
Alles wat gegeten en gedronken kan worden voor als na bewerking.
Voeding:
Proces van kiezen en nuttigen, het verwerken ervan door ons lichaam en het
effect hiervan op onze gezondheid.
Nutriënten of voedingstoffen:
worden gedefinieerd als chemische stoffen die uit het voedsel worden
opgenomen omdat ze noodzakelijk zijn voor de nutritionele ondersteuning van
het lichaam, voorziening van energie en aanmaak van lichaamseigen stoffen met
het oog op een optimale groei, onderhoud en herstel van het lichaam.
Optimale voeding
Voeding die alle noodzakelijke nutriënten bevat, in een juiste hoeveelheid om ons
lichaam optimaal te laten functioneren.
Nutriënt
Chemisch definieerbaar bestanddeel van een voedingsmiddel
- Heel veel chemische stoffen
› Nog allemaal niet geïdentificeerd
- Van nature aanwezig of worden toegevoegd (via verwerking)
Voedingsstoffen of nutriënten
Onderverdeling in 3
1. De essentiële voedingstoffen
 Nodig om te kunnen overleven
 KH, water, eiwitten, vetten
2. Non-nutriënten of bioactieve stoffen
 Worden niet ingedeeld bij de ‘klassieke essentiële nutriënten’,
hebben geen
nadelig effect op het lichaam
 Groeiend bewijs van gunstig effect op de gezondheid
› Carotenoïden, polyfenolen
3. Xenobiotica => ( Xeno => vreemd) lichaamsvreemde stoffen en
natuurlijk voorkomende toxines. (2 groepen)
-> Xenobiotica => vb. medicatie of (ethyleenoxide,...) komt voor in
ijsjes of bepaaldfe specerijen. In hele kleine hoeveelheden.
Natuurlijke toxines:
- Toxines in voeding door micro- organismen
 Vb. schimmel op voeding
›Mogelijk ‘ potentieel toxisch effect op lichaam’ (niet altijd zo)
›Voedselveiligheid
 FAVV (Federaal Agentschap voor de veiligheid van de
voedselketen)

,Indeling van voedingsstoffen
- Op basis van structuur (chemisch) onderscheiden we:
 Koolhydraten (voedingsvezels) (koolstof, zuurstof en waterstof)
 Lipiden
 eiwitten of proteïnen (stikstof)
 Water
 mineralen en sporenelementen
 Vitamines
- Essentiele vs niet essentiële voedingstoffen
 Nutriënten die we nodig hebben voor de fysiologische processen
en die ons lichaam zelf niet kunnen aanmaken, die we moeten
halen uit voeding.
- Op basis van behoeften (hoeveelheid) onderscheiden:
 Macronutriënten (g)
 Micronutriënten ( mg of microgram)
- Op basis van energielevering
 Koolhydraten, vetten, proteïnen
‐ Alcohol levert ook energie
-> Geen essentiële voedingsstof
Eiwitten worden niet gebruikt voor energie
Functies van voedingstoffen
Deze voedingsstoffen (voornaamste functies):
- Bouwstoffen
 Voor de groei en aanmaak van nieuwe cellen en weefsels en voor de
opbouw van het skelet en het gebit zijn bouwstoffen nodig. Ook voor
herstel en wederopbouw zijn zij onontbeerlijk. Ons lichaam is
voornamelijk opgebouwd uit water en eiwitten. Het bot bevat veel
calcium.
- Energieleverende stoffen
 Energieleverende stoffen worden in het lichaam afgebroken en
hierbij komt energie vrij en warmte. De warmte is nodig om de
lichaamstemperatuur op peil te houden. De energie is nodig om
arbeid te leveren. De energetische waarde van een voedingsstof
wordt uitgedrukt in kJ of vaak in kcal.
- Regulerende stoffen
 Talrijke ( micro)nutriënten dienen als hulpstof om
stofwisselingsreacties mogelijk te maken, vandaar de naam
regulerende stoffen of beschermstoffen.
Behoefte aan voedingsstoffen
Een langdurig en/of ernstig tekort aan één of meer van de essentiële
voedingsstoffen kan deficiëntieverschijnselen en - ziekten tot gevolg hebben. Een
overmaat kan evenzeer de gezondheid in het gedrang brengen en zelfs toxisch
zijn.
->Vandaar dat het belangrijk is van vast te leggen hoeveel een mens nodig heeft
om optimaal te functioneren.
Voorbeelden? Water, zout of tekort aan ijzer

, Hoe bepalen we nu de juiste behoefte aan voedingstoffen
- Voedingsaanbevelingen:
 Verschillende instanties op nationaal en internationaal vlak:
 Voor België is dit de Hoge Gezondheidsraad.
› VOEDINGSAANBEVELINGEN VOOR DE BELGISCHE
VOLWASSEN BEVOLKING MET EEN FOCUS OP
VOEDINGSMIDDELEN – 2019
 De EFSA of ‘European Food and Safety Autority’,
 Wereldgezondheidsorganisatie (W.H.O.)
Wat bedoelen ze met Food Based Dietary Guidelines (FBDG)?
Richtlijnen over eten op basis van voedingsmiddelen. Niet op basis van
macronutriënten .
Behoefte aan voedingsstoffen
Behoeften zijn niet eenvoudig te bepalen omdat deze afhankelijk
zijn van individuele kenmerken. voorbeelden?
- De gemiddelde behoefte vormt de basis
 AR = (estimated) average requirement = (geschatte)
gemiddelde behoefte (behoefte voor de helft van de zaal)
 niveau van dagelijkse inname dat voldoende wordt geacht om
de behoefte te dekken van ca 50 % van de gezonde personen
in een populatie, is vaak in meer of mindere mate een
schatting (estimated)
 Voor vaststelling van de prevalentie van inadequate inname bij
groepen en individuen
 Voor de beoordeling van consumptiecijfers van gezonde groepen
Iedere persoon heeft een ander behoefte
Fitnesser heeft meer kcal nodig dan een oude man.
RDA ( = Recommended Daily Allowances .....) = PRI (= Population
Reference Intake....) = ADH = Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid
- niveau van dagelijkse inname dat voldoende wordt geacht voor dekking
van de behoeften van vrijwel alle (97,5 %) gezonde individuen in de
populatie, houdt rekening met individuele variaties in behoeften en
beschikbaarheid = afgeleid van de gemiddelde behoefte + 2
standaarddeviaties ( dit zou voor 97.5 procent van de zaal genoeg zijn)
 voor voedselaanbevelingen