8 Koolwaterstoffen
Koolstofchemie
De chemie waarin je stoffen die de atoomsoort koolstof bevatten bestudeert, noem je
koolstofchemie of organische chemie. Een belangrijke bron van koolstofverbindingen is
aardolie.
Aardolie
Ontstaat uit plantenresten die miljoenen jaren diep in de aarde onder hoge druk hebben
gestaan. Een mengsel van meer dan honderdduizend stoffen, voornamelijk koolwaterstoffen
Koolwaterstof
Een stof die voornamelijk bestaat uit koolstof- en waterstofatomen. Er kunnen ook nog
andere atomen aan zitten zoals zuurstof- en stikstofatomen in koolwaterstoffen gelden regels
van covalentie
Fossiele brandstoffen
Aardolie behoort net zoals aardgas en steenkool tot de fossiele brandstoffen. Fossiele
brandstoffen spelen een grote rol in de energievoorziening.
Fossiele brandstoffen
Koolwaterstofverbindingen die zijn ontstaan uit resten van plantaardig en dierlijk leven.
Gefractioneerde destillatie
In een olieraffinaderij wordt het mengsel van stoffen dat je aardolie noemt door destillatie in
acht aardoliefracties gescheiden. Je noemt dit proces gefractioneerde destillatie.
Kraken
Aardoliefractie worden verder bewerkt om geschikte grondstoffen voor industrie te
verkrijgen.
Kraken: Grote moleculen -> kleinere moleculen
Ontledingsreactie naftafractie -> thermolyse; Een aantal C-C-atoombindingen in de
moleculen weer verbroken en een mengsel van koolwaterstoffen met een korte koolstofketen
ontstaat.
Etheen is de grondstof voor de bereiding van de kunststof polyetheen. Etheen is de
monomeer, de bouwsteen waar je het polymeer polyetheen mee kunt maken De naam van
een polymeer is de naam van het monomeer waar het uit is gevormd met het voorvoegsel
poly-.
Covalentie
Het aantal bindingen dat een atoom kan vormen is de covalentie van een atoomsoort. Je geeft
de atomen in een structuurformule weer met hun symbool en de bindingen met een streepje.
Covalentie 1 Covalentie 2 Covalentie 3 Covalentie 4
H O N C
F S P
Cl
Br
I
Onvertakt en vertakt
Koolstofketens kunnen vertakt of onvertakt zijn
, Vertakt Onvertakt
Elke C-atoom is met maximaal twee Minstens één C-atoom is met drie of vier
andere C-atomen verbonden andere C-atomen verbonden
Verzadigd en onverzadigd
Koolwaterstoffen kunnen verzadigd of onverzadigd
Verzadigd Onverzadigd
Uitsluitend enkele atoom bindingen tussen Één of meer dubbele atoom bindingen tussen
C-atomen C-atomen
8.2 Systematische namen
Alkanen
Een verzadigde koolwaterstof die zich houdt aan een vaste verhouding tussen het aantal
koolstof- en waterstofatomen. De verhouding is Cn H2n+2
Methaan CH4
Ethaan C2H6
Propaan C3H8
Butaan C4H10
Pentaan C5H12
Hexaan C6H14
Heptaan C7H16
Octaan C8H18
Nonaan C9H20
Decaan C10H22
Alkenen
Een onverzadigde koolwaterstof die zich houdt aan een vaste verhouding tussen het aantal
koolstof- en waterstofatomen. De verhouding is Cn H2n. De dubbele binding maakt de
verbinding onverzadigd
Koolstofchemie
De chemie waarin je stoffen die de atoomsoort koolstof bevatten bestudeert, noem je
koolstofchemie of organische chemie. Een belangrijke bron van koolstofverbindingen is
aardolie.
Aardolie
Ontstaat uit plantenresten die miljoenen jaren diep in de aarde onder hoge druk hebben
gestaan. Een mengsel van meer dan honderdduizend stoffen, voornamelijk koolwaterstoffen
Koolwaterstof
Een stof die voornamelijk bestaat uit koolstof- en waterstofatomen. Er kunnen ook nog
andere atomen aan zitten zoals zuurstof- en stikstofatomen in koolwaterstoffen gelden regels
van covalentie
Fossiele brandstoffen
Aardolie behoort net zoals aardgas en steenkool tot de fossiele brandstoffen. Fossiele
brandstoffen spelen een grote rol in de energievoorziening.
Fossiele brandstoffen
Koolwaterstofverbindingen die zijn ontstaan uit resten van plantaardig en dierlijk leven.
Gefractioneerde destillatie
In een olieraffinaderij wordt het mengsel van stoffen dat je aardolie noemt door destillatie in
acht aardoliefracties gescheiden. Je noemt dit proces gefractioneerde destillatie.
Kraken
Aardoliefractie worden verder bewerkt om geschikte grondstoffen voor industrie te
verkrijgen.
Kraken: Grote moleculen -> kleinere moleculen
Ontledingsreactie naftafractie -> thermolyse; Een aantal C-C-atoombindingen in de
moleculen weer verbroken en een mengsel van koolwaterstoffen met een korte koolstofketen
ontstaat.
Etheen is de grondstof voor de bereiding van de kunststof polyetheen. Etheen is de
monomeer, de bouwsteen waar je het polymeer polyetheen mee kunt maken De naam van
een polymeer is de naam van het monomeer waar het uit is gevormd met het voorvoegsel
poly-.
Covalentie
Het aantal bindingen dat een atoom kan vormen is de covalentie van een atoomsoort. Je geeft
de atomen in een structuurformule weer met hun symbool en de bindingen met een streepje.
Covalentie 1 Covalentie 2 Covalentie 3 Covalentie 4
H O N C
F S P
Cl
Br
I
Onvertakt en vertakt
Koolstofketens kunnen vertakt of onvertakt zijn
, Vertakt Onvertakt
Elke C-atoom is met maximaal twee Minstens één C-atoom is met drie of vier
andere C-atomen verbonden andere C-atomen verbonden
Verzadigd en onverzadigd
Koolwaterstoffen kunnen verzadigd of onverzadigd
Verzadigd Onverzadigd
Uitsluitend enkele atoom bindingen tussen Één of meer dubbele atoom bindingen tussen
C-atomen C-atomen
8.2 Systematische namen
Alkanen
Een verzadigde koolwaterstof die zich houdt aan een vaste verhouding tussen het aantal
koolstof- en waterstofatomen. De verhouding is Cn H2n+2
Methaan CH4
Ethaan C2H6
Propaan C3H8
Butaan C4H10
Pentaan C5H12
Hexaan C6H14
Heptaan C7H16
Octaan C8H18
Nonaan C9H20
Decaan C10H22
Alkenen
Een onverzadigde koolwaterstof die zich houdt aan een vaste verhouding tussen het aantal
koolstof- en waterstofatomen. De verhouding is Cn H2n. De dubbele binding maakt de
verbinding onverzadigd
