Samenvatting Internationaal Publiekrecht

INTERNATIONAAL PUBLIEKRECHT
DEEL 1: ALGEMENE KENMERKEN EN BRONNEN

HOOFDSTUK 1: INLEIDING

1. DEFINITIE VAN INTERNATIONAAL PUBLIEKRECHT

Internationaal recht:

 Regelt relaties tussen staten
 Heeft impact op individuen

Inhoud van internationaal recht:

 Alle aspecten van interstatelijke activiteiten

Belang van internationaal recht:

 Geglobaliseerde wereld
 Impuls voor nationaal recht
o Vele nationale rechten gebaseerd op internationale recht

2. KENMERKEN VAN INTERNATIONAAL PUBLIEKRECHT

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
-------

VN-Handvest: International Law Commission schrijft verdragen

 Nog niet meteen bindend
 Wie maakt dat het verdrag bindend is? Staten = maken de actoren
o Staat kan je niet gaan verplichten
 Horizontaal rechtssysteem: gelijkwaardige partners die tot compromis komen en
verdrag sluiten
o Als je als staat er niet mee eens bent, ben je er ook niet mee verbonden
 Toepassen en handhaven?
o Hangt af van het verdrag
 Veel verdragen hebben geen specifiek hof om daarop toe te kijken
o Internationaal gerechtshof: geschillen tussen staten oplossen
o Als land moet je eerst instemmen
 Je kan ene niet dwingen
 Sommige landen gaan makkelijk mee in het internationaal recht
(wij), andere landen minder (bv VS)
o Geen centrale politiemacht die toeziet op de verdragen

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
-------

Verschil tussen internationaal en nationaal rechtssysteem:

 Nationaal recht: verticaal rechtssysteem
o Centrale organisatie van zowel wetgevende, handhavende als rechterlijke
macht


1

,  Internationaal recht: horizontaal rechtssysteem
o Op wetgevend, handhavings- en rechterlijk vlak
o Wetgeving = gecreëerd door gelijke en soevereine rechtssubjecten
(staten)
 Niet opgelegd door hiërarchische overheid
 Ontbreking van centrale politiemacht en overkoepelde rechterlijke
macht

Internationaal recht als rechtssysteem:

 Kritiek: gebrek aan handhaving
 Maar: internationaal recht wordt vaak toegepast
o Ondanks weinig handhaving
o Toegepast door veel landen…
o Wordt dus ook meestal gehandhaafd
o Gewoon teveel focus op zaken die niet worden toegepast, maar
meerderheid wordt toegepast
o Redenen
 Is in belang van staten: geglobaliseerde wereld
 Geweld, zee, handel… in belang
 Specifieke handhavingsmechanismen

Handhavingsmechanismen in het internationaal recht:

 Maatregelen door Veiligheidsraad
o Kan maatregelen opleggen bv. sancties
o Gevaar: vetorecht
 Stopzetten van diplomatieke relaties
 Verlies van rechten en privileges (bv. stopzetten economische steun)
 Rechtshandhaving voor (inter)nationale rechtbank
 Rapportering
o Staten zelf die rapporteren hoe ze dat recht gaan toepassen
o Geen harde sancties, maar wel aanbevelingen
o Staten zijn niet volledig van slechte wil: niet altijd de kennis hoe ze dat
recht moeten toepassen, en zo gaat internationaal recht gaan helpen
 Ook op Europees niveau
 Advies bieden, van elkaar leren
o Kan leiden tot politieke druk
 …
 Voorbeelden
o Sancties vanuit VS, naar Rusland toe
o Veroordeling door internationale rechtbanken
o Er is een strafhof die bv arrestatiesbevel geeft over een staatshoofd
o Nationale rechtbanken die een straf geven aan dictators
o Druk van EU vaak groter: er komt veel geld uit van hier

Effectiviteit van internationaal recht:

 = wordt in meeste gevallen nageleefd
 Eigen belang van staten
 Psychologische barrière om recht te schenden
o Relaties met andere staten zijn nodig: diplomatiek, handel


2

, o Je wil niet overkomen als een onbetrouwbare speler
o Hoe groter, hoe makkelijker onbetrouwbaarder maar ook dit blijft niet
duren
 Politieke en economische gevolgen door niet-naleven
o Je wordt onbetrouwbaar, je wil niet meer samenwerken…
o Bv. verlies van politieke geloofwaardigheid of economische sancties
 Compromissen in totstandkoming van rechtsregels
o Door horizontaal karakter: gelijkwaardige subjecten die recht creëren
o Flexibiliteit in toepassing van rechtsregels waardoor staten rechtsregels
gemakkelijker zullen aanvaarden

Zwakheden van internationaal recht:

 Gebrek aan sterke instellingen
o Ontbreken van centrale mechanismen op vlak van wetgeving en
handhaving
 Andere eigen belangen primeren
 Weinig succesvolle naleving (bv. verbod op gebruik van geweld)
o Hier wel veel schendingen
 Internationaal recht maar zo sterk als hoe de staten het toepassen
o Blijven herhalen dat er schendingen zijn (Rusland, Gaza)

3. VERHOUDING INTERNATIONAAL EN NATIONAAL RECHT

3.1. GEBRUIK VAN NATIONAAL RECHT IN INTERNATIONALE RECHTSORDE

Verwijzing naar nationaal recht in internationaal recht:

 In internationaal recht: vaak verwijzing naar nationaal recht voor implementatie
 Bv. voorwaarde voor diplomatiek beschermrecht in internationaal recht is
nationaliteit – nationaliteit wordt vastgelegd in nationaal recht

Rol nationaal recht bij ontwikkeling internationaal recht:

 Nationaal recht als statenpraktijk voor internationaal gewoonterecht
 Beginselen van nationaal recht gebruikt in internationale rechtbanken
 Nationaal recht als argumentatie gebruikt in internationale rechtbanken
 Local remedies rule
o Alle relevante nationaalrechtelijke geschillenbeslechtingsmechanismen
moeten eerst worden aangesproken vooraleer er kan worden aangeklopt
bij internationaalrechtelijke mechanisme

3.2. GEBRUIK VAN INTERNATIONAAL RECHT IN NATIONALE RECHTSORDE




3

,  Monisme
o Nationaal en internationaal recht gezien als 1 geheel
 Internationaal recht hoeft niet voorafgaand omgezet te worden om
impact te hebben binnen nationale rechtsorde
o Internationaal prioriteit over nationaal recht (bv. bij conflict)
o Bv. België, Nederland, Luxemburg, Frankrijk
 Dualisme
o Internationaal en nationaal recht zijn deel van verschillende rechtsorden
o Voor internationaal recht kan toegepast worden in nationaal recht, moet
het eerst worden omgezet
o Nationaal recht prioriteit over internationaal recht (bv. bij conflict)
 Latere nationale wet zal voorrang hebben op eerdere nationale wet
die een internationaal verdrag van toepassing maakt in
internationale rechtsorde
o Niet-naleving van internationaal recht zal staat internationaal aansprakelijk
zijn, maar dit zal geen invloed hebben op toepassing van nationaal recht
 Moeilijk om te handhaven met nationale rechtbank over
internationaal recht
o Bv. Verenig Koninkrijk, Australië
 Uitzonderingen
o Geen enkel land is 100% monisme of dualisme
o Parlement moet verdrag eerst parlementair gaan goedkeuren (België)
 Inhoudelijke bepalingen zitten in verdrag zelf
 Goedkeuringswet
o Omzettingswet: inhoudelijke in wet zelf gaan zetten

o Geldt niet voor EU-recht: Europees recht gaat uit van eenheid, heeft altijd
prioriteit ondanks landen dualisme hebben

Inroepbaarheid van internationaal recht in nationale rechtsorde: welk recht primeert?

 Monisme (bv. België):
o Eenheid van recht
o Voorrang: in principe internationaal recht
 Dualisme (bv. UK):
o Verschillende rechtsorden; omzetting internationaal recht vereist:
internationaal recht wordt slechts deel van nationale rechtsorde na
omzetting in nationaal recht



4