IPR 2025 – 2026
INLEIDING
WAT IS – EN IS ER NOG – IPR?
“Never has [an international law professor] sensed such profound skepticism about the legitimacy
and usefulness of the discipline he teaches…”
“Hasn’t the appalling conflict unfolding before our eyes demonstrated with tremendous eloquence
the vanity, or at least the extreme fragility, of a so-called legal order in relations between states …
?”
“Is it not, therefore, a very serious error and peril to lead people to trust in the rationality of law in
an area where force has the last word?” – Dionisio Anzilotti 1914.
IPR is een heel andere vraag geworden tegenover vorig jaar. Er zijn heel wat heersende conflicten.
Citaat komt van Italiaanse rechtsgeleerde, 111 jaar geleden een paar weken na de inval in België door het
Duitse leger. Andere stelden hun die vraag meer dan 100 jaar geleden dus ook. Internationaal recht kent
goede en kwade dagen.
Toespraak Netanyahu op de 80e AV van de VN:
Waarna 3 kwart van de zaal de zaal verlaten heeft. Wat zegt ons wat die man gaat zeggen over het
voortbestaan van het internationaal recht? Video heel lang over de feiten. Conclusie: bewijzen van een
juridisch punt: er is geen genocide in Gaza. Hij verwijt anderen van het erkennen van de staat Palestina wat
ook een juridisch punt is. Hoewel hij weet dat de VN kritisch zijn over naleving internationaal recht door
Israël. Toch voelt hij hem verplicht om juridisch te argumenteren.
→ Er blijft iets over van het internationaal recht.
Het is op zijn minst een belangrijk instrument van internationale politiek. Aan de toespraak van de eerste
minister van Israël blijkt dit.
- Dit bestaat uit normen: gedrags, verbods en gebodsbepalingen.
- Ook uit processen: iets wat evolueert. Wil hij in de les nadruk op leggen: het is geen statistisch
geheel van regels maar een dier die voortdurend in beweging is. Er zit veel meer internationaal recht
in het proces dan in de normen.
- Discours: taal.
- Techniek.
NORMEN
➢ Recht van samenleving (coëxistentie).
Het eerste is het oudste. Soevereine staten die naast elkaar liggen en die op horizontale wijze tussen
gelijken hun min of meer vriendschappelijk gedragen.
, ➢ Recht van samenwerking (coöperatie).
Het 2de maakt het niet bijzonder goed. De Wereldhandelsorganisatie is bijna dood.
➢ Gelijkheid, stabiliteit, menselijkheid …
Gelijkheid: van staten om de ongelijkheid te verdoezelen. Om de zwakkeren te beschermen tegen de
sterkeren. Om de machtsverhoudingen een beetje te temperen.
Stabiliteit: rechtszekerheid. Voor economische ontwikkeling fundamenteel.
Menselijkheid: ongeschreven een van de grote principes van het moderne internationale publiekrecht.
➢ Invloed op interne rechtsorde.
Die materiele normen hebben in veel landen een invloed op de interne rechtsorde en is belangrijk want is
een van de middelen waardoor IPR effectiviteit kan verwerven.
PROCESSEN
➢ Ontwikkeling van het recht.
➢ Verwerkelijking van het recht.
DISCOURS
➢ Taal
Gemeenschappelijk -> communicatie. Gemeenschappelijke taal: die alle landen van de wereld verbindt
ongeacht hun politieke voorkeuren. Hierdoor is het een communicatiemiddel tussen landen die anders
problemen ervaren. Hoe minder de autoritaire mensen met elkaar overeenkomen des te belangrijker het
internationaal recht omdat het een gemeenschappelijke taal is.
Kwalificaties: een benoeming van de realiteit. Door de realiteit een naam te geven geeft het een subjectief
bestaan. Dus helemaal niet neutraal.
Waarden en “legal imagination”.
➢ Argumentatie
TECHNIEK
➢ Creatie en argumentatie.
➢ Geen boogschieten maar biljartspel.
George vedel: voorwoord bij handboek grondwettelijk recht: je moet niet boogschieten maar biljarten. Als
je denkt dat je een boogschutter bent wiens pijl rechtstreeks naar het doel gaat (als jurist). Je moet
biljarten. Zijn punt is: 95% van de RS is dat.
➢ Gericht op de toekomst. Waar kunnen we naartoe? Bepalen van het bevorderen van gewenste
uitkomsten. Uitbouw van alternatieven.
Michael Riesman: prof yale. Heel belangrijk: prof jurisprudence = rechtstheorie.
,WAT NU MET HET INTERNATIONAAL RECHT?
• E. Benvenisti : Document and preserve
Israëlische internationalist. Is specialist van het bezettingsrecht en criticus van de Israëlische regering. De
Baltische staten zijn na WOII bezet door Sovjet-Unie, na instorting Sovjet-Unie zijn ze terug opgeklommen.
Internationaal recht moeten we documenteren en bewaren.
• Ph. Webb & L. Kim: Six viewpoints on the future ...
6 mogelijke visies over de toekomst.
• M. Goldmann: The boomerang effect
Rechtsfilosoof en Duitse prof.
- De eerste visie op het internationaal recht is die van het universalisme. Er kan alleen vrede zijn door
samenwerking. Internationaal recht moet die samenwerking sturen.
- De andere is een soevereinere visie: meer realistisch; er zijn veel landen met veel macht en de
beste manier voor vrede is de grote machten toelaten hun invloedssfeer te beheersen. In dat kader
speelt int recht een rol om deals te sluiten.
Hij heeft een voorkeur voor de eerste. Dat is belangrijk want er is een wisselwerking tussen rechtszekerheid
gelijkheid in de internationale rechtsorde en de interne rechtsorde.
• M. Milanovic: Dystopian international law
Het essentiële element: wat we eerst moeten redden is de democratie. Waar moeten we eerst in
investeren? Beschermen van de democratie en de rechtsstaat!!!
Moeten we het internationaal recht redden of laten gaan? Een Europees perspectief
Wat moeten we redden? Je moet je prioriteiten stellen, wat zijn de vitale organen?
➢ Recht van coëxistentie? Verbod op gewapend geweld …
➢ Democratie, rechtstaat, mensenrechten?
Co-existentie = internationaal recht op een laag pitje, vreedzaam samenleven. Laat ons het minimum
proberen beschermen.
Jus cogens = inherent aan het systeem. Volgens prof eerst redden: democratie. Internationaal recht kalft af
omdat democratie onder druk staat. Afkalving democratie = oorzaak. Schending internationaal recht =
symptoom.
Reanimatie en revalidatie
Wanneer normen worden betwist, de norm bevestigen. Belangrijk want internationaal recht bestaat
voornamelijk uit gewoonterecht of uit open normen. Daarvoor moet men protesteren. Of soortgelijke
vormen van bevestiging van de normen.
De dubbele standaarden: de echte doodsteek van het internationaal recht. Het westen is incoherent
geweest in het handhaven van de fundamentele rechten van het internationaal recht. Europa heeft niet heel
veel middelen meer om coherent te handelen.
, Bypass
➢ Soft law etc.
➢ Regionaal
➢ Subnationaal
Als men bepaalde doelstellingen heeft: gebruik van het recht om doelstelling te bereiken. Omzeilen
- Soft law: wordt meer en meer gebruikt omdat het bepaalde obstakels kan omzeilen.
- Subnationaal: wat men niet kan doen op het tussen staatse vlak kan men lager doen. Het komt
eropaan om creatief te zijn ondanks de obstakels alles toch in stand te houden.
Er is nooit zoveel nood geweest aan internationaal recht.
Voorbeeld: Palestina en de evolutie naar een staat
De situatie rond Palestina illustreert hoe internationaal recht, ondanks niet-naleving van vele normen, een
rol kan spelen in de geleidelijke ontwikkeling naar een staatsstatus.
- Status binnen de VN
Palestina is nog geen volwaardig lid van de Verenigde Naties (VN), aangezien dit een stemming in de
Veiligheidsraad vereist. De Verenigde Staten spreken echter telkens hun veto uit. Ondanks deze
belemmering heeft Palestina wel de status van waarnemer (niet-lid) binnen de VN. Dit is een belangrijke
stap richting verdere internationale erkenning.
- Status binnen andere internationale instellingen
Palestina is partijstaat bij het Statuut van het Internationaal Strafhof (ISH). Dit benadrukt de groeiende
internationale erkenning van Palestina binnen juridische en institutionele kaders, ondanks de
voortdurende uitdagingen op andere gebieden.
- Advies van het Internationaal Gerechtshof (IGH)
Het Internationaal Gerechtshof verklaarde de Israëlische bezetting van Palestina als onrechtmatig. Dit is
opmerkelijk, aangezien een bezetting volgens het internationaal recht normaal gesproken wordt
beschouwd als een feit en niet per se als onrechtmatig. Bovendien verwees het IGH in zijn advies naar
"Palestina" als een geheel, wat wordt gezien als een positieve ontwikkeling richting verdere erkenning.
BRONNEN VAN HET INTERNATIONAAL RECHT
ALGEMEEN
Bronnen zijn moeilijk te achterhalen, wat u zoekt en hoe u zoekt kan toch verschillende resultaten leiden.
Overzicht van de bronnen
Beperkt aantal formele rechtsbronnen. Vertrekpunt: Art. 38 Statuut IGH:
- Verdragen.
- Internationaal gewoonterecht.
INLEIDING
WAT IS – EN IS ER NOG – IPR?
“Never has [an international law professor] sensed such profound skepticism about the legitimacy
and usefulness of the discipline he teaches…”
“Hasn’t the appalling conflict unfolding before our eyes demonstrated with tremendous eloquence
the vanity, or at least the extreme fragility, of a so-called legal order in relations between states …
?”
“Is it not, therefore, a very serious error and peril to lead people to trust in the rationality of law in
an area where force has the last word?” – Dionisio Anzilotti 1914.
IPR is een heel andere vraag geworden tegenover vorig jaar. Er zijn heel wat heersende conflicten.
Citaat komt van Italiaanse rechtsgeleerde, 111 jaar geleden een paar weken na de inval in België door het
Duitse leger. Andere stelden hun die vraag meer dan 100 jaar geleden dus ook. Internationaal recht kent
goede en kwade dagen.
Toespraak Netanyahu op de 80e AV van de VN:
Waarna 3 kwart van de zaal de zaal verlaten heeft. Wat zegt ons wat die man gaat zeggen over het
voortbestaan van het internationaal recht? Video heel lang over de feiten. Conclusie: bewijzen van een
juridisch punt: er is geen genocide in Gaza. Hij verwijt anderen van het erkennen van de staat Palestina wat
ook een juridisch punt is. Hoewel hij weet dat de VN kritisch zijn over naleving internationaal recht door
Israël. Toch voelt hij hem verplicht om juridisch te argumenteren.
→ Er blijft iets over van het internationaal recht.
Het is op zijn minst een belangrijk instrument van internationale politiek. Aan de toespraak van de eerste
minister van Israël blijkt dit.
- Dit bestaat uit normen: gedrags, verbods en gebodsbepalingen.
- Ook uit processen: iets wat evolueert. Wil hij in de les nadruk op leggen: het is geen statistisch
geheel van regels maar een dier die voortdurend in beweging is. Er zit veel meer internationaal recht
in het proces dan in de normen.
- Discours: taal.
- Techniek.
NORMEN
➢ Recht van samenleving (coëxistentie).
Het eerste is het oudste. Soevereine staten die naast elkaar liggen en die op horizontale wijze tussen
gelijken hun min of meer vriendschappelijk gedragen.
, ➢ Recht van samenwerking (coöperatie).
Het 2de maakt het niet bijzonder goed. De Wereldhandelsorganisatie is bijna dood.
➢ Gelijkheid, stabiliteit, menselijkheid …
Gelijkheid: van staten om de ongelijkheid te verdoezelen. Om de zwakkeren te beschermen tegen de
sterkeren. Om de machtsverhoudingen een beetje te temperen.
Stabiliteit: rechtszekerheid. Voor economische ontwikkeling fundamenteel.
Menselijkheid: ongeschreven een van de grote principes van het moderne internationale publiekrecht.
➢ Invloed op interne rechtsorde.
Die materiele normen hebben in veel landen een invloed op de interne rechtsorde en is belangrijk want is
een van de middelen waardoor IPR effectiviteit kan verwerven.
PROCESSEN
➢ Ontwikkeling van het recht.
➢ Verwerkelijking van het recht.
DISCOURS
➢ Taal
Gemeenschappelijk -> communicatie. Gemeenschappelijke taal: die alle landen van de wereld verbindt
ongeacht hun politieke voorkeuren. Hierdoor is het een communicatiemiddel tussen landen die anders
problemen ervaren. Hoe minder de autoritaire mensen met elkaar overeenkomen des te belangrijker het
internationaal recht omdat het een gemeenschappelijke taal is.
Kwalificaties: een benoeming van de realiteit. Door de realiteit een naam te geven geeft het een subjectief
bestaan. Dus helemaal niet neutraal.
Waarden en “legal imagination”.
➢ Argumentatie
TECHNIEK
➢ Creatie en argumentatie.
➢ Geen boogschieten maar biljartspel.
George vedel: voorwoord bij handboek grondwettelijk recht: je moet niet boogschieten maar biljarten. Als
je denkt dat je een boogschutter bent wiens pijl rechtstreeks naar het doel gaat (als jurist). Je moet
biljarten. Zijn punt is: 95% van de RS is dat.
➢ Gericht op de toekomst. Waar kunnen we naartoe? Bepalen van het bevorderen van gewenste
uitkomsten. Uitbouw van alternatieven.
Michael Riesman: prof yale. Heel belangrijk: prof jurisprudence = rechtstheorie.
,WAT NU MET HET INTERNATIONAAL RECHT?
• E. Benvenisti : Document and preserve
Israëlische internationalist. Is specialist van het bezettingsrecht en criticus van de Israëlische regering. De
Baltische staten zijn na WOII bezet door Sovjet-Unie, na instorting Sovjet-Unie zijn ze terug opgeklommen.
Internationaal recht moeten we documenteren en bewaren.
• Ph. Webb & L. Kim: Six viewpoints on the future ...
6 mogelijke visies over de toekomst.
• M. Goldmann: The boomerang effect
Rechtsfilosoof en Duitse prof.
- De eerste visie op het internationaal recht is die van het universalisme. Er kan alleen vrede zijn door
samenwerking. Internationaal recht moet die samenwerking sturen.
- De andere is een soevereinere visie: meer realistisch; er zijn veel landen met veel macht en de
beste manier voor vrede is de grote machten toelaten hun invloedssfeer te beheersen. In dat kader
speelt int recht een rol om deals te sluiten.
Hij heeft een voorkeur voor de eerste. Dat is belangrijk want er is een wisselwerking tussen rechtszekerheid
gelijkheid in de internationale rechtsorde en de interne rechtsorde.
• M. Milanovic: Dystopian international law
Het essentiële element: wat we eerst moeten redden is de democratie. Waar moeten we eerst in
investeren? Beschermen van de democratie en de rechtsstaat!!!
Moeten we het internationaal recht redden of laten gaan? Een Europees perspectief
Wat moeten we redden? Je moet je prioriteiten stellen, wat zijn de vitale organen?
➢ Recht van coëxistentie? Verbod op gewapend geweld …
➢ Democratie, rechtstaat, mensenrechten?
Co-existentie = internationaal recht op een laag pitje, vreedzaam samenleven. Laat ons het minimum
proberen beschermen.
Jus cogens = inherent aan het systeem. Volgens prof eerst redden: democratie. Internationaal recht kalft af
omdat democratie onder druk staat. Afkalving democratie = oorzaak. Schending internationaal recht =
symptoom.
Reanimatie en revalidatie
Wanneer normen worden betwist, de norm bevestigen. Belangrijk want internationaal recht bestaat
voornamelijk uit gewoonterecht of uit open normen. Daarvoor moet men protesteren. Of soortgelijke
vormen van bevestiging van de normen.
De dubbele standaarden: de echte doodsteek van het internationaal recht. Het westen is incoherent
geweest in het handhaven van de fundamentele rechten van het internationaal recht. Europa heeft niet heel
veel middelen meer om coherent te handelen.
, Bypass
➢ Soft law etc.
➢ Regionaal
➢ Subnationaal
Als men bepaalde doelstellingen heeft: gebruik van het recht om doelstelling te bereiken. Omzeilen
- Soft law: wordt meer en meer gebruikt omdat het bepaalde obstakels kan omzeilen.
- Subnationaal: wat men niet kan doen op het tussen staatse vlak kan men lager doen. Het komt
eropaan om creatief te zijn ondanks de obstakels alles toch in stand te houden.
Er is nooit zoveel nood geweest aan internationaal recht.
Voorbeeld: Palestina en de evolutie naar een staat
De situatie rond Palestina illustreert hoe internationaal recht, ondanks niet-naleving van vele normen, een
rol kan spelen in de geleidelijke ontwikkeling naar een staatsstatus.
- Status binnen de VN
Palestina is nog geen volwaardig lid van de Verenigde Naties (VN), aangezien dit een stemming in de
Veiligheidsraad vereist. De Verenigde Staten spreken echter telkens hun veto uit. Ondanks deze
belemmering heeft Palestina wel de status van waarnemer (niet-lid) binnen de VN. Dit is een belangrijke
stap richting verdere internationale erkenning.
- Status binnen andere internationale instellingen
Palestina is partijstaat bij het Statuut van het Internationaal Strafhof (ISH). Dit benadrukt de groeiende
internationale erkenning van Palestina binnen juridische en institutionele kaders, ondanks de
voortdurende uitdagingen op andere gebieden.
- Advies van het Internationaal Gerechtshof (IGH)
Het Internationaal Gerechtshof verklaarde de Israëlische bezetting van Palestina als onrechtmatig. Dit is
opmerkelijk, aangezien een bezetting volgens het internationaal recht normaal gesproken wordt
beschouwd als een feit en niet per se als onrechtmatig. Bovendien verwees het IGH in zijn advies naar
"Palestina" als een geheel, wat wordt gezien als een positieve ontwikkeling richting verdere erkenning.
BRONNEN VAN HET INTERNATIONAAL RECHT
ALGEMEEN
Bronnen zijn moeilijk te achterhalen, wat u zoekt en hoe u zoekt kan toch verschillende resultaten leiden.
Overzicht van de bronnen
Beperkt aantal formele rechtsbronnen. Vertrekpunt: Art. 38 Statuut IGH:
- Verdragen.
- Internationaal gewoonterecht.
