HOOFDSTUK 3: Natuursteen
→ verzamelnaam van duizend soorten stenen
→ een bestanddeel vd aardbodem
Kalkhoudende steen kan aangetast worden door zuren.
3 soorten:
1. Stollingsgesteenten (‘primaire gesteenten’)
↳ uitbarsting
Ontstaan door geleidelijke afkoeling vd aarde na
opstuwen van magma.
Soorten afh. van samenstelling magma en snelheid
van afkoeling:
- Dieptegesteenten
Granietachtige structuur (bv graniet)
→ zeer trage afkoeling
→ grote kristallen
- Ganggesteenten
Porfierachtige structuur (bv porfier)
→ minder trage afkoeling dan graniet
→ grote kristallen omringd door versteende
micro-kristallijne brij
- Uitvloeiingsgesteenten
*Micro-kristalijne structuur (basalt)
→ snelle afkoeling
→ kleine kristallen en gaatjes
*Glasachtige structuur (lava, puimsteen)
→ zeer snelle afkoeling
→ hierdoor geen kristalvorming, heel hol
18
/
, 2. Afzettingsgesteenten (sedimentgesteenten)
↳ sedimentatie ( het bezinken, ophopen van sedimenten )
Bestaat hoofdzakelijk uit verweringsproducten van
stollingsgesteenten, bezinken van
plantaardige en dierlijke kalkpantsers op vroegere zeebodem
vb. kalksteen (witte steen, travertin, jura, arduin, leisteen)
3 soorten groepen:
- de klastische (= vergruisd) sedimenten
Bestaat uit aaneengeklit (zandsteen) of losse brokken (grind, zand, leem)
- de chemische sedimenten
Door chemische verwering. Gipssteen en zuivere kalksteen zijn vanuit waterige
oplossingen neergeslagen.
- de organogene sedimenten
Periodieke bezinking in stilstaand water van plantaardige en dierlijke organismen
vb. kalksteensoort hardsteen: samengeperste resten van kalkpantsertjes
3. Metamorfe gesteente
↳ omvorming
Natuursteen onderscheiden we in:
- enkelvoudige gesteenten → 1 mineraal is zuiver wit marmer
- samengestelde gesteenten → verschillende mineralen is kwarts, veldspaat,..
Ontstaan door omvorming (metamorfose) van bestaande gesteenten onder invloed van hoge
temperaturen en/of druk
vb. kalksteensoorten onder invloed van hoge tem. en druk → ‘kristallijne’ marmer
zandsteen → kwartsiet
graniet → Gneis (zelfde samenstelling maar met duidelijke kristalvormige gelaagdheid)
kwartsiet → hoge temp (zandsteen)
Leisteen → hoge druk
kristallijne marmer → druk & temp. (kalksteen)
Gneis → graniet
19
/
→ verzamelnaam van duizend soorten stenen
→ een bestanddeel vd aardbodem
Kalkhoudende steen kan aangetast worden door zuren.
3 soorten:
1. Stollingsgesteenten (‘primaire gesteenten’)
↳ uitbarsting
Ontstaan door geleidelijke afkoeling vd aarde na
opstuwen van magma.
Soorten afh. van samenstelling magma en snelheid
van afkoeling:
- Dieptegesteenten
Granietachtige structuur (bv graniet)
→ zeer trage afkoeling
→ grote kristallen
- Ganggesteenten
Porfierachtige structuur (bv porfier)
→ minder trage afkoeling dan graniet
→ grote kristallen omringd door versteende
micro-kristallijne brij
- Uitvloeiingsgesteenten
*Micro-kristalijne structuur (basalt)
→ snelle afkoeling
→ kleine kristallen en gaatjes
*Glasachtige structuur (lava, puimsteen)
→ zeer snelle afkoeling
→ hierdoor geen kristalvorming, heel hol
18
/
, 2. Afzettingsgesteenten (sedimentgesteenten)
↳ sedimentatie ( het bezinken, ophopen van sedimenten )
Bestaat hoofdzakelijk uit verweringsproducten van
stollingsgesteenten, bezinken van
plantaardige en dierlijke kalkpantsers op vroegere zeebodem
vb. kalksteen (witte steen, travertin, jura, arduin, leisteen)
3 soorten groepen:
- de klastische (= vergruisd) sedimenten
Bestaat uit aaneengeklit (zandsteen) of losse brokken (grind, zand, leem)
- de chemische sedimenten
Door chemische verwering. Gipssteen en zuivere kalksteen zijn vanuit waterige
oplossingen neergeslagen.
- de organogene sedimenten
Periodieke bezinking in stilstaand water van plantaardige en dierlijke organismen
vb. kalksteensoort hardsteen: samengeperste resten van kalkpantsertjes
3. Metamorfe gesteente
↳ omvorming
Natuursteen onderscheiden we in:
- enkelvoudige gesteenten → 1 mineraal is zuiver wit marmer
- samengestelde gesteenten → verschillende mineralen is kwarts, veldspaat,..
Ontstaan door omvorming (metamorfose) van bestaande gesteenten onder invloed van hoge
temperaturen en/of druk
vb. kalksteensoorten onder invloed van hoge tem. en druk → ‘kristallijne’ marmer
zandsteen → kwartsiet
graniet → Gneis (zelfde samenstelling maar met duidelijke kristalvormige gelaagdheid)
kwartsiet → hoge temp (zandsteen)
Leisteen → hoge druk
kristallijne marmer → druk & temp. (kalksteen)
Gneis → graniet
19
/
