Samenvatting De Kritieke Patiënt Spoed

2VE: De kritieke patiënt Spoed
1 Algemene benadering van een kritieke patiënt
Je ziet een ptn voor je wat ga je in welke volgorde doen?
ABCDE (of CABCD)*
• C  Catastrophic hemorrhage: levensbedreigende bloedingen stelpen
• A  Airway: vrijmaken en waarborgen vd luchtweg met eventueel immobilisatie v wervelkolom
• B  Breathing: waarborgen adequate ventilatie en oxygenatie
• C  Circulation: stabilisatie vd circulatie
• D  Disability (=neurologisch letsel): evaluatie en evt neurochirurgisch ingrijpen
• E  Exposure (=onderzoek van de gehele pt): evaluatie alle overige letsels en opstellen definitief
behandelplan
 ABC zijn de belangrijkste

1.1 Airway

Controle v bewustzijn  heel vaak een vrije luchtweg als ptn bij
bewustzijn
Is de luchtweg vrij?
Glasglow comaschaal minder dan 8 op 15  intuberen
• NEE (comateuze ptn altijd intuberen!)
o Stop klinisch onderzoek (niet verder BCD…) en ga over naar actie
 Tube
 Mayocanule  grote vanaf kaakhoek tot midden mond en dan gwn in mond
duwen (geen draaibeweging maken)
 Don’t fight with ptn!
• JA
o Volledig, partieel (stridor) o CZS depressie
o Bloed & braaksel, vreemd voorwerp
o Trauma, brandwonden (kijken of er roet op de tong is  luchtweg is in gevaar)

1.2 Breathing

• AH aanwezig een efficiënt?  Klaagt pt. v kortademigheid?  Versnelde ah is zeer belangrijk!!
• Observatie AH (klinisch, saturatiemeting, expiratoire pCO2-meting)
• Neusvleugelen?
• Ademhalingspatroon
o Cheyne stoke (stervensademhaling  traag, heel diep en dan stoppen en
dan alles terug opnieuw) komt vaak door bloeding
o Biot ademhaling  ademen en stoppen, ademen en stoppen … neurologisch probleem
o Kussmaul  geen pauze tussen in en uit ademen  hyperventilatie
Observeer de ptn
• Ademhalingsarbeid • Praat de ptn?
• Gebruikt hulpademhalingsspieren of o Volle zinnen
neusvleugelademen o Een paar woorden
• Is er kortademigheid in rust of alleen bij o 12woord per keer
inspanning?
Cyanose
• Centraal versus perifeer (niet erg)
1

, • Waarom blauw  hemoglobine is roos als er 02 inzit en geeft rode kleur; niet het geval 
gedoxygeneerd hemoglobine (donkerrood bloed, blauwe schijn)
• Tong uitsteken  tong blauw = centrale cyanose  vanuit hart te weinig hemoglobine
gegenereerd  respiratoir of cardiaal probleem
• Betrouwbaar  opletten met saturatiemeting
Saturatiemeting
• Onbetrouwbaar door
o Nagellak
o Slechte circulatie
o Beweging
o Externe lichtinval
o Geelzucht
o Carboxylhemoglobine aanwezig  CO bindt sneller aan hemoglobine dan O2  het gaat
100% zeggen maar het is eigenlijk gebonden aan CO  het meet de binding v
hemoglobine en niet wat er gebonden is aan hemoglobine…
Visuele inspectie vd thorax
• Gaat borstkas beiderzijds omhoog en zet beiderzijds evenveel uit?
• Evalueer best vanaf het voeteinde

1.3 Circulation

Hartritme?
• Frequentie (brady - tachy) (radialis, • Zwak of sterke pulsatie
femoralis, carotis) • Beïnvloed door medicatie (vb β-blocker
• Regelmatig – onregelmatig  hartslag verstraagd), koorts, pijn
Bloeddruk
Capillaire Refill
• 5 seconden drukken • Centraal meten
• Refill binnen de 2 seconden indien normaal
Indicatoren v algemene perfusie: mentale toestand, warme huid of eerder koud en klam?

1.4 Disability

Beoordeling bewustzijn: AVPU – WAPA, GCS
• Strekt  gestrekte armen en exorotatie met bv hoofd
Als bewust: observatie retrograde amnesie
Pupillen: grootte, lichtreactief, nystagmus?



Miosis – Mydriase – Anisocorie (fysiologisch bij 20%)
Glycemiebepaling!!! Zeer belangrijk!!!!
FAST  CVA

1.5 Exposure

Verder klinisch onderzoek: o.a. T°
• Gebruik thermometer die voldoende laag kan meten. Meeste thermometers stoppen op 32°of
34°

2

, • In volgorde v betrouwbaarheid:
o Oesophagaal o Axillair- Oraal
o Rectaal o Voorhoofdthermometer
o Tympaan
Evaluatie alle overige letsels
Anamnese Opstellen definitief behandelplan

2 Bewustzijnsstoornis
2.1 CVA

• Bloeding (hemoragisch cva) uit hersenbloedvat
o Door aneurysma of trauma
• Verstopping (trombose) (ischemisch cva) v hersenarterie
o Door klonter
• Soms voorafgegaan door TIA  geen schade
• Symptomen treden acuut op
Symptomen
• Hemiparese (krachtverlies) of hemiplegie • Visusstoornissen, emotionele
(halfzijdige verlamming) ledematen stoornissen
• Afasie, dysartrie, • BWZ- verlies (minder vaak bij trombose)
woordvindingsstoornissen,.. met soms stertoreuze AH (snurken,
• Hoofdpijn (vooral bij bloeding) blazen)
• Verwardheid, ongecoördineerde • Vaak: hypertensie
bewegingen • Soms: anisochorie

2.1.1 Wat te doen

Bewusteloze ptn
• Vrijhouden en/of – maken luchtwegen + • PBO
O2 ifv saturatie • Controle anamnese (tijdstip v incident!
• Plat leggen  stabiele zijlig Medicatiegebruik!
• IV-lijn (NaCl 0,9% in niet-verlamde arm) • Indien nodig BLS/ALS toepassen
Bewuste ptn
• Plat leggen • IV-lijn (NaCl 0,9% in niet verlamde arm)
• Zuurstof i.f.v. saturatie • PBO
• Bewaken vrije luchtweg • Controle anamnese!
• Psychologische ondersteuning
Verder  zeer zeer belangrijk!!! Time is brain
• Een uur niet behandelen is 3,6 j ouder!! • Zo nodig trombolyse (evt. toestemming)
• 2,5 ml zenuwcellen per minuut sterven  2 lijnen prikken; ptn blijft bloeden zo
er af als je niets doet weinig mogelijk invasief vanaf
• Neuroloog waarschuwen trombolyse) clipping, coiling (bij
• Monitoring aneurysma)
• Controle en correctie vitale parameters • Opname ICU of stroke-unit
• CT-scan
Zuurstoftoediening
• NIET STANDAARD!!  Doel = saturatie 94 – 98%
• Veel zuurstof bij:
o Cardiaal arrest o Majeur trauma
3