Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 Psychopathologie: Inleiding DSM – Pro & Contra ....................................................................... 4
Literatuur college 1: ......................................................................................................................................... 8
Eling: H1: Wat is cognitieve neuropsychiatrie?................................................................................................... 8
Hoorcollege 2: Angststoornissen bij kinderen en jongeren ............................................................................... 9
Literatuur college 2: ....................................................................................................................................... 24
Franken H15 Separatieangststoornis ................................................................................................................ 24
Franken H16 Selectief mutisme ........................................................................................................................ 25
Franken H17 Specifieke fobieën ........................................................................................................................ 26
Franken H18 Sociale angststoornis ................................................................................................................... 27
Franken H19 Paniekstoornis en agorafobie ...................................................................................................... 29
Franken H20 Gegeneraliseerde angststoornis (GAS) ........................................................................................ 30
Franken H21 Obsessieve-compulsieve stoornis, inclusief verzamelstoornis ..................................................... 31
Franken H25 Posttraumatische-stressstoornissen PTSS.................................................................................... 33
Eling H5 Cognitieve biases bij angst ................................................................................................................. 34
Hoorcollege 3: Depressie & Angst bij ouderen ................................................................................................ 36
Literatuur college 3 & 4 .................................................................................................................................. 43
Franken H11: Bipolaire stoornissen .................................................................................................................. 43
Franken H13: Depressie .................................................................................................................................... 45
Franken H14: Persisterende Depressie ............................................................................................................. 46
Erling H4: Emotionele informatieverwerking bij depressie ............................................................................... 47
Hoorcollege 4: Depressie: Onderliggende Verstoringen (Verstoringen in emotiebeleving) ............................. 49
Hoorcollege 5: Seksuele stoornissen............................................................................................................... 58
Literatuur college 5......................................................................................................................................... 65
Franken H38: Seksuele disfuncties bij mannen ................................................................................................. 65
Franken H39: Seksuele problemen en seksuele disfuncties bij vrouwen:.......................................................... 68
Franken H40: Genderdysforie ........................................................................................................................... 69
Franken H57: Parafiele stoornissen .................................................................................................................. 71
Hoorcollege 6: Agressie als stoornisoverstijgend fenomeen ........................................................................... 72
Literatuur college 6......................................................................................................................................... 86
Franken H41: Gedragsstoornissen .................................................................................................................... 86
Franken H42: Periodiek Explosieve Stoornis ..................................................................................................... 89
Franken H13, zie college 3 en 4 ........................................................................................................................ 91
, Franken H25 zie college 2 ................................................................................................................................. 91
Franken H45 zie college 9 ................................................................................................................................. 91
Franken H55 zie college 13 ............................................................................................................................... 91
Erling H11: Agressie .......................................................................................................................................... 92
Hoorcollege 7: ADHD; Beelden en verklaringen .............................................................................................. 93
Literatuur college 7: ..................................................................................................................................... 103
Franken H3: .................................................................................................................................................... 103
Franken H4: ADHD .......................................................................................................................................... 104
Franken H6: Ticstoornissen ............................................................................................................................. 108
Erling H13: Impulsiviteit bij psychiatrische stoornissen .................................................................................. 111
Hoorcollege 8: Somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen ....................................................... 115
Literatuur bij Hoorcollege 8 .......................................................................................................................... 120
Franken H22 Morfodysfore Stoornis (Body Dysmorphic Disorder BDD) ......................................................... 120
Franken H28: Somatische symptoomstoornis ................................................................................................. 122
Franken H29: Ziekteangststoornis .................................................................................................................. 125
Franken H30: Conversiestoornis: .................................................................................................................... 128
Hoorcollege 9: Verslaving: beelden en mechanismen ................................................................................... 130
Franken H45 Stoornis in alcoholmisbruik ....................................................................................................... 139
Franken H46 Stoornis in cannabisgebruik ...................................................................................................... 143
Franken H47 Stoornis in gebruik van een opioïde of stimulantium ................................................................ 145
Franken H49 Stoornis in tabaksgebruik .......................................................................................................... 148
Franken H50 Gokstoornis................................................................................................................................ 149
Franken H51: Delirium .................................................................................................................................... 151
Eling H10: Confabulaties ................................................................................................................................ 154
Hoorcollege 10: Eetstoornissen .................................................................................................................... 155
Literatuur college 10 ..................................................................................................................................... 164
Franken H32: Voedings- en eetstoornissen ..................................................................................................... 164
Franken H33: Anorexia Nervosa ..................................................................................................................... 168
Franken H34: Boulimia Nervosa ..................................................................................................................... 171
Franken H35: Eetbuien.................................................................................................................................... 173
Hoorcollege 11: Schizofrenie Spectrum Stoornis .......................................................................................... 177
Literatuur HC 11 ........................................................................................................................................... 189
Franken H7: Waanstoornis ............................................................................................................................. 189
Franken H9 Schizofrenie en schizofreniforme stoornis ................................................................................... 191
Eling H2 Hallucinaties ..................................................................................................................................... 193
, Eling H3 Wanen .............................................................................................................................................. 197
Eling H8 Formele denkstoornis ....................................................................................................................... 199
Hoorcollege 12: Suïcide en suïcidaal gedrag ................................................................................................. 201
Literatuur college 12: Handboek Suïcidaal gedrag: ....................................................................................... 210
H2: Terminologie, definities & epidemiologie ................................................................................................. 210
H3: Psychologische processen ........................................................................................................................ 212
H4: Suïcide en neurowetenschappen .............................................................................................................. 214
H6: Verklaringsmodellen ................................................................................................................................ 215
Hoorcollege 13: Persoonlijkheidsstoornissen ............................................................................................... 216
Literatuur college 13:.................................................................................................................................... 224
Franken H54 Cluster A-persoonlijkheidsstoornissen ....................................................................................... 224
Franken H55 Cluster B persoonlijkheidsstoornissen ....................................................................................... 228
Franken H56 Cluster C Persoonlijkheidsstoornissen........................................................................................ 233
Hoorcollege 14: Alzheimer en frontotemporale dementie ............................................................................ 237
Deel 1 HC14: Alzheimerdementie ................................................................................................................... 237
Deel 2 HC14: Frontotemporale dementie: ...................................................................................................... 245
Literatuur college 14:.................................................................................................................................... 251
Franken H51: Zie pagina 150 van dit document ............................................................................................. 251
Franken H52 Uitgebreide Neurocognitieve Stoornis (dementie) .................................................................... 252
Eling H9 Ziekte-inzicht: prefrontale cortex en metacognitie ........................................................................... 256
Eling H10: Confabulaties: zie pagina 153 van dit document .......................................................................... 258
Hoorcollege 15: Neurocognitieve mechanismen van verstoord adaptief gedrag ........................................... 258
Literatuur college 15:.................................................................................................................................... 269
Franken H53 Beperkte neurocognitieve stoornissen ...................................................................................... 269
Eling H13 ........................................................................................................................................................ 273
Hoorcollege 16: Autisme Spectrum Stoornis................................................................................................. 273
Literatuur college 16 ..................................................................................................................................... 281
Franken H3 Zie college 7 ................................................................................................................................. 281
Eling H6 .......................................................................................................................................................... 281
Relevante hoofdstukken voor tentamen ...................................................................................................... 283
Franken H23 ................................................................................................................................................... 283
Franken H37 ................................................................................................................................................... 285
, Hoorcollege 1 Psychopathologie: Inleiding DSM – Pro & Contra
WHO definieert gezondheid als staat van complete fysieke, mentale en sociaal welzijn en niet
enkel de absentie van ziekte of besmetting.
Categorisch: of ziek of gezond
Typologische scheiding: gezond en ziek kunnen overlappen.
Graduele benadering: het is niet zo zwart wit, ook niet hele overlappen maar meer een
overgang waarin je van gezond naar ziek gaat.
Gradueel opslitsen:
- Stemming/ emoties →
- Cognitie →
- Gedrag →
- Lichaam →
- ..?
Bepaalde eigenschappen komen nou eenmaal in de populatie voor, wanneer is het
pathologisch. Dingen die voorkomen: Angst, geluk, extraversie, sporten, eetgedrag,
alcoholconsumptie. Vanaf welk punt is gedrag nou pathologisch? De context speelt hierin
ook een rol, zo worden studenten vaak niet als alcoholisten gezien terwijl zij wel in de
risicogroep zijn.
Observaties die gedefinieerd worden en uiteindelijk onderzocht worden, zijn afhankelijk van:
- Cultuur; in de ene cultuur wordt schizofrenie wel gezien, in een andere cultuur wordt
dit niet gezien als gek gedrag.
- Economie: zijn farmaceutische bedrijven gebaat bij het voorschrijven van medicatie,
worden hierdoor eerder diagnoses gesteld?
- Politiek: wat is de norm? Wat is afwijkend en wat is normaal.
Belangrijke vragen bij de ontwikkeling van een diagnostisch systeem:
- Zijn afwijkingen (onschuldige) variaties van menselijk gedrag of toch ziektes?
- Waar komen nieuwe diagnosen vandaan?
- Wat is het gevolg daarvan?
- Wie heeft er baat bij?
Waarom is classificatie nodig?
Het is fijn voor het menselijk brein om het in categorieën te hebben. Dit maakt het
overzichtelijk. Het heeft ook met communicatie te maken, het biedt veel duidelijkheid in
overleg met collega’s als je het kunt hebben over een depressie, in plaats van wanneer je
met allerlei verschillende schaalscores komt en iemand het
Nosologie: De leer van de indeling van ziektes. 4 verschillende manieren:
- Etiologie: Gaat vooral over de oorzaken, de oorsprong van bepaalde ziektes.
- Epidemiologie: Patronen van voorkomen (vrouw-man verdeling, stad-land verdeling,
culturele verschillen)
Hoorcollege 1 Psychopathologie: Inleiding DSM – Pro & Contra ....................................................................... 4
Literatuur college 1: ......................................................................................................................................... 8
Eling: H1: Wat is cognitieve neuropsychiatrie?................................................................................................... 8
Hoorcollege 2: Angststoornissen bij kinderen en jongeren ............................................................................... 9
Literatuur college 2: ....................................................................................................................................... 24
Franken H15 Separatieangststoornis ................................................................................................................ 24
Franken H16 Selectief mutisme ........................................................................................................................ 25
Franken H17 Specifieke fobieën ........................................................................................................................ 26
Franken H18 Sociale angststoornis ................................................................................................................... 27
Franken H19 Paniekstoornis en agorafobie ...................................................................................................... 29
Franken H20 Gegeneraliseerde angststoornis (GAS) ........................................................................................ 30
Franken H21 Obsessieve-compulsieve stoornis, inclusief verzamelstoornis ..................................................... 31
Franken H25 Posttraumatische-stressstoornissen PTSS.................................................................................... 33
Eling H5 Cognitieve biases bij angst ................................................................................................................. 34
Hoorcollege 3: Depressie & Angst bij ouderen ................................................................................................ 36
Literatuur college 3 & 4 .................................................................................................................................. 43
Franken H11: Bipolaire stoornissen .................................................................................................................. 43
Franken H13: Depressie .................................................................................................................................... 45
Franken H14: Persisterende Depressie ............................................................................................................. 46
Erling H4: Emotionele informatieverwerking bij depressie ............................................................................... 47
Hoorcollege 4: Depressie: Onderliggende Verstoringen (Verstoringen in emotiebeleving) ............................. 49
Hoorcollege 5: Seksuele stoornissen............................................................................................................... 58
Literatuur college 5......................................................................................................................................... 65
Franken H38: Seksuele disfuncties bij mannen ................................................................................................. 65
Franken H39: Seksuele problemen en seksuele disfuncties bij vrouwen:.......................................................... 68
Franken H40: Genderdysforie ........................................................................................................................... 69
Franken H57: Parafiele stoornissen .................................................................................................................. 71
Hoorcollege 6: Agressie als stoornisoverstijgend fenomeen ........................................................................... 72
Literatuur college 6......................................................................................................................................... 86
Franken H41: Gedragsstoornissen .................................................................................................................... 86
Franken H42: Periodiek Explosieve Stoornis ..................................................................................................... 89
Franken H13, zie college 3 en 4 ........................................................................................................................ 91
, Franken H25 zie college 2 ................................................................................................................................. 91
Franken H45 zie college 9 ................................................................................................................................. 91
Franken H55 zie college 13 ............................................................................................................................... 91
Erling H11: Agressie .......................................................................................................................................... 92
Hoorcollege 7: ADHD; Beelden en verklaringen .............................................................................................. 93
Literatuur college 7: ..................................................................................................................................... 103
Franken H3: .................................................................................................................................................... 103
Franken H4: ADHD .......................................................................................................................................... 104
Franken H6: Ticstoornissen ............................................................................................................................. 108
Erling H13: Impulsiviteit bij psychiatrische stoornissen .................................................................................. 111
Hoorcollege 8: Somatisch-symptoomstoornis en verwante stoornissen ....................................................... 115
Literatuur bij Hoorcollege 8 .......................................................................................................................... 120
Franken H22 Morfodysfore Stoornis (Body Dysmorphic Disorder BDD) ......................................................... 120
Franken H28: Somatische symptoomstoornis ................................................................................................. 122
Franken H29: Ziekteangststoornis .................................................................................................................. 125
Franken H30: Conversiestoornis: .................................................................................................................... 128
Hoorcollege 9: Verslaving: beelden en mechanismen ................................................................................... 130
Franken H45 Stoornis in alcoholmisbruik ....................................................................................................... 139
Franken H46 Stoornis in cannabisgebruik ...................................................................................................... 143
Franken H47 Stoornis in gebruik van een opioïde of stimulantium ................................................................ 145
Franken H49 Stoornis in tabaksgebruik .......................................................................................................... 148
Franken H50 Gokstoornis................................................................................................................................ 149
Franken H51: Delirium .................................................................................................................................... 151
Eling H10: Confabulaties ................................................................................................................................ 154
Hoorcollege 10: Eetstoornissen .................................................................................................................... 155
Literatuur college 10 ..................................................................................................................................... 164
Franken H32: Voedings- en eetstoornissen ..................................................................................................... 164
Franken H33: Anorexia Nervosa ..................................................................................................................... 168
Franken H34: Boulimia Nervosa ..................................................................................................................... 171
Franken H35: Eetbuien.................................................................................................................................... 173
Hoorcollege 11: Schizofrenie Spectrum Stoornis .......................................................................................... 177
Literatuur HC 11 ........................................................................................................................................... 189
Franken H7: Waanstoornis ............................................................................................................................. 189
Franken H9 Schizofrenie en schizofreniforme stoornis ................................................................................... 191
Eling H2 Hallucinaties ..................................................................................................................................... 193
, Eling H3 Wanen .............................................................................................................................................. 197
Eling H8 Formele denkstoornis ....................................................................................................................... 199
Hoorcollege 12: Suïcide en suïcidaal gedrag ................................................................................................. 201
Literatuur college 12: Handboek Suïcidaal gedrag: ....................................................................................... 210
H2: Terminologie, definities & epidemiologie ................................................................................................. 210
H3: Psychologische processen ........................................................................................................................ 212
H4: Suïcide en neurowetenschappen .............................................................................................................. 214
H6: Verklaringsmodellen ................................................................................................................................ 215
Hoorcollege 13: Persoonlijkheidsstoornissen ............................................................................................... 216
Literatuur college 13:.................................................................................................................................... 224
Franken H54 Cluster A-persoonlijkheidsstoornissen ....................................................................................... 224
Franken H55 Cluster B persoonlijkheidsstoornissen ....................................................................................... 228
Franken H56 Cluster C Persoonlijkheidsstoornissen........................................................................................ 233
Hoorcollege 14: Alzheimer en frontotemporale dementie ............................................................................ 237
Deel 1 HC14: Alzheimerdementie ................................................................................................................... 237
Deel 2 HC14: Frontotemporale dementie: ...................................................................................................... 245
Literatuur college 14:.................................................................................................................................... 251
Franken H51: Zie pagina 150 van dit document ............................................................................................. 251
Franken H52 Uitgebreide Neurocognitieve Stoornis (dementie) .................................................................... 252
Eling H9 Ziekte-inzicht: prefrontale cortex en metacognitie ........................................................................... 256
Eling H10: Confabulaties: zie pagina 153 van dit document .......................................................................... 258
Hoorcollege 15: Neurocognitieve mechanismen van verstoord adaptief gedrag ........................................... 258
Literatuur college 15:.................................................................................................................................... 269
Franken H53 Beperkte neurocognitieve stoornissen ...................................................................................... 269
Eling H13 ........................................................................................................................................................ 273
Hoorcollege 16: Autisme Spectrum Stoornis................................................................................................. 273
Literatuur college 16 ..................................................................................................................................... 281
Franken H3 Zie college 7 ................................................................................................................................. 281
Eling H6 .......................................................................................................................................................... 281
Relevante hoofdstukken voor tentamen ...................................................................................................... 283
Franken H23 ................................................................................................................................................... 283
Franken H37 ................................................................................................................................................... 285
, Hoorcollege 1 Psychopathologie: Inleiding DSM – Pro & Contra
WHO definieert gezondheid als staat van complete fysieke, mentale en sociaal welzijn en niet
enkel de absentie van ziekte of besmetting.
Categorisch: of ziek of gezond
Typologische scheiding: gezond en ziek kunnen overlappen.
Graduele benadering: het is niet zo zwart wit, ook niet hele overlappen maar meer een
overgang waarin je van gezond naar ziek gaat.
Gradueel opslitsen:
- Stemming/ emoties →
- Cognitie →
- Gedrag →
- Lichaam →
- ..?
Bepaalde eigenschappen komen nou eenmaal in de populatie voor, wanneer is het
pathologisch. Dingen die voorkomen: Angst, geluk, extraversie, sporten, eetgedrag,
alcoholconsumptie. Vanaf welk punt is gedrag nou pathologisch? De context speelt hierin
ook een rol, zo worden studenten vaak niet als alcoholisten gezien terwijl zij wel in de
risicogroep zijn.
Observaties die gedefinieerd worden en uiteindelijk onderzocht worden, zijn afhankelijk van:
- Cultuur; in de ene cultuur wordt schizofrenie wel gezien, in een andere cultuur wordt
dit niet gezien als gek gedrag.
- Economie: zijn farmaceutische bedrijven gebaat bij het voorschrijven van medicatie,
worden hierdoor eerder diagnoses gesteld?
- Politiek: wat is de norm? Wat is afwijkend en wat is normaal.
Belangrijke vragen bij de ontwikkeling van een diagnostisch systeem:
- Zijn afwijkingen (onschuldige) variaties van menselijk gedrag of toch ziektes?
- Waar komen nieuwe diagnosen vandaan?
- Wat is het gevolg daarvan?
- Wie heeft er baat bij?
Waarom is classificatie nodig?
Het is fijn voor het menselijk brein om het in categorieën te hebben. Dit maakt het
overzichtelijk. Het heeft ook met communicatie te maken, het biedt veel duidelijkheid in
overleg met collega’s als je het kunt hebben over een depressie, in plaats van wanneer je
met allerlei verschillende schaalscores komt en iemand het
Nosologie: De leer van de indeling van ziektes. 4 verschillende manieren:
- Etiologie: Gaat vooral over de oorzaken, de oorsprong van bepaalde ziektes.
- Epidemiologie: Patronen van voorkomen (vrouw-man verdeling, stad-land verdeling,
culturele verschillen)
