STRAFRECHT
RECHTSPRAKTIJK
KDG
Van Volsem Jools
Rechtspraktijk REP106 | 2024-2025
,Jools Van Volsem Rechtspraktijk REP106 2024-2025
Hoofdstuk 1: de strafwet
Wat is strafrecht?
Definitie strafrecht: “tak van het publiek recht dat het geheel van
rechtsregels bevat die bepalen welke gedragingen, onder welke
voorwaarden en in welke omstandigheden, tegenover welke personen
misdrijven uitmaken, en dan onderhevig zijn aan straffen en/of
maatregelen. Bepaalt ook waaruit de straffen/maatregelen kunnen
bestaan, welke publiekrechtelijke organen bevoegd zijn om deze straffen
en maatregelen op te leggen en op welke wijze dat moet gebeuren”
1. Strafrecht is publiek recht
2.Welke gedragingen zijn strafbaar
3.Onder welke voorwaarden
4.In welke omstandigheden
5.Tegenover welke personen
6.Sancties en of maatregelen
7.Welke publiekrechtelijke organen zijn bevoegd en op welke manier
1. Strafrecht is publiek recht
Publiekrecht (= de overheid die bij monde van het openbaar ministerie
een persoon ter verantwoording roept, omdat hij/zij de normen in het
strafrecht heeft overtreden) <-> privaatrecht (= conflict tussen 2+
burgers of partijen)
! Slachtoffer geen partij in strafproces -> burgerlijke luik als de partij een
schadevergoeding eist (de eis is privaatrechtelijk)
bv. Jan steelt van Piet, openbaar ministerie (vertegenwoordiger Belgische
staat) zal Jan ter verantwoording roepen voor de strafrechtbank, en een
aangepaste straf zal eisen. Piet kan wel een vergoeding vragen voor de
geleden schade en zich dus burgerlijke partij stellen.
! Hij heeft niks te eisen in verband met de straf van Jan
2. Welke gedragingen zijn strafbaar
Menselijke gedragingen:
1) Op zich strafbaar gesteld:
- Actieve gedraging -> commissiedelicten
bv. slagen en verwondingen, diefstal…
- Nalaten om een bepaalde handeling te stellen -> omissiedelicten
bv. hulp te bieden aan een persoon in nood
1
,Jools Van Volsem Rechtspraktijk REP106 2024-2025
2) Gedraging op zich niet strafbaar, strafbaar wordt door het ongewilde
gevolg
bv. verkeersongeval waarbij er iemand gewond geraakt -> ernstig gebrek
aan voorzichtigheid/voorzorg (art. 7 s zware fout)
! Dieren zijn niet strafbaar: gedragingen hebben enkel een strafrechtelijk
gevolg voor de mensen die erbij betrokken zijn
bv. dieren gebruikt als wapen…
! Onder gedragingen van mensen horen de gedragingen van natuurlijke
en rechtspersonen:
➔ Wet van 1999: art.18 sw (aansprakelijkheid rechtspersonen)
bv. nv houdt zich al jaren niet aan de milieuwetgeving, ze kunnen op 2
manieren worden gestraft:
- Als nv zelf: geldboete, sluiting…
- De individuele personen in de nv
! Zowel publiek en privaatrechtelijke rechtspersonen
➔ Beperkingen publiekrechtelijke rechtspersonen: art.40
sw(schuldverklaring)
! Vallen wel onder de toepassing van strafwet:
- Maatschappen
- Vennootschappen in oprichting
3. Onder welke voorwaarden
De wet beschrijft de voorwaarden
Al de elementen die in de wet omschreven staan moeten aanwezig zijn
opdat er sprake is van een misdrijf
bv. art.451 sw valsheid in geschriften
➔ Enkel strafbaar als ze gepleegd is met bedrieglijk opzet/oogmerk om
te schaden
vb.
Strafbaar: in een factuur cijfers veranderen om de prijs te verlagen, zodat
hij minder moet betalen en de verkoper benadeeld
Niet strafbaar: een aantal gegevens verandert die daar blijkbaar per
vergissing fout instaan
2
, Jools Van Volsem Rechtspraktijk REP106 2024-2025
4. In welke omstandigheden
Omstandigheden kunnen maken dat een gedraging wel of niet strafbaar
is:
- art.14 SW: omstandigheden van wettige verdediging
Omstandigheden kunnen maken dat de straf zwaarder of milder wordt:
- art.103 SW: uitlokking(milder)
- art.99 SW: doodslag vanuit een discriminerende drijfveer
(bestraft als moord)
- art.114 SW: foltering gepleegd door een persoon met een
openbare functie in de uitoefening van die functie (hogere
straf)
Vele misdrijven is in de verzwarende factoren voorzien -> hogere straf
toegepast:
- Dader is bloedverwant
- Minderjarig slachtoffer
- Gepleegd op een persoon met een maatschappelijke functie
- 2+ personen gepleegd
- Wapen
- Gepleegd vanuit culturele drijfveren, gewoontes, tradities…
Andere omstandigheden die strafmaat bepalen:
- Rechtvaardigingsgronden (daad niet strafbaar)
bv. noodweer
- Verschoningsgronden (dader niet strafbaar)
bv. psychische overmacht
- Poging
- Samenloop
5. Tegenover welke personen
Hoedanigheid van de dader en het slachtoffer verschilt in het strafrecht:
(a) Invloed op het misdrijf
- art.551-557 sw: slachtoffer is de koning, troonopvolger…
(b) Invloed op de straf
- Doodslag op minderjarige, intra familiale doodslag…
- art.79 sw: doodslag op een persoon met maatschappelijke
functie gepleegd naar aanleiding van de uitvoering
bv. zwaarder gestraft worden als je de pastoor aanvalt terwijl hij de mis
draagt, dan als je hem aanvalt buiten zijn hoedanigheid als pastoor
3
RECHTSPRAKTIJK
KDG
Van Volsem Jools
Rechtspraktijk REP106 | 2024-2025
,Jools Van Volsem Rechtspraktijk REP106 2024-2025
Hoofdstuk 1: de strafwet
Wat is strafrecht?
Definitie strafrecht: “tak van het publiek recht dat het geheel van
rechtsregels bevat die bepalen welke gedragingen, onder welke
voorwaarden en in welke omstandigheden, tegenover welke personen
misdrijven uitmaken, en dan onderhevig zijn aan straffen en/of
maatregelen. Bepaalt ook waaruit de straffen/maatregelen kunnen
bestaan, welke publiekrechtelijke organen bevoegd zijn om deze straffen
en maatregelen op te leggen en op welke wijze dat moet gebeuren”
1. Strafrecht is publiek recht
2.Welke gedragingen zijn strafbaar
3.Onder welke voorwaarden
4.In welke omstandigheden
5.Tegenover welke personen
6.Sancties en of maatregelen
7.Welke publiekrechtelijke organen zijn bevoegd en op welke manier
1. Strafrecht is publiek recht
Publiekrecht (= de overheid die bij monde van het openbaar ministerie
een persoon ter verantwoording roept, omdat hij/zij de normen in het
strafrecht heeft overtreden) <-> privaatrecht (= conflict tussen 2+
burgers of partijen)
! Slachtoffer geen partij in strafproces -> burgerlijke luik als de partij een
schadevergoeding eist (de eis is privaatrechtelijk)
bv. Jan steelt van Piet, openbaar ministerie (vertegenwoordiger Belgische
staat) zal Jan ter verantwoording roepen voor de strafrechtbank, en een
aangepaste straf zal eisen. Piet kan wel een vergoeding vragen voor de
geleden schade en zich dus burgerlijke partij stellen.
! Hij heeft niks te eisen in verband met de straf van Jan
2. Welke gedragingen zijn strafbaar
Menselijke gedragingen:
1) Op zich strafbaar gesteld:
- Actieve gedraging -> commissiedelicten
bv. slagen en verwondingen, diefstal…
- Nalaten om een bepaalde handeling te stellen -> omissiedelicten
bv. hulp te bieden aan een persoon in nood
1
,Jools Van Volsem Rechtspraktijk REP106 2024-2025
2) Gedraging op zich niet strafbaar, strafbaar wordt door het ongewilde
gevolg
bv. verkeersongeval waarbij er iemand gewond geraakt -> ernstig gebrek
aan voorzichtigheid/voorzorg (art. 7 s zware fout)
! Dieren zijn niet strafbaar: gedragingen hebben enkel een strafrechtelijk
gevolg voor de mensen die erbij betrokken zijn
bv. dieren gebruikt als wapen…
! Onder gedragingen van mensen horen de gedragingen van natuurlijke
en rechtspersonen:
➔ Wet van 1999: art.18 sw (aansprakelijkheid rechtspersonen)
bv. nv houdt zich al jaren niet aan de milieuwetgeving, ze kunnen op 2
manieren worden gestraft:
- Als nv zelf: geldboete, sluiting…
- De individuele personen in de nv
! Zowel publiek en privaatrechtelijke rechtspersonen
➔ Beperkingen publiekrechtelijke rechtspersonen: art.40
sw(schuldverklaring)
! Vallen wel onder de toepassing van strafwet:
- Maatschappen
- Vennootschappen in oprichting
3. Onder welke voorwaarden
De wet beschrijft de voorwaarden
Al de elementen die in de wet omschreven staan moeten aanwezig zijn
opdat er sprake is van een misdrijf
bv. art.451 sw valsheid in geschriften
➔ Enkel strafbaar als ze gepleegd is met bedrieglijk opzet/oogmerk om
te schaden
vb.
Strafbaar: in een factuur cijfers veranderen om de prijs te verlagen, zodat
hij minder moet betalen en de verkoper benadeeld
Niet strafbaar: een aantal gegevens verandert die daar blijkbaar per
vergissing fout instaan
2
, Jools Van Volsem Rechtspraktijk REP106 2024-2025
4. In welke omstandigheden
Omstandigheden kunnen maken dat een gedraging wel of niet strafbaar
is:
- art.14 SW: omstandigheden van wettige verdediging
Omstandigheden kunnen maken dat de straf zwaarder of milder wordt:
- art.103 SW: uitlokking(milder)
- art.99 SW: doodslag vanuit een discriminerende drijfveer
(bestraft als moord)
- art.114 SW: foltering gepleegd door een persoon met een
openbare functie in de uitoefening van die functie (hogere
straf)
Vele misdrijven is in de verzwarende factoren voorzien -> hogere straf
toegepast:
- Dader is bloedverwant
- Minderjarig slachtoffer
- Gepleegd op een persoon met een maatschappelijke functie
- 2+ personen gepleegd
- Wapen
- Gepleegd vanuit culturele drijfveren, gewoontes, tradities…
Andere omstandigheden die strafmaat bepalen:
- Rechtvaardigingsgronden (daad niet strafbaar)
bv. noodweer
- Verschoningsgronden (dader niet strafbaar)
bv. psychische overmacht
- Poging
- Samenloop
5. Tegenover welke personen
Hoedanigheid van de dader en het slachtoffer verschilt in het strafrecht:
(a) Invloed op het misdrijf
- art.551-557 sw: slachtoffer is de koning, troonopvolger…
(b) Invloed op de straf
- Doodslag op minderjarige, intra familiale doodslag…
- art.79 sw: doodslag op een persoon met maatschappelijke
functie gepleegd naar aanleiding van de uitvoering
bv. zwaarder gestraft worden als je de pastoor aanvalt terwijl hij de mis
draagt, dan als je hem aanvalt buiten zijn hoedanigheid als pastoor
3
