Hertentamen humane levenscyclus 2
Levenseindezorg
Wat is palliatieve zorg?
• Gericht op kwaliteit van leven
• Gericht op alle zorgdomeinen
• Pro actief => plannen van zorg
Uitgangspunten palliatieve zorg?
• Tijdig herkennen van palliatieve fase belangrijk
• Kwaliteit van leven tijdig centraal stellen
• Voorkómen van te lang doorgaan met belastende behandelingen => "passende zorg"
Wat is kwetsbaarheid?
• Verhoogd risico op verlies zelfstandigheid
• Kans op ongunstige zorguitkomsten
Wanneer start de palliatieve zorg?
Wanneer een patiënt kwetsbaar is
Hoe ziet het ziektetraject van kanker eruit (Murray)?
Geleidelijk omlaag, grote daling omlaag
Hoe ziet het ziektetraject van orgaanfalen eruit (Murray)?
Sterke daling omlaag, met grote periodes van slechter
Hoe ziet het ziektetraject van dementie/ouderdom eruit (Murray)?
Geleidelijk omlaag, met allemaal kleine hobbeltjes en kuiltjes
Wat is de conclusie van Gill?
Meeste ouderen volgen geen vast traject gebaseerd op ziekte
=> moeilijk voorspellen welke zorg iemand nodig zal hebben
Meer dan de helft van de ouderen had een jaar voor overlijden geen beperkingen
Meeste ouderen hadden in laatste maand van overlijden 'severe' disability
Wat zijn de behandeldoelen voor kankerpatienten?
1. Palliatief 2. Levensverlenging 3. Curatief
Wat zijn de behandeldoelen voor orgaanfalen?
1. Palliatief 2. Levensverlenging -> curatief 3. Curatief -> levensverlenging
Wat zijn de behandeldoelen voor ouderdom/dementie?
1. Palliatief 2. Curatief 3. Levensverlenging
Epidemiologie
Beschrijvende epidemiologie
Het vóórkomen van de ziekte. Beschrijving van de gezondheidstoestand van populaties.
Verklarende epidemiologie
Het voorkómen van de ziekte. Onderzoek naar oorzaken van ziekten.
Determinant
Mogelijke oorzaak, onafhankelijke variabele
, Uitkomst
Ziekte, afhankelijke variabele
Aetiologische vraag
Naar oorzaken van ziekte
Prognotische vraag
Naar beloop van ziekte
Diagnostische vraag
Naar samenhang meetuitslagen en ziekte
Case-control onderzoek
Cases worden geselecteerd en daarbij worden vergelijkbare controles gezocht. Retrospectief
Voordelen case control
Efficiënt bij zeldzame aandoeningen en ziekten die langzaam ontwikkelen. Je hoeft niet te wachten tot iemand
ziek wordt.
Nadelen case control
Selectie case en vooral controles erg lastig. Hoe krijg ik 'vergelijkbare' controles? Moeten mensen zijn die los
van de blootstelling aan de determinant dezelfde kans op de uitkomst hadden als de cases.
Voor het meten van de determinant moeten we terugvragen in de tijd. Dat is moeilijk om precies te herinneren
(recall à recall bias).
Cohort onderzoek
· de onderzoekspopulatie bestaat uit een groep mensen die 1 of meer kenmerken delen.
Adagium: eens lid, altijd lid.
Prospectief onderzoek aan de hand van een cohort: de determinant wordt gemeten in het heden. De uitkomst
wordt vastgesteld in de toekomst.
Voordelen cohort onderzoek
Minder kans op fouten bij selectie proefpersonen.
Geen recall, dus minder kans op meetfouten in determinant.
Nadeel cohort onderzoek
Veel minder efficiënt: lang wachten totdat uitkomst optreedt, zeker bij zeldzame aandoeningen.
Transversaal onderzoek
onderzoek dat meestal met behulp van een cohort wordt uitgevoerd.
Transversaal: determinant en uitkomst gemeten op zelfde moment.
Voordeel transversaal onderzoek
Behoorlijk efficiënt, behalve bij zeldzame ziektes/determinant
Nadeel transversaal onderzoek
Oorzaak en gevolg vaak lastig uit elkaar te halen
Randomised controlled trial
Randomised: indeling in groepen op basis van loting.
Controlled: controle over wie welke interventie of controlebehandeling krijgt.
Trial: onderzoek.
Voordelen Randomised controlled trial
· Groepen zijn vergelijkbaar door randomisatie: geblindeerde toewijzing aan een van de onderzoeksgroepen op
basis van toeval.
· Determinant wordt toegewezen, niet gemeten à geen meetfouten.
Levenseindezorg
Wat is palliatieve zorg?
• Gericht op kwaliteit van leven
• Gericht op alle zorgdomeinen
• Pro actief => plannen van zorg
Uitgangspunten palliatieve zorg?
• Tijdig herkennen van palliatieve fase belangrijk
• Kwaliteit van leven tijdig centraal stellen
• Voorkómen van te lang doorgaan met belastende behandelingen => "passende zorg"
Wat is kwetsbaarheid?
• Verhoogd risico op verlies zelfstandigheid
• Kans op ongunstige zorguitkomsten
Wanneer start de palliatieve zorg?
Wanneer een patiënt kwetsbaar is
Hoe ziet het ziektetraject van kanker eruit (Murray)?
Geleidelijk omlaag, grote daling omlaag
Hoe ziet het ziektetraject van orgaanfalen eruit (Murray)?
Sterke daling omlaag, met grote periodes van slechter
Hoe ziet het ziektetraject van dementie/ouderdom eruit (Murray)?
Geleidelijk omlaag, met allemaal kleine hobbeltjes en kuiltjes
Wat is de conclusie van Gill?
Meeste ouderen volgen geen vast traject gebaseerd op ziekte
=> moeilijk voorspellen welke zorg iemand nodig zal hebben
Meer dan de helft van de ouderen had een jaar voor overlijden geen beperkingen
Meeste ouderen hadden in laatste maand van overlijden 'severe' disability
Wat zijn de behandeldoelen voor kankerpatienten?
1. Palliatief 2. Levensverlenging 3. Curatief
Wat zijn de behandeldoelen voor orgaanfalen?
1. Palliatief 2. Levensverlenging -> curatief 3. Curatief -> levensverlenging
Wat zijn de behandeldoelen voor ouderdom/dementie?
1. Palliatief 2. Curatief 3. Levensverlenging
Epidemiologie
Beschrijvende epidemiologie
Het vóórkomen van de ziekte. Beschrijving van de gezondheidstoestand van populaties.
Verklarende epidemiologie
Het voorkómen van de ziekte. Onderzoek naar oorzaken van ziekten.
Determinant
Mogelijke oorzaak, onafhankelijke variabele
, Uitkomst
Ziekte, afhankelijke variabele
Aetiologische vraag
Naar oorzaken van ziekte
Prognotische vraag
Naar beloop van ziekte
Diagnostische vraag
Naar samenhang meetuitslagen en ziekte
Case-control onderzoek
Cases worden geselecteerd en daarbij worden vergelijkbare controles gezocht. Retrospectief
Voordelen case control
Efficiënt bij zeldzame aandoeningen en ziekten die langzaam ontwikkelen. Je hoeft niet te wachten tot iemand
ziek wordt.
Nadelen case control
Selectie case en vooral controles erg lastig. Hoe krijg ik 'vergelijkbare' controles? Moeten mensen zijn die los
van de blootstelling aan de determinant dezelfde kans op de uitkomst hadden als de cases.
Voor het meten van de determinant moeten we terugvragen in de tijd. Dat is moeilijk om precies te herinneren
(recall à recall bias).
Cohort onderzoek
· de onderzoekspopulatie bestaat uit een groep mensen die 1 of meer kenmerken delen.
Adagium: eens lid, altijd lid.
Prospectief onderzoek aan de hand van een cohort: de determinant wordt gemeten in het heden. De uitkomst
wordt vastgesteld in de toekomst.
Voordelen cohort onderzoek
Minder kans op fouten bij selectie proefpersonen.
Geen recall, dus minder kans op meetfouten in determinant.
Nadeel cohort onderzoek
Veel minder efficiënt: lang wachten totdat uitkomst optreedt, zeker bij zeldzame aandoeningen.
Transversaal onderzoek
onderzoek dat meestal met behulp van een cohort wordt uitgevoerd.
Transversaal: determinant en uitkomst gemeten op zelfde moment.
Voordeel transversaal onderzoek
Behoorlijk efficiënt, behalve bij zeldzame ziektes/determinant
Nadeel transversaal onderzoek
Oorzaak en gevolg vaak lastig uit elkaar te halen
Randomised controlled trial
Randomised: indeling in groepen op basis van loting.
Controlled: controle over wie welke interventie of controlebehandeling krijgt.
Trial: onderzoek.
Voordelen Randomised controlled trial
· Groepen zijn vergelijkbaar door randomisatie: geblindeerde toewijzing aan een van de onderzoeksgroepen op
basis van toeval.
· Determinant wordt toegewezen, niet gemeten à geen meetfouten.
