INLEIDING TOT BEDRIJFSBEHEER
LES 1 10/02: HF 1 INLEIDING
Economie = wetenschap die bestudeert hoe schaarse middelen te verdelen in theorie
Management = wetenschap die bestudeert hoe doelen te bereiken op een efficiënte manier in de praktrijk
Wat is bedrijfsbeheer of management?
hoofdaspecten van een bedrijf: materials (& machines), money & men
Management: Planning – Organisatie – Leiding – Controle
van de inspanningen van de leden van een organisatie om de doelen van die organisatie te bereieken
(als je doelen niet bereikt hebt dan moet je cyclus opnieuw doen)
o Planning = het zetten van doelen en procedures om die doelen te bereiken
geven richtlijnen voor het aantrekken van resources en het implementeren van activiteiten
meten van vooruitgang om correcties mogelijk te maken
vb BIG project – planningen maken (richtlijnen stellen)
vb Danone – sociale en duurzaamheidsdoelen (time line ontbreekt!)
o Organisatie = het proces dat verantwoordelijk is voor het regelen en verdelen van werk, autoriteit en
middelen tussen de leden van de organisatie en omvat ook het structureren van de organisatie.
vb Organogram: CEO vanboven, allemaal managers eronder
vb BIG project: taken verdelen onder groepsleden
o Leiding = richting geven, beïnvloeden en motiveren van werknemers om hun taken uit te voeren. Het
omvat werken met mensen en de juiste omgeving voor mensen creëren
!!! gebeurt op verschillende niveau’s (kan vlak of plat zijn)
Vb leiderfiguren Gandi, Martin Luther King, Elon Musk, Jef Colruyt, Torfs, Ursula von der Leyen, …
(Belgisch niveau of internationaal)
o Controle = omvat het zetten van performantiedoelen en het meten van performantie om na vergelijking
correcties te kunnen maken
vb midtermpresentatie = evaluatie controlemoment, kan ook binnen het productieproces zijn
“hoe kunnen we checken of we onze doelen aan het behalen zijn?”
Key figures – hoe controle meten:
1. Financial indicators
2. Sustainability indicators (duurzaamheid vr het milieu en voor de mens)
Jaarverslagen
- Danone; staat geen specifieke tijdslijn bij de doelen (dit ga je vaak niet vinden)
- Tegenwoordig zowel financial als duurzaamheidsindicatoren
,Beslissingen nemen op 3 niveaus
1. Operationeel: met betrekking op het productieproces
vb “hoeveel mensen zetten we in, hoeveel ploegen, hoeveel uren, ...”
2. Tactisch: op jaarbasis, invullen van bedrijfsstrategie
vb ” hoeveel zuivelvervangers gaan we produceren nu we alpro hebben”
3. Strategisch: strategie en organisatie, lange termijn (10 tallen jaren), veel investeringskost (veel geld nodig),
in lijn met de visie van het bedrijf (waar ze willen op inzetten)
vb Danone koopt alpro op inzetten op zuivelvervangers
Toepassing op jaarverslag Danone:
o On-trend categories and strong brand
o Renew Danone:
“Win where we are”: groter worden waar ze al aanwezig zijn
!!! Tewerkstellingsdoel (anders voor Europa dan voor Afrika)
“Expand where we should be”: andere markten waar ze naartoe willen (vb Alpro)
“Seed for the furure”: wat willen de consumenten? En gaan we daar dan op inzetten?
“Manage our portfolio”: niet zo belangrijk
Management als een recursief proces
1. Probleem identificeren
2. Oplossingen ontwikkelen en analyseren: Wat scheelt er? Wat leidt tot dit probleem?
Hoe doen andere bedrijven dit en waarom hebben zij dit probleem wel/niet?
3. Alternatief kiezen
4. Beslissing uitvoeren
5. Resultaat evalueren: aan de hand van indicatoren
(eventueel cyclus opnieuw doormaken)
Wat is een onderneming?
3 hoofdaspecten; Materials (materiele dimensie)– Money (financiele dimensie) – Men (sociale dimensie)
- Materieel
o Raw materials: gronstoffen/inputs vb melk komt binnen
o Input storage facilities: eg. silo’s om graan in op te slaan
o Production facilities: fabrieken – waar raw materials omgezet worden naar iets wat je kan verkopen
o Output storage facilities: opslagplaatsen voor verwerkt product
o Goods & comodities: gaat uit de onderneming vloeien en naar de consument
o Utilities: niet-bewaarbare inputs die worden gebruikt in het productieproces vb Water, gas, elektriciteit
o Waste (kan je ook waarde geven/2de leven geven/ circulair kijken)
Gele box = overhead facilities – alle ondersteunende functies
vb Boekhouders, juristen, ..
kunnen bij het fabriek of ervan apart liggen
o Logistic inbound facilities: via hier komen producten
het bedrijf binnen
o Logistic outbound facilities: via hier gaan de
producten het bedrijf buiten
Flow & stocks: binnen het jaar gaat het het bedrijf binnen en Foto: Logistiek centrum (Lotus) – logistic inbound and outbound facilities apart
buiten vb Bloed (lagere investeringskosten)
Hardware: machines, fabrieken gaan veel langer mee (hogere investeringskosten maar moet je minder
vervangen)
!!! verschil tussen deze twee moet je anders mee omgaan in de boekhouding
,Porter – Value Chain
- Zwart = primaire activiteiten
o Inbound Logistics
o Operations; productieproces
o Outbound Logistics
o Marketing & sales vb Lotus verandert naam naar Biscoff
o Services: diensten die je verleent aan consument
- Grijs = support activitiets
o Firm Infrastructure
o HR
o Technology Development: R&D
o Procurement
- Wit = gross sales (verkoop aan consument)
!! In het zwarde deel (primary activities) wordt de waarde gecreerd, het grijze deel (support activities) zijn
hiervoor nodig. Support activities zijn nodig om productieproces in stand te houden maar geven geen added
value, ze zijn relatief duur en brengen niets op. Producten zelf zitten in de primary activities.
Vb Pharmabedrijven hebben veel kosten aan R&D (30%) (veel onderzoeken draaien op niets uit, maar als er dan een
nieuw medicijn is dan verdienen ze veel geld), tegenover 1% inzet op R&D voor een gemiddeld bedrijf.
- Financieel: geldstromen
o Korte termijn; binnen het jaar vb aankopen van grondstoffen
o Lange termijn; langer dan een jaar opnemen in de boekhouding – investeringscyclussen (machines en
fabrieken die je aankoopt)
Zo veel mogelijk output hieruit; machines draaien vaak 24/7 om zo veel mogelijk producten te
verkrijgen “machine die stil staat kost geld”
Boekhouding is belangrijk zodat je geldstromen goed benut
- Sociaal
o Personeel: manier van loon geven, in shiften werken of niet, bedrijfscultuur
o Kennis
o Externe omgeving: concurrenten en maatschappij (rekening houden met mensen die rondom fabriek
wonen)
, LES 2 17/02: HF 2 ONDERNEMINGSFINALITEIT EN STRATEGISCH PROCES
1. Ondernemingsfinaliteit: Wat is doel van het bedrijf?
- ‘Klassieke economische theorie: winstbejag’: Meeste bedrijven hebben in eerste instantie het doel
om winst te maken
- zeker de kleinere bedrijven in het begin zorgen dat je kan blijven bestaan
- grotere bedrijven hebben ruimte om ook andere doelstellingen (zelfrealisatie, maatschappelijke
bijdrage, duurzaamheid, enz.) te verwezelijken
2. Strategisch proces: lange termijn beslissingen
Finaliteit van de onderneming
• Bedrijven = efficiëntie door specialisatie
o fundamentele aspect van hoe economie in elkaar zit
o bv landen die efficient zijn in een specifiek soort product te produceren, …
• Meerwaarde = inkomsten – uitgaven voor vier doeleinden: (bv melk (input (goedkoop)) omzetten in kaas winstmarge creeren)
1. Vergoeden van aandeelhouders en andere investeerders = vergoeden van wie kapitaal verschaft
2. verlonen van personeelsleden job = vergoeden van wie arbeid verschaft (eventuele premies)
3. afstaan van middelen aan de gemeenschap (in de vorm van belastingen) zodat die collectieve
voorzieningen kan opbouwen
4. continueren of verder uitbouwen van de onderneming zelf (autofinanciering)
• bedrijf dat terug inzichzelf investeert bv een machine vervangen / verbouwingen
investeren in je hard ware (uitbouwen van onderneming zelf)
• + deel gaat opnieuw nr inkopen van input
• Essentieel: ondernemen = risico nemen.
o Geïnvesteerd kapitaal is risicodragend
o Investeerders willen bijgevolg een risicopremie verdienen bovenop een normale vergoeding voor
kapitaal.
Missie/visie/doelstellingen/strategie (om de doelen te kunnen behalen)
• Missie: Wat zijn de bestaansgrond, de waarden en de identiteit van de organisatie?
• Visie: Wat is de gewenste toestand op lange termijn? uitvoerend deel van de missie
• Doelstellingen: Wat zijn de (meetbare) resultaten die we willen bereiken?
o SMART: Specifiek, Meetbaar, Aanvaardbaar, Realistisch, Tijdsgebonden
• Strategie: Hoe zal die gewenste toestand bereikt worden?
- Visie statements niet duidelijk terug te vinden online /
jaarverslagen
- Visie niet zomaar prijsgeven verlies competitief voordeel
Voorbeeld Colruyt: = missie!
- Op basis van missie statesments de groepswaarden opgesteld
bv respect, samenhorigheid, eenvoud, … samenhorigheid
en eenvoud specifiek voor colruyt, zetten ook erg in op
personeel
Voorbeeld jaarverslag Danone:
LES 1 10/02: HF 1 INLEIDING
Economie = wetenschap die bestudeert hoe schaarse middelen te verdelen in theorie
Management = wetenschap die bestudeert hoe doelen te bereiken op een efficiënte manier in de praktrijk
Wat is bedrijfsbeheer of management?
hoofdaspecten van een bedrijf: materials (& machines), money & men
Management: Planning – Organisatie – Leiding – Controle
van de inspanningen van de leden van een organisatie om de doelen van die organisatie te bereieken
(als je doelen niet bereikt hebt dan moet je cyclus opnieuw doen)
o Planning = het zetten van doelen en procedures om die doelen te bereiken
geven richtlijnen voor het aantrekken van resources en het implementeren van activiteiten
meten van vooruitgang om correcties mogelijk te maken
vb BIG project – planningen maken (richtlijnen stellen)
vb Danone – sociale en duurzaamheidsdoelen (time line ontbreekt!)
o Organisatie = het proces dat verantwoordelijk is voor het regelen en verdelen van werk, autoriteit en
middelen tussen de leden van de organisatie en omvat ook het structureren van de organisatie.
vb Organogram: CEO vanboven, allemaal managers eronder
vb BIG project: taken verdelen onder groepsleden
o Leiding = richting geven, beïnvloeden en motiveren van werknemers om hun taken uit te voeren. Het
omvat werken met mensen en de juiste omgeving voor mensen creëren
!!! gebeurt op verschillende niveau’s (kan vlak of plat zijn)
Vb leiderfiguren Gandi, Martin Luther King, Elon Musk, Jef Colruyt, Torfs, Ursula von der Leyen, …
(Belgisch niveau of internationaal)
o Controle = omvat het zetten van performantiedoelen en het meten van performantie om na vergelijking
correcties te kunnen maken
vb midtermpresentatie = evaluatie controlemoment, kan ook binnen het productieproces zijn
“hoe kunnen we checken of we onze doelen aan het behalen zijn?”
Key figures – hoe controle meten:
1. Financial indicators
2. Sustainability indicators (duurzaamheid vr het milieu en voor de mens)
Jaarverslagen
- Danone; staat geen specifieke tijdslijn bij de doelen (dit ga je vaak niet vinden)
- Tegenwoordig zowel financial als duurzaamheidsindicatoren
,Beslissingen nemen op 3 niveaus
1. Operationeel: met betrekking op het productieproces
vb “hoeveel mensen zetten we in, hoeveel ploegen, hoeveel uren, ...”
2. Tactisch: op jaarbasis, invullen van bedrijfsstrategie
vb ” hoeveel zuivelvervangers gaan we produceren nu we alpro hebben”
3. Strategisch: strategie en organisatie, lange termijn (10 tallen jaren), veel investeringskost (veel geld nodig),
in lijn met de visie van het bedrijf (waar ze willen op inzetten)
vb Danone koopt alpro op inzetten op zuivelvervangers
Toepassing op jaarverslag Danone:
o On-trend categories and strong brand
o Renew Danone:
“Win where we are”: groter worden waar ze al aanwezig zijn
!!! Tewerkstellingsdoel (anders voor Europa dan voor Afrika)
“Expand where we should be”: andere markten waar ze naartoe willen (vb Alpro)
“Seed for the furure”: wat willen de consumenten? En gaan we daar dan op inzetten?
“Manage our portfolio”: niet zo belangrijk
Management als een recursief proces
1. Probleem identificeren
2. Oplossingen ontwikkelen en analyseren: Wat scheelt er? Wat leidt tot dit probleem?
Hoe doen andere bedrijven dit en waarom hebben zij dit probleem wel/niet?
3. Alternatief kiezen
4. Beslissing uitvoeren
5. Resultaat evalueren: aan de hand van indicatoren
(eventueel cyclus opnieuw doormaken)
Wat is een onderneming?
3 hoofdaspecten; Materials (materiele dimensie)– Money (financiele dimensie) – Men (sociale dimensie)
- Materieel
o Raw materials: gronstoffen/inputs vb melk komt binnen
o Input storage facilities: eg. silo’s om graan in op te slaan
o Production facilities: fabrieken – waar raw materials omgezet worden naar iets wat je kan verkopen
o Output storage facilities: opslagplaatsen voor verwerkt product
o Goods & comodities: gaat uit de onderneming vloeien en naar de consument
o Utilities: niet-bewaarbare inputs die worden gebruikt in het productieproces vb Water, gas, elektriciteit
o Waste (kan je ook waarde geven/2de leven geven/ circulair kijken)
Gele box = overhead facilities – alle ondersteunende functies
vb Boekhouders, juristen, ..
kunnen bij het fabriek of ervan apart liggen
o Logistic inbound facilities: via hier komen producten
het bedrijf binnen
o Logistic outbound facilities: via hier gaan de
producten het bedrijf buiten
Flow & stocks: binnen het jaar gaat het het bedrijf binnen en Foto: Logistiek centrum (Lotus) – logistic inbound and outbound facilities apart
buiten vb Bloed (lagere investeringskosten)
Hardware: machines, fabrieken gaan veel langer mee (hogere investeringskosten maar moet je minder
vervangen)
!!! verschil tussen deze twee moet je anders mee omgaan in de boekhouding
,Porter – Value Chain
- Zwart = primaire activiteiten
o Inbound Logistics
o Operations; productieproces
o Outbound Logistics
o Marketing & sales vb Lotus verandert naam naar Biscoff
o Services: diensten die je verleent aan consument
- Grijs = support activitiets
o Firm Infrastructure
o HR
o Technology Development: R&D
o Procurement
- Wit = gross sales (verkoop aan consument)
!! In het zwarde deel (primary activities) wordt de waarde gecreerd, het grijze deel (support activities) zijn
hiervoor nodig. Support activities zijn nodig om productieproces in stand te houden maar geven geen added
value, ze zijn relatief duur en brengen niets op. Producten zelf zitten in de primary activities.
Vb Pharmabedrijven hebben veel kosten aan R&D (30%) (veel onderzoeken draaien op niets uit, maar als er dan een
nieuw medicijn is dan verdienen ze veel geld), tegenover 1% inzet op R&D voor een gemiddeld bedrijf.
- Financieel: geldstromen
o Korte termijn; binnen het jaar vb aankopen van grondstoffen
o Lange termijn; langer dan een jaar opnemen in de boekhouding – investeringscyclussen (machines en
fabrieken die je aankoopt)
Zo veel mogelijk output hieruit; machines draaien vaak 24/7 om zo veel mogelijk producten te
verkrijgen “machine die stil staat kost geld”
Boekhouding is belangrijk zodat je geldstromen goed benut
- Sociaal
o Personeel: manier van loon geven, in shiften werken of niet, bedrijfscultuur
o Kennis
o Externe omgeving: concurrenten en maatschappij (rekening houden met mensen die rondom fabriek
wonen)
, LES 2 17/02: HF 2 ONDERNEMINGSFINALITEIT EN STRATEGISCH PROCES
1. Ondernemingsfinaliteit: Wat is doel van het bedrijf?
- ‘Klassieke economische theorie: winstbejag’: Meeste bedrijven hebben in eerste instantie het doel
om winst te maken
- zeker de kleinere bedrijven in het begin zorgen dat je kan blijven bestaan
- grotere bedrijven hebben ruimte om ook andere doelstellingen (zelfrealisatie, maatschappelijke
bijdrage, duurzaamheid, enz.) te verwezelijken
2. Strategisch proces: lange termijn beslissingen
Finaliteit van de onderneming
• Bedrijven = efficiëntie door specialisatie
o fundamentele aspect van hoe economie in elkaar zit
o bv landen die efficient zijn in een specifiek soort product te produceren, …
• Meerwaarde = inkomsten – uitgaven voor vier doeleinden: (bv melk (input (goedkoop)) omzetten in kaas winstmarge creeren)
1. Vergoeden van aandeelhouders en andere investeerders = vergoeden van wie kapitaal verschaft
2. verlonen van personeelsleden job = vergoeden van wie arbeid verschaft (eventuele premies)
3. afstaan van middelen aan de gemeenschap (in de vorm van belastingen) zodat die collectieve
voorzieningen kan opbouwen
4. continueren of verder uitbouwen van de onderneming zelf (autofinanciering)
• bedrijf dat terug inzichzelf investeert bv een machine vervangen / verbouwingen
investeren in je hard ware (uitbouwen van onderneming zelf)
• + deel gaat opnieuw nr inkopen van input
• Essentieel: ondernemen = risico nemen.
o Geïnvesteerd kapitaal is risicodragend
o Investeerders willen bijgevolg een risicopremie verdienen bovenop een normale vergoeding voor
kapitaal.
Missie/visie/doelstellingen/strategie (om de doelen te kunnen behalen)
• Missie: Wat zijn de bestaansgrond, de waarden en de identiteit van de organisatie?
• Visie: Wat is de gewenste toestand op lange termijn? uitvoerend deel van de missie
• Doelstellingen: Wat zijn de (meetbare) resultaten die we willen bereiken?
o SMART: Specifiek, Meetbaar, Aanvaardbaar, Realistisch, Tijdsgebonden
• Strategie: Hoe zal die gewenste toestand bereikt worden?
- Visie statements niet duidelijk terug te vinden online /
jaarverslagen
- Visie niet zomaar prijsgeven verlies competitief voordeel
Voorbeeld Colruyt: = missie!
- Op basis van missie statesments de groepswaarden opgesteld
bv respect, samenhorigheid, eenvoud, … samenhorigheid
en eenvoud specifiek voor colruyt, zetten ook erg in op
personeel
Voorbeeld jaarverslag Danone:
