Hoofdstuk 5 – Dataverzameling,
vragenlijsten en metingen
Leerdoelen
Na dit hoofdstuk kun je:
Uitleggen wat dataverzameling is en welke rol dit speelt in
marktonderzoek;
Beschrijven hoe abstracte begrippen worden
geoperationaliseerd;
Onderscheid maken tussen de vier meetniveaus;
Het verschil toelichten tussen validiteit, betrouwbaarheid en
objectiviteit;
Verschillende soorten vragen herkennen en correct formuleren;
Veelgemaakte fouten in vragenlijsten signaleren en corrigeren.
1 – De rol van dataverzameling
Dataverzameling vormt het hart van marktonderzoek: zonder
betrouwbare data zijn conclusies waardeloos.
Belangrijk is dat de onderzoeker systematisch te werk gaat.
Stappen:
1. Definieer wat je wilt weten → onderzoeksdoel.
2. Vertaal dit doel naar meetbare variabelen → operationaliseren.
3. Kies een methode → vragenlijst, interview, observatie of
experiment.
4. Zorg dat de uitvoering valide, betrouwbaar en objectief is.
💡 Praktijkvoorbeeld: In een onderzoek naar klantloyaliteit bij een
sportschool kan men kiezen tussen een enquête (kwantitatief) of
groepsinterviews (kwalitatief). De keuze hangt af van de
onderzoeksvraag.
2 – Operationaliseren
,Definitie: het proces waarbij abstracte begrippen worden vertaald
naar concrete, observeerbare en meetbare indicatoren.
Abstract Operationele Voorbeeldvraag
begrip indicator
Klanttevreden Waardering service “Hoe tevreden bent u over de prijs-
heid en prijs kwaliteitverhouding?”
Gezondheid Sportfrequentie per “Hoe vaak sport u gemiddeld per
week week?”
Merkbekendh Herkenning van “Kent u dit merk?”
eid merklogo
Koopintentie Waarschijnlijkheid “Hoe waarschijnlijk is het dat u dit
van aankoop product zou kopen?”
Belangrijk: operationalisaties moeten volledig en eenduidig zijn.
Vage begrippen (“tevreden”, “vaak”) moeten worden gekwantificeerd.
3 – Meetniveaus
Niveau Eigenschap Wiskundige Voorbeelden Toepasbare
bewerkinge analyses
n
Nomin Categorieën Tellen, Geslacht, Frequentietabel
aal zonder modus merkkeuze , χ²-toets
volgorde
Ordina Volgorde, Rangschikkin Opleidingsnivea Mediaan,
al maar afstand g, mediaan u, tevredenheid kruistabel
onbekend
Interva Gelijke Optellen, Temperatuur Gemiddelde,
l afstanden, gemiddelde (°C), schaal 1– SD, t-toets
geen nulpunt 10
Ratio Gelijke Alle Leeftijd, Gemiddelde,
afstanden, berekeningen inkomen, correlatie,
absoluut gewicht regressie
nulpunt
, Tip: meetniveaus bepalen welke statistische toets later mag worden
toegepast (zie hoofdstuk 10).
4 – Validiteit, betrouwbaarheid en objectiviteit
Begrip Betekenis Voorbeeld Gevolg bij
fout
Validiteit De meting Vraag over ‘tevredenheid’ Resultaten
meet wat meet echt tevredenheid, niet
bedoeld is niet bekendheid bruikbaar
Betrouwbaar Herhaling levert Herhaalde enquête bij Onstabiele
heid zelfde resultaat dezelfde groep geeft data
gelijke scores
Objectiviteit Onafhankelijk Interviewer beïnvloedt Subjectieve
van antwoorden niet vertekening
onderzoeker
Een onderzoek kan betrouwbaar maar niet valide zijn (bijv. een
verkeerd geijkte weegschaal meet telkens te zwaar).
5 – Soorten vragen
5.1 Open vragen
Respondent formuleert eigen antwoord.
Geschikt voor verkennend onderzoek.
Moeilijk te coderen en te analyseren.
5.2 Gesloten vragen
Respondent kiest uit vooraf bepaalde categorieën.
Gemakkelijk te analyseren, minder diepgang.
5.3 Schaalvragen (Likert-type)
Meet de mate van instemming.
Voorbeeld: “Ik vind sporten leuk”
1 = Helemaal oneens 5 = Helemaal eens
vragenlijsten en metingen
Leerdoelen
Na dit hoofdstuk kun je:
Uitleggen wat dataverzameling is en welke rol dit speelt in
marktonderzoek;
Beschrijven hoe abstracte begrippen worden
geoperationaliseerd;
Onderscheid maken tussen de vier meetniveaus;
Het verschil toelichten tussen validiteit, betrouwbaarheid en
objectiviteit;
Verschillende soorten vragen herkennen en correct formuleren;
Veelgemaakte fouten in vragenlijsten signaleren en corrigeren.
1 – De rol van dataverzameling
Dataverzameling vormt het hart van marktonderzoek: zonder
betrouwbare data zijn conclusies waardeloos.
Belangrijk is dat de onderzoeker systematisch te werk gaat.
Stappen:
1. Definieer wat je wilt weten → onderzoeksdoel.
2. Vertaal dit doel naar meetbare variabelen → operationaliseren.
3. Kies een methode → vragenlijst, interview, observatie of
experiment.
4. Zorg dat de uitvoering valide, betrouwbaar en objectief is.
💡 Praktijkvoorbeeld: In een onderzoek naar klantloyaliteit bij een
sportschool kan men kiezen tussen een enquête (kwantitatief) of
groepsinterviews (kwalitatief). De keuze hangt af van de
onderzoeksvraag.
2 – Operationaliseren
,Definitie: het proces waarbij abstracte begrippen worden vertaald
naar concrete, observeerbare en meetbare indicatoren.
Abstract Operationele Voorbeeldvraag
begrip indicator
Klanttevreden Waardering service “Hoe tevreden bent u over de prijs-
heid en prijs kwaliteitverhouding?”
Gezondheid Sportfrequentie per “Hoe vaak sport u gemiddeld per
week week?”
Merkbekendh Herkenning van “Kent u dit merk?”
eid merklogo
Koopintentie Waarschijnlijkheid “Hoe waarschijnlijk is het dat u dit
van aankoop product zou kopen?”
Belangrijk: operationalisaties moeten volledig en eenduidig zijn.
Vage begrippen (“tevreden”, “vaak”) moeten worden gekwantificeerd.
3 – Meetniveaus
Niveau Eigenschap Wiskundige Voorbeelden Toepasbare
bewerkinge analyses
n
Nomin Categorieën Tellen, Geslacht, Frequentietabel
aal zonder modus merkkeuze , χ²-toets
volgorde
Ordina Volgorde, Rangschikkin Opleidingsnivea Mediaan,
al maar afstand g, mediaan u, tevredenheid kruistabel
onbekend
Interva Gelijke Optellen, Temperatuur Gemiddelde,
l afstanden, gemiddelde (°C), schaal 1– SD, t-toets
geen nulpunt 10
Ratio Gelijke Alle Leeftijd, Gemiddelde,
afstanden, berekeningen inkomen, correlatie,
absoluut gewicht regressie
nulpunt
, Tip: meetniveaus bepalen welke statistische toets later mag worden
toegepast (zie hoofdstuk 10).
4 – Validiteit, betrouwbaarheid en objectiviteit
Begrip Betekenis Voorbeeld Gevolg bij
fout
Validiteit De meting Vraag over ‘tevredenheid’ Resultaten
meet wat meet echt tevredenheid, niet
bedoeld is niet bekendheid bruikbaar
Betrouwbaar Herhaling levert Herhaalde enquête bij Onstabiele
heid zelfde resultaat dezelfde groep geeft data
gelijke scores
Objectiviteit Onafhankelijk Interviewer beïnvloedt Subjectieve
van antwoorden niet vertekening
onderzoeker
Een onderzoek kan betrouwbaar maar niet valide zijn (bijv. een
verkeerd geijkte weegschaal meet telkens te zwaar).
5 – Soorten vragen
5.1 Open vragen
Respondent formuleert eigen antwoord.
Geschikt voor verkennend onderzoek.
Moeilijk te coderen en te analyseren.
5.2 Gesloten vragen
Respondent kiest uit vooraf bepaalde categorieën.
Gemakkelijk te analyseren, minder diepgang.
5.3 Schaalvragen (Likert-type)
Meet de mate van instemming.
Voorbeeld: “Ik vind sporten leuk”
1 = Helemaal oneens 5 = Helemaal eens
