PSYCHOLOGISCH CONSULENT ALS
PROFESSIONAL AJ25-26
Ter info: C staat voor cliënt
THEMA 1: DE SOCIALE KAART
LEERPAD EN WCO 1
DEFINITIES
Werkveld= gebied waartoe het werk behoort dat je doet (onderwijs, a&o, forensisch, klinisch, gezin)
Welzijnszorg: Maatschappelijke sector gericht op personen/ groepen die door probleem niet volledig
kunnen participeren aan maatschappelijk leven
- Overheid, vrijwilligers, … bieden zorg en ondersteuning in vorm v therapieën, onderdak, …
Geestelijke gezondheidszorg (GGZ): Toegepaste wetenschap die zich met psychische gezondheid van
mensen bezighoudt
- → Onderzoek en studie + toepassing van die kennis om geestelijke gezondheid en kwaliteit
van leven vd mens te bevorderen en/of herstellen + voorkomen van psychische problemen.
Welzijnsvoorziening (Vlaanderen): Instelling/ dienst die door overheid, private personen of organisaties
w opgericht om hulp te verlenen aan personen in probleemsituaties. W in verschillende sectoren en voor
verschillende doelgroepen, na erkenning, vergunning en/of subsidiëring, mee ingeschakeld bij de
uitvoering van het welzijnsbeleid.
Preventie= voorkomen dat problemen onstaan door van tevoren in te grijpen
- Anticiperen op risicofactoren
- Ageren wanneer eerste signalen ontwikkelen en problematiek aan het ontstaan is
Continuïteit van zorg: Capaciteit v systeem om vlot en gecoördineerd te organiseren over tijd, tussen
zorgactoren, instellingen en gewesten. Kan reeks aspecten omvatten: vb mogelijkheid om op dezelfde
zorgverstrekker beroep te kunnen blijven doen, vlotte overgang tss verschillende soorten zorg, ...
Persoonsgerichte zorg (zorg op maat): Zorg afgestemd op iemands persoonlijke interesses, noden en
voorkeuren.
Toegankelijke zorg: Laagdrempelige, buurtgebonden en niet-stigmatiserende aanpak. Toegankelijkheid
verwijst naar het gemak waarmee de bevolking toegang krijgt tot de gezondheidsdiensten, in termen van
afstand (geografische spreiding), kostprijs, tijd en beschikbaarheid van het personeel. Het is een
voorwaarde voor een efficiënt en kwaliteitsvol zorgsysteem.
1
,Generalistisch: Niet per se beschikken van grondige kennis over een onderwerp, maar over een breed
scala aan kennis om 'eerste hulp' te bieden.
Specialistisch: Iemand die specialistisch werkt, heeft specifieke deskundigheid, diepgaande kennis en
competenties binnen een beperkt domein
Subsidiariteitsprincipe: Eerst meest persoonsgerichte, minst ingrijpende en meest kortdurende
zorgvorm die mogelijk en nodig is aanbieden.
Vermaatschappelijking van de zorg: De zorg zoveel mogelijk in natuurlijke omgeving vd zorggebruiker
laten plaatsvinden
(IN)FORMELE ZORG
- Formele zorg = Geheel van voorzieningen, organisaties en systemen die willen tegemoetkomen
aan de noden van de zorgbehoevende met als doel het welzijn en/of de gezondheid van die
persoon te bevorderen. Er wordt op de één of andere manier betaald voor de zorgen
(vb. psychiater, psycholoog, dokter,...).
- Informele zorg = Het tegemoetkomen aan de noden van een zorgbehoevende binnen een
intermenselijke, niet–professionele relatie. Het gaat meestal om een vrijwillige en langdurige
inzet tussen zorgvrager en zorgverstrekker
(vb. zelfzorg, mantelzorg, vrijwilligers, buddyzorg, pleegzorg, buurtzorg, ...).
FORMELE HULP- EN DIENSTVERLENING
Ambulante (extramurale) hulp= hulp zonder verblijf of overnachting, je verplaatst je zelf naar de dienst
(ambulant) of de hulpverlener komt langs bij jou thuis (mobiel)
(vb. consultatie bij de psychiater of psycholoog).
Semi-residentieel (transmuraal)= zorg in de vorm van dagbehandeling waarna de zorgvrager terug naar
huis gaat
(vb. dagverzorgingscentra, gastopvang, dagbehandeling in psychiatrisch centrum)
Residentieel (intramuraal)= zorg die gedurende een onafgebroken verblijf van meer dan 24u geboden
wordt in een zorginstelling. In een residentiële dienst krijg je dus begeleidende zorg met overnachting
(vb. opname in ziekenhuis, verzorgingstehuis voor mensen met een beperking,...)
VERMAATSCHAPPELIJKING VAN DE ZORG
Vermaatschappelijking van de zorg= Verschuiving realiseren waarbij mensen met al hun mogelijkheden
en kwetsbaarheden een eigen zinvolle plek hebben id maatschappij
Specifieke aandacht voor:
- Mensen met beperking
- Chronische ziekten
- Kwetsbare ouderen
2
, - Jongeren met gedragsproblemen
- …
Inclusie= mensen met of zonder beperking kunnen
meedoen aan maatschappij
Doel:
- Creëren verbondenheid
- Bouwen aan samenleving waarin iedereen
zinvolle plaats heeft
Beroep gedaan op:
- Vrijwilligers
- Mantelzorgers
- …
Welfare mix= combinatie van formele en informele zorgaanbod → maken verzorgingsstaat uit
- Onderhevig aan verschuiving die zich voortdoet in verhouding tss informele en formele zorg
- Overheid is laatste jaren belang van informele zorg gaan beklemtonen
- Nauw verwant aan vermaatschappelijking vd zorg
- Verwijst naar:
o Afbouw residentiële voorzieningen
o Versterken en inschakelen van informele zorg
- Zo druk op gezondheidszorg verminderen door meer in te zetten op preventie, eerstelijnszorg en
informele zorg
→ Proberen plek in te nemen id samenleving en hen daarbij ondersteunen
Informele sfeer= onmiddelijke nabijheid v zorgbehoevenden
- Familieleden/ vrienden
- Vrijwilligers
- …
Combinatie subsidiariteitsprincipe en vermaatschappelijking vd zorg → zelfzorg en informele zorgen
dienen aan te vullen op generalistische gezondheidszorg indien dat voldoende is, gespecialiseerde ggz
enkel indien nodig (2de en 3de lijn)
3
, STRUCTUUR ZORGLANDSCHAP
In Vlaanderen structureren we zorglandschap door onderverdeling in 3 modellen:
SECTORAAL MODEL
Tewerkstellingsvelden:
Klinisch werkveld
- In kaart brengen van en preventief ondersteunen en
begeleiden bij psychische gezondheidsproblemen
- Concreet: PC nemen een psychodiagnostische rol in, maar
kunnen ook individuele (of groeps-) counseling en coaching
bieden aan mensen met diverse psychische aandoeningen,
zoals angststoornissen, depressie, eetstoornissen,
verslaving, trauma, gedragsproblemen,
relatieproblemen, …
- Organisaties: Geestelijke gezondheidszorg (CGG’s,
CAW’s…), Psychiatrische ziekenhuizen (PAAZ, PC), revalidatiecentra (CAR), centra voor
ontwikkelingsstoornissen (COS), privépraktijken, huisartsenpraktijken…
Gezins- en leefomgeving
- Begrijpen en verbeteren van relaties binnen families en bredere sociale omgeving van individuen
en hun leefomgeving
- Concreet: Gezinsinterventies uitvoeren, ondersteuning bieden bij
gezinsproblemen, zelfstandig wonen, revalidatiebegeleiding, psycho-educatie, counseling,
psychosociaal welbevinden van ouderen
- Organisaties: Gezins- en relatiecentra (CKG, huizen vanhet kind, opvoedingswinkels…),
jeugdhulporganisaties (OOOC, contextbegeleiding), sociale diensten (lokale
dienstencentra), woonzorgcentra…
Arbeid en organisatie
- PC richt zich op bevorderen van welzijn en prestaties van
werknemers binnen organisaties
- Concreet: Uitvoeren van assessments voor werving en selectie, loopbaanbegeleiding,
aanpakken van arbeidsgerelateerde stress, in kaart brengen van opleidingsbehoeftes, opmaken
van functiebeschrijvingen en vacatures…
- Organisaties: Bedrijven, HRM (Human Resources Management, adviesbureaus, dienstensector,
publieke en private organisaties en overheden…
- Intern (HRM) of extern (Rekrutering, …)
Onderwijs
- PC richt zich op ondersteunen van lln, lkr en schooldirecties. Zowel binnen als rond
schoolomgeving
- Concreet: Begeleiding van leerlingen met leer- en ontwikkelingsproblemen, uitvoeren van
psychodiagnostisch onderzoek, begeleiding van psychosociaal functioneren, implementeren
4
PROFESSIONAL AJ25-26
Ter info: C staat voor cliënt
THEMA 1: DE SOCIALE KAART
LEERPAD EN WCO 1
DEFINITIES
Werkveld= gebied waartoe het werk behoort dat je doet (onderwijs, a&o, forensisch, klinisch, gezin)
Welzijnszorg: Maatschappelijke sector gericht op personen/ groepen die door probleem niet volledig
kunnen participeren aan maatschappelijk leven
- Overheid, vrijwilligers, … bieden zorg en ondersteuning in vorm v therapieën, onderdak, …
Geestelijke gezondheidszorg (GGZ): Toegepaste wetenschap die zich met psychische gezondheid van
mensen bezighoudt
- → Onderzoek en studie + toepassing van die kennis om geestelijke gezondheid en kwaliteit
van leven vd mens te bevorderen en/of herstellen + voorkomen van psychische problemen.
Welzijnsvoorziening (Vlaanderen): Instelling/ dienst die door overheid, private personen of organisaties
w opgericht om hulp te verlenen aan personen in probleemsituaties. W in verschillende sectoren en voor
verschillende doelgroepen, na erkenning, vergunning en/of subsidiëring, mee ingeschakeld bij de
uitvoering van het welzijnsbeleid.
Preventie= voorkomen dat problemen onstaan door van tevoren in te grijpen
- Anticiperen op risicofactoren
- Ageren wanneer eerste signalen ontwikkelen en problematiek aan het ontstaan is
Continuïteit van zorg: Capaciteit v systeem om vlot en gecoördineerd te organiseren over tijd, tussen
zorgactoren, instellingen en gewesten. Kan reeks aspecten omvatten: vb mogelijkheid om op dezelfde
zorgverstrekker beroep te kunnen blijven doen, vlotte overgang tss verschillende soorten zorg, ...
Persoonsgerichte zorg (zorg op maat): Zorg afgestemd op iemands persoonlijke interesses, noden en
voorkeuren.
Toegankelijke zorg: Laagdrempelige, buurtgebonden en niet-stigmatiserende aanpak. Toegankelijkheid
verwijst naar het gemak waarmee de bevolking toegang krijgt tot de gezondheidsdiensten, in termen van
afstand (geografische spreiding), kostprijs, tijd en beschikbaarheid van het personeel. Het is een
voorwaarde voor een efficiënt en kwaliteitsvol zorgsysteem.
1
,Generalistisch: Niet per se beschikken van grondige kennis over een onderwerp, maar over een breed
scala aan kennis om 'eerste hulp' te bieden.
Specialistisch: Iemand die specialistisch werkt, heeft specifieke deskundigheid, diepgaande kennis en
competenties binnen een beperkt domein
Subsidiariteitsprincipe: Eerst meest persoonsgerichte, minst ingrijpende en meest kortdurende
zorgvorm die mogelijk en nodig is aanbieden.
Vermaatschappelijking van de zorg: De zorg zoveel mogelijk in natuurlijke omgeving vd zorggebruiker
laten plaatsvinden
(IN)FORMELE ZORG
- Formele zorg = Geheel van voorzieningen, organisaties en systemen die willen tegemoetkomen
aan de noden van de zorgbehoevende met als doel het welzijn en/of de gezondheid van die
persoon te bevorderen. Er wordt op de één of andere manier betaald voor de zorgen
(vb. psychiater, psycholoog, dokter,...).
- Informele zorg = Het tegemoetkomen aan de noden van een zorgbehoevende binnen een
intermenselijke, niet–professionele relatie. Het gaat meestal om een vrijwillige en langdurige
inzet tussen zorgvrager en zorgverstrekker
(vb. zelfzorg, mantelzorg, vrijwilligers, buddyzorg, pleegzorg, buurtzorg, ...).
FORMELE HULP- EN DIENSTVERLENING
Ambulante (extramurale) hulp= hulp zonder verblijf of overnachting, je verplaatst je zelf naar de dienst
(ambulant) of de hulpverlener komt langs bij jou thuis (mobiel)
(vb. consultatie bij de psychiater of psycholoog).
Semi-residentieel (transmuraal)= zorg in de vorm van dagbehandeling waarna de zorgvrager terug naar
huis gaat
(vb. dagverzorgingscentra, gastopvang, dagbehandeling in psychiatrisch centrum)
Residentieel (intramuraal)= zorg die gedurende een onafgebroken verblijf van meer dan 24u geboden
wordt in een zorginstelling. In een residentiële dienst krijg je dus begeleidende zorg met overnachting
(vb. opname in ziekenhuis, verzorgingstehuis voor mensen met een beperking,...)
VERMAATSCHAPPELIJKING VAN DE ZORG
Vermaatschappelijking van de zorg= Verschuiving realiseren waarbij mensen met al hun mogelijkheden
en kwetsbaarheden een eigen zinvolle plek hebben id maatschappij
Specifieke aandacht voor:
- Mensen met beperking
- Chronische ziekten
- Kwetsbare ouderen
2
, - Jongeren met gedragsproblemen
- …
Inclusie= mensen met of zonder beperking kunnen
meedoen aan maatschappij
Doel:
- Creëren verbondenheid
- Bouwen aan samenleving waarin iedereen
zinvolle plaats heeft
Beroep gedaan op:
- Vrijwilligers
- Mantelzorgers
- …
Welfare mix= combinatie van formele en informele zorgaanbod → maken verzorgingsstaat uit
- Onderhevig aan verschuiving die zich voortdoet in verhouding tss informele en formele zorg
- Overheid is laatste jaren belang van informele zorg gaan beklemtonen
- Nauw verwant aan vermaatschappelijking vd zorg
- Verwijst naar:
o Afbouw residentiële voorzieningen
o Versterken en inschakelen van informele zorg
- Zo druk op gezondheidszorg verminderen door meer in te zetten op preventie, eerstelijnszorg en
informele zorg
→ Proberen plek in te nemen id samenleving en hen daarbij ondersteunen
Informele sfeer= onmiddelijke nabijheid v zorgbehoevenden
- Familieleden/ vrienden
- Vrijwilligers
- …
Combinatie subsidiariteitsprincipe en vermaatschappelijking vd zorg → zelfzorg en informele zorgen
dienen aan te vullen op generalistische gezondheidszorg indien dat voldoende is, gespecialiseerde ggz
enkel indien nodig (2de en 3de lijn)
3
, STRUCTUUR ZORGLANDSCHAP
In Vlaanderen structureren we zorglandschap door onderverdeling in 3 modellen:
SECTORAAL MODEL
Tewerkstellingsvelden:
Klinisch werkveld
- In kaart brengen van en preventief ondersteunen en
begeleiden bij psychische gezondheidsproblemen
- Concreet: PC nemen een psychodiagnostische rol in, maar
kunnen ook individuele (of groeps-) counseling en coaching
bieden aan mensen met diverse psychische aandoeningen,
zoals angststoornissen, depressie, eetstoornissen,
verslaving, trauma, gedragsproblemen,
relatieproblemen, …
- Organisaties: Geestelijke gezondheidszorg (CGG’s,
CAW’s…), Psychiatrische ziekenhuizen (PAAZ, PC), revalidatiecentra (CAR), centra voor
ontwikkelingsstoornissen (COS), privépraktijken, huisartsenpraktijken…
Gezins- en leefomgeving
- Begrijpen en verbeteren van relaties binnen families en bredere sociale omgeving van individuen
en hun leefomgeving
- Concreet: Gezinsinterventies uitvoeren, ondersteuning bieden bij
gezinsproblemen, zelfstandig wonen, revalidatiebegeleiding, psycho-educatie, counseling,
psychosociaal welbevinden van ouderen
- Organisaties: Gezins- en relatiecentra (CKG, huizen vanhet kind, opvoedingswinkels…),
jeugdhulporganisaties (OOOC, contextbegeleiding), sociale diensten (lokale
dienstencentra), woonzorgcentra…
Arbeid en organisatie
- PC richt zich op bevorderen van welzijn en prestaties van
werknemers binnen organisaties
- Concreet: Uitvoeren van assessments voor werving en selectie, loopbaanbegeleiding,
aanpakken van arbeidsgerelateerde stress, in kaart brengen van opleidingsbehoeftes, opmaken
van functiebeschrijvingen en vacatures…
- Organisaties: Bedrijven, HRM (Human Resources Management, adviesbureaus, dienstensector,
publieke en private organisaties en overheden…
- Intern (HRM) of extern (Rekrutering, …)
Onderwijs
- PC richt zich op ondersteunen van lln, lkr en schooldirecties. Zowel binnen als rond
schoolomgeving
- Concreet: Begeleiding van leerlingen met leer- en ontwikkelingsproblemen, uitvoeren van
psychodiagnostisch onderzoek, begeleiding van psychosociaal functioneren, implementeren
4
