Samenvatting Godsdienst 1

Godsdienst 1
les 1 en 2

Begrippen

Godsdienst= een religie gericht op het geloven in een bepaalde
god/goden; datgene waarmee men zich verbindt noemt men god

 bv. Islam, jodendom

Religie= die vorm van een levensbeschouwing die uitgaat van een
verhouding tot het heilige

 Verbinding tussen mensen

 bv. Boeddhisme

Religieus = wordt bij heel veel zaken (vooral ervaringen) gebruikt om aan
te geven dat er iets 'speciaals' was, dat het gevoel dieper ging dan
normaal.

Spiritualiteit = afgeleid van het Franse ‘spiritualité’ om dit tussengebied
te kunnen benoemen met een eigen term

"Alle godsdienstige mensen zijn religieus, maar niet alle religieus
ingestelde mensen zijn godsdienstig."

Geloof= een ander synoniem voor religie

Levensbeschouwing

= een activiteit: het beschouwen van het leven, een menselijke bezigheid
en heeft te maken met waarde, moraal, identiteit, relaties, samenleving,…

 iedereen heeft een levensbeschouwing

 een kijk op het leven, de wereld en alle mensen rond je heen

Levensbeschouwing als koepelterm

= Familie, cultuur, land, werelddeel zijn initieel essentieel in de
levensbeschouwelijke vorming.

De aanzetten om zich op het leven te oriënteren zullen ook al gauw niet
meer mono levensbeschouwelijk zijn.

 Het kan dienen om een activiteit aan te duiden, de activiteit is een
menselijke bezigheid en heeft te maken met:

- Waarden
- Moraal
- Identiteit

1

, - Relaties
- Samenleven
- Zintuigen
- …


Wit= levensbeschouwing

Lichtgroen= religie

Donkergroen = godsdienst




Godsdienst is automotisch een religie en levensbouwing andersom niet

De morale ontwikkeling

Opvoeding onderwijs

= in het onderwijs en opvoeding worden altijd normen en waarden
overgedragen

 het is belangrijk om stil te staan bij dit ontwikkelingsdomein vanuit de
ontwikkelingspsychologie

Morale ontwikkeling bij de peuter

= kinderen weten wat mag en niet mag. Als ze alleen zijn dan gaat de
peurter toch zijn zinnetje doen. De morale regeltjes zijn dus uitsluitend
verbonden aan de aanwezigheid van de opvoedende figuur.

Volgende fase

In deze fase komt de kleuter tot besef dat het eigelijk niet mag. En gaat
die het op iemand anders steken bv. Een broetje of zusje heeft het gedaan.

Kleuters zijn gericht op moreel gebied vooral gericht op gevolgen van zijn
of haar gedrag. Foutief gedrag word bestraft en goed gedrag word
beloond.

Een ouder of opvoeder is degene die straft of beloond. Vandaar dat het
moreel gedrag en aanwezigheid aanvankelijk zo gekoppeld zijn

Pas in de volgende stap en met ouder worden dat het kind de regeltjes ook
in andere situaties gaat toepassen.




2

,de morale ontwikkeling van de kleuter

- Kind neemt geboden en verboden over van de ouders
 worden verinnerlijk tot een eigen geweten = spiegelgeweten
- Afspiegeling van wat volwasseen steeds hebben voorgehouden
- Meestal begrijpt de kleuter waarom iets niet mag of waarom die iets
moet doen
 preconventionele fase

De morele ontwikkeling volgens Kohlberg

- model schema van de morele ontwilleking. Bestaat uit 6 stadia
volgorde ligt universeel vast.
- Elke fase heeft een cognitieve vooruitgang (= hogere vorm van
redeneren)
- Een fase hangt samen met de ontwikkeling van het logisch denken
- Een fase overslaan kan niet, een fase niet bereiken kan wel
- de 6 stadia zijn verdeeld in 3 fasen =

preconventioneel niveau

kleuter/peuterleeftijd

eerste fase = starfvermijding ‘goed’ is dan wat laat omdat je anders
staf krijgt

tweede fase = iets dat in eigen voordeel speelt ‘goed’ datgene dat het
kind ervaart als pretting bv. Een beloning

conventionele niveau

lagereschoolkind

het kind krijgt door wat de algemene gedragcode inhoud. De normen
waar alle mensen zich zo veel mogelijk aan moeten houden

derde fase = ‘goed’ word dan bepaalt door de directe omgeving van
het kind bv. Ouders, leerkracht

vierde fase = vanaf pubertijd zicht op grotere sociale systemen bv.
Wetten, rechtbank, leeftijdsgenoten, werkgevers,… Wat daarin dan als
goed of kwaad geldt

postconventionele fasen

adolescent/volwassene

hier in word verwacht dat hij kan bepalen welke waarde in een
bepaalde situaties de doorslag moet krijgen en dat hij prioriteiten kan
aangeven in het belang van de algemene menselijke waarden.


3

, Vijfde fase = richt zich op de abstacte morele principes

Zesde fase = hier realiseert de persoon dat hij een eigen
verantwoordelijkheid heeft als het gaat om de keuze te maken tussen
welke regels die wel en niet wil volgen

 op dit moment brengt hij of zij een persoonlijke prioriteit aan




Kritiek op Kohlberg

-rechtlijninge opeenvolging : eerder afhankelijk van de situatie

-onderzoek voornamelijk bij jongens

De morele ontwikkeling stimuleren in de kleuterklas

Morele opvoeding

§ Helpt kinderen een afweging te maken tussen wat goed en kwaad is

 ze leren gaandeweg aan deze overweging ook nog het juiste
gedrag te koppelen.

§ Helpt hen te oriënteren op wat van belang is voor vele mensen, op
wat menselijk/wenselijk is en zich af te keren van wat menselijk
gezien niet kan.

§ Het gaat veel minder om concrete waarden, maar wel om een
houding van respectvol leren omgaan met de veelvormigheid van
waarden en normen

 waardeverhalen: openen een bepaalde blik op de werkelijkheid die je
aan het denken zet.

Link tussen morele opvoeding en godsdienst

Afweging maken tussen goed en kwaad  kan afhangen van religie/
godsdienst



4