Bijzondere vraagstukken: Seksueel geweld, prostitutie
en mensenhandel
juridische dimensie
binnenlands, Europees, internationaal en vergelijkend strafrecht,
bestuursrecht/immigratierecht, sociaal recht en extraterritoriaal recht
morele dimensie: seksualiteit, moraal en attitudes
economische dimensie: vraag en aanbod (elasticiteit) op de markt van
seksuele diensten, ...
bedrijfsdimensie: bedrijfs- en ketenverantwoordelijkheid, sectorale
zelfregulering gender- en homodimensies
migratieperspectief: internationale migratie en migratie uit derde
landen binnen de EU, vrij verkeer EU
Europees en internationaal beleidsniveau en actorperspectief
EU (Raad, EC, EP, Europol, etc.), Raad van Europa, OVSE, ILO, VN
multi-actorperspectief
politie, arbeids- en sociale inspectiediensten, openbaar ministerie,
immigratiediensten, grenswachters, belastingdiensten, stadsbesturen,
buurten, NGO's, gezondheids- en welzijnssector, internetproviders
Mensenhandel
Juridische benaderingen
Belangrijkste rechtsinstrumenten
VN
- 2000 Mensenhandelprotocol bij het VN-verdrag inzake mensenhandel
- 2000 Smokkelprotocol bij het VN-verdrag inzake mensenhandel
- 1950 Verdrag inzake THB en uitbuitingsprostitutie
CoE
1
,- 2005 Verdrag van Warschau inzake mensenhandel
EU
- 2002 kaderbesluit betreffende THB
- 2004 richtlijn verblijfsvergunning voor slachtoffers van mensenhandel
- 2011 richtlijn over THB
tot intrekking van het kaderbesluit van 2002
gewijzigd bij richtlijn 2024/1712 van 13/6/2024 (omzetting 15/7/2026)
1950: kwesties VN heeft 2 benaderingen mensenhandel met
uitbuiting
Genderneutrale strafrechtelijke benadering
echter: bijzondere kwetsbaarheid vrouwen
- vervrouwelijking van armoede
- genderdiscriminatie
- gebrek aan onderwijs-/beroepskansen in eigen land
specifieke aandacht voor (strafrechtelijke) status van uitbuiting in
prostitutie
- ook dan: genderneutraliteit belangrijk
- ook: mannen/jongens prostitutie
- gender: valse reden voor criminalisering klanten prostitutie?
THB-probleem uitgebreid van seksuele naar arbeidssfeer
- aanzienlijk aantal mannelijke slachtoffers
Strafrecht probeert het te formuleren in een genderneutrale setting
2
,Vrouwen worden geconfronteerd met kwetsbaarheden
Criminalisering van sekswerk: vrouwen zijn vaker te vinden in de
seksindustrie dan mannen of transgenders.
Sommige landen baseren hun beleid volledig op gender: Zweeds
model abilitionistisch, paternalistisch oude conventie model.
De impact van prostitutie op vrouwen is onnauwkeurig op maatschappelijk
niveau.
Ze ontkennen de realiteit van mannen- en jongensprostitutie.
De prevalentie is hoger, de prevalentie is groter, daarom kijken we naar
vrouwen.
Huidige definitie in het reguliere strafrecht
1e element: verplaatsing
Werving, vervoer, overbrenging, huisvesting, daaropvolgende opneming
van een persoon, met inbegrip van wisseling of overdracht van de controle
over die persoon
- zelfs wanneer er geen georganiseerde criminele groep bij betrokken is
- zelfs wanneer er geen grens wordt overschreden
- zelfs wanneer het slachtoffer legaal is binnengekomen, legaal verblijft in
of onderdaan is van de staat waar de mensenhandel plaatsvindt
- zelfs wanneer er geen winstoogmerk is
Protocol bij het VN-verdrag vereist geen transnationale georganiseerde
misdaad
3e bullet: mensenhandel van Belgen in België is mogelijk. Het vereist
geen grensoverschrijding.
3
, (smokkel: winstoogmerk is een kernelement van de grondwet).
Zelfs als het echte motief financieel kan zijn, maakt het geen deel uit
van het grondwettelijk element.
2e (kern!) element: middelen
als een van beide, op voorwaarde dat de betrokken persoon geen kind is
(d.w.z. een persoon jonger dan 18 jaar)
in welk geval de bovenstaande gedragingen strafbare mensenhandel
vormen, zelfs als geen van de volgende middelen is gebruikt
- gebruik is gemaakt van dwang, geweld of bedreiging, met inbegrip van
ontvoering
- gebruik is gemaakt van bedrog of fraude
- er is sprake van misbruik van gezag of van een kwetsbare positie,
zodanig dat de persoon geen ander reëel en aanvaardbaar alternatief
heeft dan zich aan het misbruik te onderwerpen
- betalingen of voordelen worden gegeven of ontvangen om de
toestemming te verkrijgen van een persoon die zeggenschap heeft over
een andere persoon
de toestemming van de betrokken persoon is irrelevant wanneer een
van deze middelen is gebruikt
dit is het kernelement, zonder dit is het zinloos
Dwang, geweld etc.: maar ook wanneer er sprake is van misbruik van
autoriteit of een positie van vulnebarliteit dat de persoon geen keuze
heeft.
Je kunt niet beweren dat je geen misbruik maakt als de persoon geen
andere opties heeft.
4
en mensenhandel
juridische dimensie
binnenlands, Europees, internationaal en vergelijkend strafrecht,
bestuursrecht/immigratierecht, sociaal recht en extraterritoriaal recht
morele dimensie: seksualiteit, moraal en attitudes
economische dimensie: vraag en aanbod (elasticiteit) op de markt van
seksuele diensten, ...
bedrijfsdimensie: bedrijfs- en ketenverantwoordelijkheid, sectorale
zelfregulering gender- en homodimensies
migratieperspectief: internationale migratie en migratie uit derde
landen binnen de EU, vrij verkeer EU
Europees en internationaal beleidsniveau en actorperspectief
EU (Raad, EC, EP, Europol, etc.), Raad van Europa, OVSE, ILO, VN
multi-actorperspectief
politie, arbeids- en sociale inspectiediensten, openbaar ministerie,
immigratiediensten, grenswachters, belastingdiensten, stadsbesturen,
buurten, NGO's, gezondheids- en welzijnssector, internetproviders
Mensenhandel
Juridische benaderingen
Belangrijkste rechtsinstrumenten
VN
- 2000 Mensenhandelprotocol bij het VN-verdrag inzake mensenhandel
- 2000 Smokkelprotocol bij het VN-verdrag inzake mensenhandel
- 1950 Verdrag inzake THB en uitbuitingsprostitutie
CoE
1
,- 2005 Verdrag van Warschau inzake mensenhandel
EU
- 2002 kaderbesluit betreffende THB
- 2004 richtlijn verblijfsvergunning voor slachtoffers van mensenhandel
- 2011 richtlijn over THB
tot intrekking van het kaderbesluit van 2002
gewijzigd bij richtlijn 2024/1712 van 13/6/2024 (omzetting 15/7/2026)
1950: kwesties VN heeft 2 benaderingen mensenhandel met
uitbuiting
Genderneutrale strafrechtelijke benadering
echter: bijzondere kwetsbaarheid vrouwen
- vervrouwelijking van armoede
- genderdiscriminatie
- gebrek aan onderwijs-/beroepskansen in eigen land
specifieke aandacht voor (strafrechtelijke) status van uitbuiting in
prostitutie
- ook dan: genderneutraliteit belangrijk
- ook: mannen/jongens prostitutie
- gender: valse reden voor criminalisering klanten prostitutie?
THB-probleem uitgebreid van seksuele naar arbeidssfeer
- aanzienlijk aantal mannelijke slachtoffers
Strafrecht probeert het te formuleren in een genderneutrale setting
2
,Vrouwen worden geconfronteerd met kwetsbaarheden
Criminalisering van sekswerk: vrouwen zijn vaker te vinden in de
seksindustrie dan mannen of transgenders.
Sommige landen baseren hun beleid volledig op gender: Zweeds
model abilitionistisch, paternalistisch oude conventie model.
De impact van prostitutie op vrouwen is onnauwkeurig op maatschappelijk
niveau.
Ze ontkennen de realiteit van mannen- en jongensprostitutie.
De prevalentie is hoger, de prevalentie is groter, daarom kijken we naar
vrouwen.
Huidige definitie in het reguliere strafrecht
1e element: verplaatsing
Werving, vervoer, overbrenging, huisvesting, daaropvolgende opneming
van een persoon, met inbegrip van wisseling of overdracht van de controle
over die persoon
- zelfs wanneer er geen georganiseerde criminele groep bij betrokken is
- zelfs wanneer er geen grens wordt overschreden
- zelfs wanneer het slachtoffer legaal is binnengekomen, legaal verblijft in
of onderdaan is van de staat waar de mensenhandel plaatsvindt
- zelfs wanneer er geen winstoogmerk is
Protocol bij het VN-verdrag vereist geen transnationale georganiseerde
misdaad
3e bullet: mensenhandel van Belgen in België is mogelijk. Het vereist
geen grensoverschrijding.
3
, (smokkel: winstoogmerk is een kernelement van de grondwet).
Zelfs als het echte motief financieel kan zijn, maakt het geen deel uit
van het grondwettelijk element.
2e (kern!) element: middelen
als een van beide, op voorwaarde dat de betrokken persoon geen kind is
(d.w.z. een persoon jonger dan 18 jaar)
in welk geval de bovenstaande gedragingen strafbare mensenhandel
vormen, zelfs als geen van de volgende middelen is gebruikt
- gebruik is gemaakt van dwang, geweld of bedreiging, met inbegrip van
ontvoering
- gebruik is gemaakt van bedrog of fraude
- er is sprake van misbruik van gezag of van een kwetsbare positie,
zodanig dat de persoon geen ander reëel en aanvaardbaar alternatief
heeft dan zich aan het misbruik te onderwerpen
- betalingen of voordelen worden gegeven of ontvangen om de
toestemming te verkrijgen van een persoon die zeggenschap heeft over
een andere persoon
de toestemming van de betrokken persoon is irrelevant wanneer een
van deze middelen is gebruikt
dit is het kernelement, zonder dit is het zinloos
Dwang, geweld etc.: maar ook wanneer er sprake is van misbruik van
autoriteit of een positie van vulnebarliteit dat de persoon geen keuze
heeft.
Je kunt niet beweren dat je geen misbruik maakt als de persoon geen
andere opties heeft.
4
