Theoretische orthopedagogiek
Hoofdstuk 4: Onderzoek in de orthopedagogiek
Inleiding: Driestromenland?
Achtergrond
Eeuwenlange praxis (=praktijk) -> orthopedagogiek is relatief oud, maar moest een lang
traject volgen voor het effectief een naam kreeg
Geleidelijk: onderscheid in doelgroepen (er werd over verschillende doelgroepen
afzonderlijk nagedacht)
Eilandjes van kennis, naargelang doelgroep
Samenwerking tussen pedagogiek, kinderpsychiatrie en ontwikkelingspedagogiek
Nood aan alomvattende orthopedagogiek, als wetenschap
1949: Ontstaan van de discipline Orthopedagogiek: Congres in Amsterdam
Interesse in academische kringen
Orthopedagogiek als deel van de Pedagogiek
Ontstaan van Faculteiten voor Pedagogische Wetenschappen
Theorievorming kwam echt op gang
Daarbinnen kwamen 3 verschillende kijkwijzen die elk andere accenten leggen op aspecten
als onderzoeksmethode en verband tussen theorie en praktijk
Orthopedagogiek als wetenschap => Wat is dan de identiteit ervan? => Kreeg vorm vanuit
maatschappelijke noodzaak en academische interesses
Fundamenten
Zorg voor opvoeding/onderwijs van het “afwijkende”, “gestoorde”, of “gehandicapte” kind
Vervolg
Orthopedagogiek als nieuwe Pedagogische Wetenschap volgt evoluties en discussies binnen deze
Pedagogiek.
Binnen de Pedagogiek zijn er op dat moment drie stromingen
Dus -> 3 verschillende stromingen
Een theoretische stroming bundelt verschillende theorieën of bijdragen vanuit een
gemeenschappelijke kijk met:
- Methodes
- (Verband tussen) theorie en praktijk
1. De Geesteswetenschappelijke stroming
2. De Empirisch-analytische stroming
3. De Kritisch-emancipatorische stroming
Stroming: soort kijken, theorieën & visies die worden samengebracht
Elke stroming leverde een essentiële bijdrage aan evolutie van de orthopedagogiek
, 1. De Geesteswetenschappelijke stroming: een
praktische stroming
(Wim ter Horst: “We moeten zoeken naar betekenis achter gedrag)
Kernwoorden: Holistisch, dialoog, begrijpen/verstehen, hermeneutische proces
Deze stroming ontstond in de periode waarin exacte wetenschappelijke stroming belangrijk was
Het kenmerkt zich door een holistische manier van kijken. De auteurs vinden het heel
belangrijk om in dialoog te gaan met de cliënten en hun omgeving en hen echt te ontmoeten
en begrijpen
Holistisch
Kijken naar het geheel, waarbij de onderdelen invloed uitoefenen op elkaar
Elk systeem ontleent kenmerken aan de samenstellende delen, maar ook de samenhang,
ordening en de interactie geven hun kenmerken aan een systeem. Betekenis =>
allesomvattend = alles is met elkaar verbonden en beïnvloedt elkaar
Dialoog
Zich openstellen voor een ontmoeting van mens tot mens
Cliënt en hun omgeving echt ontmoeten
Begrijpen/verstehen
De mens als geheel proberen te begrijpen door goed naar zijn volledige (holistische) verhaal te
luisteren (in dialoog).
De problematiek van de cliënt begrijpelijk maken voor zijn omgeving → dialoog cliënt-omgeving ↑
Implicaties:
Geen wetmatigheden (er is geen vastliggend verband)
Elk verhaal is anders
Elk verhaal is voorlopig (het begrijpen is voorlopig want de situatie verandert constant)
Diagnostiek loopt niet via testjes maar eerder via het trachten te begrijpen van de pedagogische
situatie -> hulpverlener leeft zich volledig in, in de situatie en wereld van cliënt
Hermeneutisch proces= samen achter de betekenis van een bepaald probleem komen door
de volledige situatie te interpreteren
Hermeneutisch proces
Hermeneutiek -> wordt gebruikt om een situatie volledig te begrijpen ‘De kunst van het
interpreteren’
- Via de stappen in de hermeneutische cirkel wordt menselijk handelen geïnterpreteerd
(hermeneutische cirkel: geheel van die stappen)
- Interpreteren= alledaagse begrijpen en wetenschappelijk interpreteren (staat tegenover
natuurwetenschappelijke methode die vooral verklaart via causale verbanden, algemeen
geldende wetten en statistische samenhang)
Procedure: Hoe verloopt ‘verstehen’?
Hoofdstuk 4: Onderzoek in de orthopedagogiek
Inleiding: Driestromenland?
Achtergrond
Eeuwenlange praxis (=praktijk) -> orthopedagogiek is relatief oud, maar moest een lang
traject volgen voor het effectief een naam kreeg
Geleidelijk: onderscheid in doelgroepen (er werd over verschillende doelgroepen
afzonderlijk nagedacht)
Eilandjes van kennis, naargelang doelgroep
Samenwerking tussen pedagogiek, kinderpsychiatrie en ontwikkelingspedagogiek
Nood aan alomvattende orthopedagogiek, als wetenschap
1949: Ontstaan van de discipline Orthopedagogiek: Congres in Amsterdam
Interesse in academische kringen
Orthopedagogiek als deel van de Pedagogiek
Ontstaan van Faculteiten voor Pedagogische Wetenschappen
Theorievorming kwam echt op gang
Daarbinnen kwamen 3 verschillende kijkwijzen die elk andere accenten leggen op aspecten
als onderzoeksmethode en verband tussen theorie en praktijk
Orthopedagogiek als wetenschap => Wat is dan de identiteit ervan? => Kreeg vorm vanuit
maatschappelijke noodzaak en academische interesses
Fundamenten
Zorg voor opvoeding/onderwijs van het “afwijkende”, “gestoorde”, of “gehandicapte” kind
Vervolg
Orthopedagogiek als nieuwe Pedagogische Wetenschap volgt evoluties en discussies binnen deze
Pedagogiek.
Binnen de Pedagogiek zijn er op dat moment drie stromingen
Dus -> 3 verschillende stromingen
Een theoretische stroming bundelt verschillende theorieën of bijdragen vanuit een
gemeenschappelijke kijk met:
- Methodes
- (Verband tussen) theorie en praktijk
1. De Geesteswetenschappelijke stroming
2. De Empirisch-analytische stroming
3. De Kritisch-emancipatorische stroming
Stroming: soort kijken, theorieën & visies die worden samengebracht
Elke stroming leverde een essentiële bijdrage aan evolutie van de orthopedagogiek
, 1. De Geesteswetenschappelijke stroming: een
praktische stroming
(Wim ter Horst: “We moeten zoeken naar betekenis achter gedrag)
Kernwoorden: Holistisch, dialoog, begrijpen/verstehen, hermeneutische proces
Deze stroming ontstond in de periode waarin exacte wetenschappelijke stroming belangrijk was
Het kenmerkt zich door een holistische manier van kijken. De auteurs vinden het heel
belangrijk om in dialoog te gaan met de cliënten en hun omgeving en hen echt te ontmoeten
en begrijpen
Holistisch
Kijken naar het geheel, waarbij de onderdelen invloed uitoefenen op elkaar
Elk systeem ontleent kenmerken aan de samenstellende delen, maar ook de samenhang,
ordening en de interactie geven hun kenmerken aan een systeem. Betekenis =>
allesomvattend = alles is met elkaar verbonden en beïnvloedt elkaar
Dialoog
Zich openstellen voor een ontmoeting van mens tot mens
Cliënt en hun omgeving echt ontmoeten
Begrijpen/verstehen
De mens als geheel proberen te begrijpen door goed naar zijn volledige (holistische) verhaal te
luisteren (in dialoog).
De problematiek van de cliënt begrijpelijk maken voor zijn omgeving → dialoog cliënt-omgeving ↑
Implicaties:
Geen wetmatigheden (er is geen vastliggend verband)
Elk verhaal is anders
Elk verhaal is voorlopig (het begrijpen is voorlopig want de situatie verandert constant)
Diagnostiek loopt niet via testjes maar eerder via het trachten te begrijpen van de pedagogische
situatie -> hulpverlener leeft zich volledig in, in de situatie en wereld van cliënt
Hermeneutisch proces= samen achter de betekenis van een bepaald probleem komen door
de volledige situatie te interpreteren
Hermeneutisch proces
Hermeneutiek -> wordt gebruikt om een situatie volledig te begrijpen ‘De kunst van het
interpreteren’
- Via de stappen in de hermeneutische cirkel wordt menselijk handelen geïnterpreteerd
(hermeneutische cirkel: geheel van die stappen)
- Interpreteren= alledaagse begrijpen en wetenschappelijk interpreteren (staat tegenover
natuurwetenschappelijke methode die vooral verklaart via causale verbanden, algemeen
geldende wetten en statistische samenhang)
Procedure: Hoe verloopt ‘verstehen’?
