Basisbegrippen van het recht
Lesweek 5
Deel 2: Basisbegrippen
HB. P. 24 - 121
Hoofdstuk 5: Rechtsmisbruik
Afdeling 1: De beperking van de uitoefening van subjectieve rechten
Subjectief recht
= Een subjectief recht geef autonomie aan het rechtssubject. Het geeft
hem aanspraken en bevoegdheden die hij al dan niet kan uitoefenen van
eigen behoefte.
Rechtsmisbruik is niet echt te vinden in de wet, het is een uittreksel van
het Hof van Cassatie:
- “Een persoon mag geen ongebreideld gebruik maken van het
eigendomsrecht.”
- Het is dus niet zo omdat je een eigendom hebt dat je daar alles mag
op doen.
- Er zijn nog steeds wetten die het eigendomsrecht beperken.
- Voorbeeld:
o Op een verkavelingsgrond moet men 4 meter tussenlaten met
de buren.
Het recht stelt noodgedwongen grenzen aan de uitoefening van
subjectieve rechten
o Dit niet enkel door de wetgever zelf, maar ook ingevolge de
rechtspraak die onder impuls van de rechtsleer niet alleen in
het aansprakelijkheidsrecht, maar ook in de leer van het
rechtsmisbruik (= l’abus de droit) instrumenten gevonden
heeft om beperkingen te stellen aan volkomen
rechtsuitoefening.
A. Wettelijke beperkingen
Rechtsmisbruik
= Een beperking aan de uitoefening van subjectieve rechten die
voortvloeien uit:
- De wet (zie Art. 544 BW., de woninghuurwet …)
Voorbeeld:
- Wat het eigendomsrecht betreft is men beperkt tot het uitoefenen
van zijn rechten “mits men er geen gebruik van maakt dat strijdig is
met de wetten of met de verordeningen”
1
, Basisbegrippen van het recht
B. De zorgvuldigheidsnorm
Een subjectief recht rechtvaardigt niet dat men naar aanleiding van de
uitoefening ervan de algemene zorgvuldigheidsnorm overtreedt.
- De algemene zorgvuldigheidsnorm
o In het contractenrecht kan men hiervan spreken.
o Er is wel geen rechterlijke grondslag voor.
o Er bestaat iets zoals de culpa in contrahendo (= de schuld
bij het contracteren).
Ook bij het aangaan van een overeenkomst moet men
zich als ‘de goede huisvader’ gedragen.
Voorbeeld:
o Je wilt een tuin aanleggen met een beplantingsplan, hiervoor
vraagt men verschillende offertes aan.
Dit is je recht als particulier om een aannemer zelf te
kiezen.
o Je beslist welke offerte je neemt en gaat met deze persoon in
zee.
o Dus als men beslist om met deze persoon verder te gaan gaat
men dus niet nog gaan naar anderen om offertes te vragen.
Dit zou schuld zijn bij het contracteren.
Men breekt geen wet maar je gaat er wel iemand anders
mee benadelen.
Dit neigt eigenlijk naar rechtsmisbruik.
C. Rechtsmisbruik
- De rechtspraak en rechtsleer
o Er zijn criteria gegroeid waar de leer van het rechtsmisbruik is
op ontstaan.
o De oorspronkelijke leer: (tot de jaren ’70)
Bepaalde handelingen die je eigenlijk niet mag doen.
Er zijn 3 soorten handelingen:
1. Handelingen die voor jou niet nuttig zijn maar
anderen wel schade berokkenen.
2. Handelingen waarin men tussen alternatieven
kunnen kiezen.
3. Handeling waar er een disproportionaliteit is
tussen het nut.
2
Lesweek 5
Deel 2: Basisbegrippen
HB. P. 24 - 121
Hoofdstuk 5: Rechtsmisbruik
Afdeling 1: De beperking van de uitoefening van subjectieve rechten
Subjectief recht
= Een subjectief recht geef autonomie aan het rechtssubject. Het geeft
hem aanspraken en bevoegdheden die hij al dan niet kan uitoefenen van
eigen behoefte.
Rechtsmisbruik is niet echt te vinden in de wet, het is een uittreksel van
het Hof van Cassatie:
- “Een persoon mag geen ongebreideld gebruik maken van het
eigendomsrecht.”
- Het is dus niet zo omdat je een eigendom hebt dat je daar alles mag
op doen.
- Er zijn nog steeds wetten die het eigendomsrecht beperken.
- Voorbeeld:
o Op een verkavelingsgrond moet men 4 meter tussenlaten met
de buren.
Het recht stelt noodgedwongen grenzen aan de uitoefening van
subjectieve rechten
o Dit niet enkel door de wetgever zelf, maar ook ingevolge de
rechtspraak die onder impuls van de rechtsleer niet alleen in
het aansprakelijkheidsrecht, maar ook in de leer van het
rechtsmisbruik (= l’abus de droit) instrumenten gevonden
heeft om beperkingen te stellen aan volkomen
rechtsuitoefening.
A. Wettelijke beperkingen
Rechtsmisbruik
= Een beperking aan de uitoefening van subjectieve rechten die
voortvloeien uit:
- De wet (zie Art. 544 BW., de woninghuurwet …)
Voorbeeld:
- Wat het eigendomsrecht betreft is men beperkt tot het uitoefenen
van zijn rechten “mits men er geen gebruik van maakt dat strijdig is
met de wetten of met de verordeningen”
1
, Basisbegrippen van het recht
B. De zorgvuldigheidsnorm
Een subjectief recht rechtvaardigt niet dat men naar aanleiding van de
uitoefening ervan de algemene zorgvuldigheidsnorm overtreedt.
- De algemene zorgvuldigheidsnorm
o In het contractenrecht kan men hiervan spreken.
o Er is wel geen rechterlijke grondslag voor.
o Er bestaat iets zoals de culpa in contrahendo (= de schuld
bij het contracteren).
Ook bij het aangaan van een overeenkomst moet men
zich als ‘de goede huisvader’ gedragen.
Voorbeeld:
o Je wilt een tuin aanleggen met een beplantingsplan, hiervoor
vraagt men verschillende offertes aan.
Dit is je recht als particulier om een aannemer zelf te
kiezen.
o Je beslist welke offerte je neemt en gaat met deze persoon in
zee.
o Dus als men beslist om met deze persoon verder te gaan gaat
men dus niet nog gaan naar anderen om offertes te vragen.
Dit zou schuld zijn bij het contracteren.
Men breekt geen wet maar je gaat er wel iemand anders
mee benadelen.
Dit neigt eigenlijk naar rechtsmisbruik.
C. Rechtsmisbruik
- De rechtspraak en rechtsleer
o Er zijn criteria gegroeid waar de leer van het rechtsmisbruik is
op ontstaan.
o De oorspronkelijke leer: (tot de jaren ’70)
Bepaalde handelingen die je eigenlijk niet mag doen.
Er zijn 3 soorten handelingen:
1. Handelingen die voor jou niet nuttig zijn maar
anderen wel schade berokkenen.
2. Handelingen waarin men tussen alternatieven
kunnen kiezen.
3. Handeling waar er een disproportionaliteit is
tussen het nut.
2
