Table of Contents
1 Inleiding tot de psychopathologie bij kinderen en adolescenten5
1.1 inleiding....................................................................................5
1.1.1 Wat is psychopathologie bij kinderen en adolescenten?....................................5
1.1.2 Criteria voor psychopathologie...........................................................................6
1.1.3 Unieke kenmerken van diagnostiek bij kinderen en adolescenten.....................6
1.1.4 Verschil met volwassen psychopathologie.........................................................6
1.1.5 Wat is ‘abnormaal’ gedrag?................................................................................7
1.1.6 De rol van de DSM-5........................................................................................... 7
1.1.7 Samenvattende inzichten:..................................................................................7
1.2 Diagnostiek van psychopathologie bij kinderen en adolescenten. .7
1.2.1 Classificerende diagnostiek................................................................................7
1.2.2 Kritiek op classificatie (DSM-systeem)................................................................8
1.2.3 Diagnostiek ≠ enkel classificatie........................................................................8
1.2.4 Diagnostische methoden (volgens Kenniscentrum KJP)......................................8
1.2.5 Tweedeling probleemgedrag: internaliserend vs. externaliserend.....................9
1.2.6 Leeftijd en ontstaan van stoornissen..................................................................9
1.2.7 Comorbiditeit en differentiaaldiagnose (belangrijk voor casusvragen!)..............9
1.2.8 Examengerichte aandachtspunten...................................................................10
1.3 Theoretische kaders in de kinder- en jeugdpsychopathologie.....10
1.3.1 Bi-directioneel model (dyade ouder-kind)........................................................10
1.3.2 Bio-ecologisch systeemmodel (Bronfenbrenner)..............................................10
1.3.3 Transactioneel model (Sameroff).....................................................................11
1.3.4 Ontwikkelingspsychopathologisch model.........................................................11
1.3.5 Interactie tussen aanleg en omgeving.............................................................11
1.3.6 Risicofactoren & protectieve factoren..............................................................12
1.3.7 Vuistregels voor ernsttaxatie...........................................................................12
1.3.8 Belangrijke accenten........................................................................................12
1.3.9 Examengerichte inzichten................................................................................12
1.4 Infantpsychiatrie (0–3 jaar).......................................................12
1.4.1 Waarom is infantpsychiatrie een aparte tak?...................................................13
1.4.2 DC:0–3R – Diagnostisch kader voor baby’s en peuters.....................................13
1.4.3 Hechting & Hechtingsstoornissen.....................................................................13
1.4.4 Hechtingsstoornissen volgens DSM-5...............................................................13
1.4.5 Casus: Fons...................................................................................................... 14
1.4.6 Regulatiestoornissen........................................................................................14
1.4.7 Voedingsstoornissen bij jonge kinderen...........................................................14
1.4.8 Belang van ouder-kindrelatie...........................................................................14
1.4.9 Ontwikkelingstaken (0–2 jaar)..........................................................................15
1.4.10 Examenvragen – Mogelijke formats................................................................15
1.5 Oefenvragen Les 1 – Infantpsychiatrie & Diagnostiek.................15
1.5.2 Toepassingsvragen (casusvorm)......................................................................16
2 Gedragsstoornissen..............................................................16
2.1 Externaliserend Gedrag bij Kinderen en Adolescenten................16
2.1.1 Wat is externaliserend gedrag?........................................................................16
2.1.2 Hoofdclusters van externaliserend gedrag.......................................................17
2.1.3 Callous-Unemotional Traits (CU-traits).............................................................17
2.1.4 Reactieve vs. Proactieve Agressie....................................................................17
2.1.5 Verschillende leermechanismen:......................................................................17
2.1.6 Examenstrategie.............................................................................................. 18
pg. 1
, 2.1.7 Samenvattend..................................................................................................18
2.2 Casusgerichte verdieping in gedragsstoornissen........................19
2.2.1 Diagnostisch kader: gedragsstoornissen..........................................................19
2.2.2 Casusanalyse................................................................................................... 19
2.2.3 Theoretische toepassingen...............................................................................20
2.2.4 Differentiaaldiagnose.......................................................................................21
2.3 DSM-5 Criteria – ODD, CD en Periodieke Explosieve Stoornis.......21
2.3.1 Oppositioneel-opstandige gedragsstoornis (ODD)............................................21
2.3.2 Periodieke explosieve stoornis.........................................................................21
2.3.3 Normoverschrijdende gedragsstoornis (CD – Conduct Disorder)......................22
2.3.4 ODD vs CD – Vergelijkend overzicht.................................................................22
2.3.5 Klinisch belang (voor casussen & diagnostiek)................................................23
2.4 Voorkomen, Prognose en Comorbiditeit bij Gedragsstoornissen. .23
2.4.1 Prevalentie (frequentie)...................................................................................23
2.4.2 Leeftijd & verloop............................................................................................. 23
2.4.3 Prognose: wat zegt onderzoek?.......................................................................23
2.4.4 Risicofactoren voor gedragsstoornissen...........................................................24
2.4.5 Ontwikkelingspaden naar gedragsstoornissen.................................................24
2.4.6 Comorbiditeit: de regel, niet de uitzondering...................................................24
2.4.7 Behandeling en preventie................................................................................24
2.4.8 Examengerichte inzichten................................................................................25
2.5 Differentiaaldiagnose bij gedragsproblemen..............................25
2.5.1 Wat is differentiaaldiagnose?...........................................................................25
2.5.2 Mogelijke stoornissen met gedragsmatige uiting, maar zonder primaire
gedragsstoornis:........................................................................................................ 25
2.5.3 Casusanalyse – met hypothese én differentiaaldiagnose.................................26
2.5.4 Diagnostisch advies.........................................................................................27
2.6 Etiologie van gedragsstoornissen (ODD/CD)...............................27
2.6.1 Wat is etiologie?...............................................................................................27
2.6.2 Het bio-psycho-sociale model...........................................................................27
2.6.3 Transdiagnostische factoren............................................................................28
2.6.4 Toepassing op casussen/examen.....................................................................29
2.7 Diagnostiek bij gedragsstoornissen...........................................29
2.7.1 Doel van diagnostiek........................................................................................29
2.7.2 Belangrijke instrumenten.................................................................................29
2.7.3 Behandeling van gedragsstoornissen (ODD & CD)...........................................31
2.8 Beloop & Prognose van gedragsstoornissen...............................34
2.8.1 Wat bedoelen we met beloop?.........................................................................34
2.8.2 Prognose bij ODD & CD....................................................................................34
2.8.3 Kans op antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASP)..........................................34
2.8.4 Andere negatieve langetermijneffecten...........................................................34
2.8.5 Koppeling met eerder behandelde risicofactoren.............................................35
2.8.6 Examenstrategieën.......................................................................................... 35
2.8.7 Samenvattend schema.....................................................................................35
2.9 Model-oefenvragen – Les 2........................................................35
3 Eet en Gewichtsproblemen....................................................37
3.1 Need-to-know bij eet- en gewichtsproblemen.............................37
3.1.1 Voorstelling van het continuüm:.......................................................................37
3.1.2 Casus 2: Magali – Gewichtsprobleem met risico op verstoord eetgedrag.........37
3.1.3 Overlap tussen Eet- en Gewichtsproblemen.....................................................38
3.1.4 Multidisciplinair werken is cruciaal...................................................................38
pg. 2
, 3.1.5 Extra belangrijke inzichten...............................................................................39
3.1.6 Conclusie deel 1: Belangrijke signalen herkennen............................................39
3.2 DSM-5 Criteria voor Eetstoornissen (AN, BN, BED)......................39
3.2.1 Wanneer spreken we van een eetstoornis?......................................................39
3.2.2 Anorexia Nervosa (AN).....................................................................................39
3.2.3 Boulimia Nervosa (BN).....................................................................................40
3.2.4 Binge Eating Disorder (BED).............................................................................40
3.2.5 Andere Gespecificeerde Eetstoornis (OSFED)...................................................41
3.2.6 Continuümmodel Eetstoornissen + Gewicht....................................................41
3.2.7 Metafoor: De eetstoornis als machete..............................................................41
3.2.8 Risicogroepen en kwetsbare factoren..............................................................41
3.2.9 Model-Oefenvragen..........................................................................................41
3.3 Hoe kunnen we een eetstoornis begrijpen?................................42
3.3.1 Psychologisch begrip van eetstoornissen.........................................................42
3.3.2 Wie loopt er risico?........................................................................................... 43
3.3.3 Balans tussen risico en bescherming...............................................................44
3.3.4 Belang van balans bij risicogroepen.................................................................44
3.3.5 Evenwicht bewaren.......................................................................................... 44
3.3.6 Oefenvragen.................................................................................................... 44
3.3.7 Conclusie.......................................................................................................... 45
3.4 Hoe kunnen we een eetprobleem of eetstoornis herkennen?......45
3.4.1 Aandacht voor aanmeldingsklachten...............................................................46
3.4.2 Casusanalyses.................................................................................................. 46
3.4.3 Modelvragen.................................................................................................... 47
3.4.4 Conclusie.......................................................................................................... 47
3.5 Diagnostiek van eetproblemen en eetstoornissen......................47
3.5.1 Onderkenning................................................................................................... 48
3.5.2 Belangrijke observatiepunten bij onderkenning:..............................................48
3.5.3 Duidelijke definitie 'eetbui':..............................................................................48
3.5.4 Ernstinschatting............................................................................................... 48
3.5.5 Transdiagnostisch model (Fairburn):................................................................49
3.5.6 Indicatiestelling: zorgniveau bepalen...............................................................49
3.5.7 Behandelingsrichtlijnen (NICE).........................................................................50
3.5.8 Interventies...................................................................................................... 50
3.5.9 oefenvragen..................................................................................................... 50
3.6 Behandeling van eetproblemen en eetstoornissen.....................52
3.6.1 Belang van behandelaarshouding....................................................................52
3.6.2 Cognitieve Gedragstherapie (CBT-E)................................................................52
3.6.3 Extra oefenvragen............................................................................................53
3.7 Samenvatting kernpunten:.......................................................54
3.7.1 Inleiding: Eten en gewicht als continuüm.........................................................54
3.7.2 DSM-5 Eetstoornissen: kerncriteria..................................................................54
3.7.3 Ontstaan van eetstoornissen: verklarende modellen.......................................55
3.7.4 Signalen herkennen......................................................................................... 55
3.7.5 Diagnostiek...................................................................................................... 55
3.7.6 Behandeling (CBT-E als kernmethode).............................................................55
3.7.7 Belangrijke risicogroepen.................................................................................56
3.7.8 Quizvragen over Les 3......................................................................................56
4 ADHD..................................................................................57
4.1 Inleiding & Geschiedenis (Uitgebreid)........................................57
4.1.1 Wat is ADHD?................................................................................................... 57
4.1.2 Geschiedenis van ADHD...................................................................................57
pg. 3
, 4.1.3 Van deficit-model naar sterktegerichte benadering.........................................58
4.1.4 Waarom is vroege interventie zo belangrijk?....................................................58
4.1.5 Samenvattende kernpunten:............................................................................58
4.1.6 Oefenvragen – Deel 1 ADHD............................................................................59
4.2 Wat is ADHD? (DSM-5, symptomen & presentatietypes).............59
4.2.1 Wat is ADHD volgens de DSM-5?......................................................................59
4.2.2 DSM-5-criteria: formele diagnosevoorwaarden.................................................59
4.2.3 Symptomen in detail........................................................................................60
4.2.4 Presentatietypes van ADHD (DSM-5)................................................................60
4.2.5 Heterogeniteit van ADHD.................................................................................60
4.2.6 Andere diagnostische voorwaarden (DSM-5)....................................................61
4.2.7 ADHD in de klas – observatievoorbeelden........................................................61
4.2.8 Oefenvragen.................................................................................................... 61
4.3 Prevalentie en Beloop van ADHD...............................................62
4.3.1 Wat is prevalentie?...........................................................................................62
4.3.2 ADHD bij kinderen............................................................................................ 62
4.3.3 ADHD in de adolescentie..................................................................................62
4.3.4 ADHD bij volwassenen......................................................................................63
4.3.5 Samenvatting kernpunten................................................................................63
4.3.6 Oefenvragen.................................................................................................... 64
4.4 Comorbiditeit en Differentiaaldiagnose bij ADHD.......................64
4.4.1 Wat is comorbiditeit......................................................................................... 64
4.4.2 Hoe vaak komt comorbiditeit voor bij ADHD?...................................................64
4.4.3 Meest voorkomende comorbide stoornissen....................................................65
4.4.4 Differentiaaldiagnose ADHD.............................................................................65
4.4.5 Praktische aandachtspunten............................................................................66
4.4.6 Oefenvragen.................................................................................................... 66
4.5 Etiologie van ADHD (Volledig & Uitgebreid)...............................66
4.5.1 Wat is etiologie?............................................................................................... 66
4.5.2 ADHD-model: Overzicht....................................................................................67
4.5.3 Genetische factoren.........................................................................................67
b) 5.4 Omgevingsfactoren..............................................................67
i) Mogelijke risicofactoren:........................................................................................67
c) 5.5 Neurobiologische evidentie...................................................68
i) 1. Neurochemische factoren..................................................................................68
ii) 2. Genetisch-neurochemisch verband...................................................................68
iii) 3. Elektrofysiologie (EEG).....................................................................................68
d) 5.6 Structurele en functionele beeldvorming...............................68
i) Hersenstructuren:..................................................................................................68
ii) Meta-analyse:........................................................................................................ 69
e) Samenvatting kernbegrippen.....................................................69
f) Conclusie...................................................................................69
i) Examenvragen bij Deel 5 – Etiologie van ADHD.....................................................70
5) Les 4 – Deel 6: Neuropsychologische theorieën bij ADHD
(Volledig & Uitgebreid)............................................................71
a) Inleiding....................................................................................71
b) 6.1 Executief Functioneren.........................................................71
i) Belangrijkste executieve functies:..........................................................................71
ii) Model van Barkley................................................................................................. 72
pg. 4
1 Inleiding tot de psychopathologie bij kinderen en adolescenten5
1.1 inleiding....................................................................................5
1.1.1 Wat is psychopathologie bij kinderen en adolescenten?....................................5
1.1.2 Criteria voor psychopathologie...........................................................................6
1.1.3 Unieke kenmerken van diagnostiek bij kinderen en adolescenten.....................6
1.1.4 Verschil met volwassen psychopathologie.........................................................6
1.1.5 Wat is ‘abnormaal’ gedrag?................................................................................7
1.1.6 De rol van de DSM-5........................................................................................... 7
1.1.7 Samenvattende inzichten:..................................................................................7
1.2 Diagnostiek van psychopathologie bij kinderen en adolescenten. .7
1.2.1 Classificerende diagnostiek................................................................................7
1.2.2 Kritiek op classificatie (DSM-systeem)................................................................8
1.2.3 Diagnostiek ≠ enkel classificatie........................................................................8
1.2.4 Diagnostische methoden (volgens Kenniscentrum KJP)......................................8
1.2.5 Tweedeling probleemgedrag: internaliserend vs. externaliserend.....................9
1.2.6 Leeftijd en ontstaan van stoornissen..................................................................9
1.2.7 Comorbiditeit en differentiaaldiagnose (belangrijk voor casusvragen!)..............9
1.2.8 Examengerichte aandachtspunten...................................................................10
1.3 Theoretische kaders in de kinder- en jeugdpsychopathologie.....10
1.3.1 Bi-directioneel model (dyade ouder-kind)........................................................10
1.3.2 Bio-ecologisch systeemmodel (Bronfenbrenner)..............................................10
1.3.3 Transactioneel model (Sameroff).....................................................................11
1.3.4 Ontwikkelingspsychopathologisch model.........................................................11
1.3.5 Interactie tussen aanleg en omgeving.............................................................11
1.3.6 Risicofactoren & protectieve factoren..............................................................12
1.3.7 Vuistregels voor ernsttaxatie...........................................................................12
1.3.8 Belangrijke accenten........................................................................................12
1.3.9 Examengerichte inzichten................................................................................12
1.4 Infantpsychiatrie (0–3 jaar).......................................................12
1.4.1 Waarom is infantpsychiatrie een aparte tak?...................................................13
1.4.2 DC:0–3R – Diagnostisch kader voor baby’s en peuters.....................................13
1.4.3 Hechting & Hechtingsstoornissen.....................................................................13
1.4.4 Hechtingsstoornissen volgens DSM-5...............................................................13
1.4.5 Casus: Fons...................................................................................................... 14
1.4.6 Regulatiestoornissen........................................................................................14
1.4.7 Voedingsstoornissen bij jonge kinderen...........................................................14
1.4.8 Belang van ouder-kindrelatie...........................................................................14
1.4.9 Ontwikkelingstaken (0–2 jaar)..........................................................................15
1.4.10 Examenvragen – Mogelijke formats................................................................15
1.5 Oefenvragen Les 1 – Infantpsychiatrie & Diagnostiek.................15
1.5.2 Toepassingsvragen (casusvorm)......................................................................16
2 Gedragsstoornissen..............................................................16
2.1 Externaliserend Gedrag bij Kinderen en Adolescenten................16
2.1.1 Wat is externaliserend gedrag?........................................................................16
2.1.2 Hoofdclusters van externaliserend gedrag.......................................................17
2.1.3 Callous-Unemotional Traits (CU-traits).............................................................17
2.1.4 Reactieve vs. Proactieve Agressie....................................................................17
2.1.5 Verschillende leermechanismen:......................................................................17
2.1.6 Examenstrategie.............................................................................................. 18
pg. 1
, 2.1.7 Samenvattend..................................................................................................18
2.2 Casusgerichte verdieping in gedragsstoornissen........................19
2.2.1 Diagnostisch kader: gedragsstoornissen..........................................................19
2.2.2 Casusanalyse................................................................................................... 19
2.2.3 Theoretische toepassingen...............................................................................20
2.2.4 Differentiaaldiagnose.......................................................................................21
2.3 DSM-5 Criteria – ODD, CD en Periodieke Explosieve Stoornis.......21
2.3.1 Oppositioneel-opstandige gedragsstoornis (ODD)............................................21
2.3.2 Periodieke explosieve stoornis.........................................................................21
2.3.3 Normoverschrijdende gedragsstoornis (CD – Conduct Disorder)......................22
2.3.4 ODD vs CD – Vergelijkend overzicht.................................................................22
2.3.5 Klinisch belang (voor casussen & diagnostiek)................................................23
2.4 Voorkomen, Prognose en Comorbiditeit bij Gedragsstoornissen. .23
2.4.1 Prevalentie (frequentie)...................................................................................23
2.4.2 Leeftijd & verloop............................................................................................. 23
2.4.3 Prognose: wat zegt onderzoek?.......................................................................23
2.4.4 Risicofactoren voor gedragsstoornissen...........................................................24
2.4.5 Ontwikkelingspaden naar gedragsstoornissen.................................................24
2.4.6 Comorbiditeit: de regel, niet de uitzondering...................................................24
2.4.7 Behandeling en preventie................................................................................24
2.4.8 Examengerichte inzichten................................................................................25
2.5 Differentiaaldiagnose bij gedragsproblemen..............................25
2.5.1 Wat is differentiaaldiagnose?...........................................................................25
2.5.2 Mogelijke stoornissen met gedragsmatige uiting, maar zonder primaire
gedragsstoornis:........................................................................................................ 25
2.5.3 Casusanalyse – met hypothese én differentiaaldiagnose.................................26
2.5.4 Diagnostisch advies.........................................................................................27
2.6 Etiologie van gedragsstoornissen (ODD/CD)...............................27
2.6.1 Wat is etiologie?...............................................................................................27
2.6.2 Het bio-psycho-sociale model...........................................................................27
2.6.3 Transdiagnostische factoren............................................................................28
2.6.4 Toepassing op casussen/examen.....................................................................29
2.7 Diagnostiek bij gedragsstoornissen...........................................29
2.7.1 Doel van diagnostiek........................................................................................29
2.7.2 Belangrijke instrumenten.................................................................................29
2.7.3 Behandeling van gedragsstoornissen (ODD & CD)...........................................31
2.8 Beloop & Prognose van gedragsstoornissen...............................34
2.8.1 Wat bedoelen we met beloop?.........................................................................34
2.8.2 Prognose bij ODD & CD....................................................................................34
2.8.3 Kans op antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASP)..........................................34
2.8.4 Andere negatieve langetermijneffecten...........................................................34
2.8.5 Koppeling met eerder behandelde risicofactoren.............................................35
2.8.6 Examenstrategieën.......................................................................................... 35
2.8.7 Samenvattend schema.....................................................................................35
2.9 Model-oefenvragen – Les 2........................................................35
3 Eet en Gewichtsproblemen....................................................37
3.1 Need-to-know bij eet- en gewichtsproblemen.............................37
3.1.1 Voorstelling van het continuüm:.......................................................................37
3.1.2 Casus 2: Magali – Gewichtsprobleem met risico op verstoord eetgedrag.........37
3.1.3 Overlap tussen Eet- en Gewichtsproblemen.....................................................38
3.1.4 Multidisciplinair werken is cruciaal...................................................................38
pg. 2
, 3.1.5 Extra belangrijke inzichten...............................................................................39
3.1.6 Conclusie deel 1: Belangrijke signalen herkennen............................................39
3.2 DSM-5 Criteria voor Eetstoornissen (AN, BN, BED)......................39
3.2.1 Wanneer spreken we van een eetstoornis?......................................................39
3.2.2 Anorexia Nervosa (AN).....................................................................................39
3.2.3 Boulimia Nervosa (BN).....................................................................................40
3.2.4 Binge Eating Disorder (BED).............................................................................40
3.2.5 Andere Gespecificeerde Eetstoornis (OSFED)...................................................41
3.2.6 Continuümmodel Eetstoornissen + Gewicht....................................................41
3.2.7 Metafoor: De eetstoornis als machete..............................................................41
3.2.8 Risicogroepen en kwetsbare factoren..............................................................41
3.2.9 Model-Oefenvragen..........................................................................................41
3.3 Hoe kunnen we een eetstoornis begrijpen?................................42
3.3.1 Psychologisch begrip van eetstoornissen.........................................................42
3.3.2 Wie loopt er risico?........................................................................................... 43
3.3.3 Balans tussen risico en bescherming...............................................................44
3.3.4 Belang van balans bij risicogroepen.................................................................44
3.3.5 Evenwicht bewaren.......................................................................................... 44
3.3.6 Oefenvragen.................................................................................................... 44
3.3.7 Conclusie.......................................................................................................... 45
3.4 Hoe kunnen we een eetprobleem of eetstoornis herkennen?......45
3.4.1 Aandacht voor aanmeldingsklachten...............................................................46
3.4.2 Casusanalyses.................................................................................................. 46
3.4.3 Modelvragen.................................................................................................... 47
3.4.4 Conclusie.......................................................................................................... 47
3.5 Diagnostiek van eetproblemen en eetstoornissen......................47
3.5.1 Onderkenning................................................................................................... 48
3.5.2 Belangrijke observatiepunten bij onderkenning:..............................................48
3.5.3 Duidelijke definitie 'eetbui':..............................................................................48
3.5.4 Ernstinschatting............................................................................................... 48
3.5.5 Transdiagnostisch model (Fairburn):................................................................49
3.5.6 Indicatiestelling: zorgniveau bepalen...............................................................49
3.5.7 Behandelingsrichtlijnen (NICE).........................................................................50
3.5.8 Interventies...................................................................................................... 50
3.5.9 oefenvragen..................................................................................................... 50
3.6 Behandeling van eetproblemen en eetstoornissen.....................52
3.6.1 Belang van behandelaarshouding....................................................................52
3.6.2 Cognitieve Gedragstherapie (CBT-E)................................................................52
3.6.3 Extra oefenvragen............................................................................................53
3.7 Samenvatting kernpunten:.......................................................54
3.7.1 Inleiding: Eten en gewicht als continuüm.........................................................54
3.7.2 DSM-5 Eetstoornissen: kerncriteria..................................................................54
3.7.3 Ontstaan van eetstoornissen: verklarende modellen.......................................55
3.7.4 Signalen herkennen......................................................................................... 55
3.7.5 Diagnostiek...................................................................................................... 55
3.7.6 Behandeling (CBT-E als kernmethode).............................................................55
3.7.7 Belangrijke risicogroepen.................................................................................56
3.7.8 Quizvragen over Les 3......................................................................................56
4 ADHD..................................................................................57
4.1 Inleiding & Geschiedenis (Uitgebreid)........................................57
4.1.1 Wat is ADHD?................................................................................................... 57
4.1.2 Geschiedenis van ADHD...................................................................................57
pg. 3
, 4.1.3 Van deficit-model naar sterktegerichte benadering.........................................58
4.1.4 Waarom is vroege interventie zo belangrijk?....................................................58
4.1.5 Samenvattende kernpunten:............................................................................58
4.1.6 Oefenvragen – Deel 1 ADHD............................................................................59
4.2 Wat is ADHD? (DSM-5, symptomen & presentatietypes).............59
4.2.1 Wat is ADHD volgens de DSM-5?......................................................................59
4.2.2 DSM-5-criteria: formele diagnosevoorwaarden.................................................59
4.2.3 Symptomen in detail........................................................................................60
4.2.4 Presentatietypes van ADHD (DSM-5)................................................................60
4.2.5 Heterogeniteit van ADHD.................................................................................60
4.2.6 Andere diagnostische voorwaarden (DSM-5)....................................................61
4.2.7 ADHD in de klas – observatievoorbeelden........................................................61
4.2.8 Oefenvragen.................................................................................................... 61
4.3 Prevalentie en Beloop van ADHD...............................................62
4.3.1 Wat is prevalentie?...........................................................................................62
4.3.2 ADHD bij kinderen............................................................................................ 62
4.3.3 ADHD in de adolescentie..................................................................................62
4.3.4 ADHD bij volwassenen......................................................................................63
4.3.5 Samenvatting kernpunten................................................................................63
4.3.6 Oefenvragen.................................................................................................... 64
4.4 Comorbiditeit en Differentiaaldiagnose bij ADHD.......................64
4.4.1 Wat is comorbiditeit......................................................................................... 64
4.4.2 Hoe vaak komt comorbiditeit voor bij ADHD?...................................................64
4.4.3 Meest voorkomende comorbide stoornissen....................................................65
4.4.4 Differentiaaldiagnose ADHD.............................................................................65
4.4.5 Praktische aandachtspunten............................................................................66
4.4.6 Oefenvragen.................................................................................................... 66
4.5 Etiologie van ADHD (Volledig & Uitgebreid)...............................66
4.5.1 Wat is etiologie?............................................................................................... 66
4.5.2 ADHD-model: Overzicht....................................................................................67
4.5.3 Genetische factoren.........................................................................................67
b) 5.4 Omgevingsfactoren..............................................................67
i) Mogelijke risicofactoren:........................................................................................67
c) 5.5 Neurobiologische evidentie...................................................68
i) 1. Neurochemische factoren..................................................................................68
ii) 2. Genetisch-neurochemisch verband...................................................................68
iii) 3. Elektrofysiologie (EEG).....................................................................................68
d) 5.6 Structurele en functionele beeldvorming...............................68
i) Hersenstructuren:..................................................................................................68
ii) Meta-analyse:........................................................................................................ 69
e) Samenvatting kernbegrippen.....................................................69
f) Conclusie...................................................................................69
i) Examenvragen bij Deel 5 – Etiologie van ADHD.....................................................70
5) Les 4 – Deel 6: Neuropsychologische theorieën bij ADHD
(Volledig & Uitgebreid)............................................................71
a) Inleiding....................................................................................71
b) 6.1 Executief Functioneren.........................................................71
i) Belangrijkste executieve functies:..........................................................................71
ii) Model van Barkley................................................................................................. 72
pg. 4
