2024 - 2025
2020252025
Gynaecologie engynaecologische
Kinesitherapie bij urologi
en urologische aandoeningen
Cursusinformatie
Hoorcollege Prof Vermandel Prof Roussel
Responsiecollege Prof Vermandel dr Van Aggelpoel
Praktijkles Isaline Demeure dr Van Aggelpoel
Auteur Ines Polspoel
, Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ............................................................................................................................................................................................. 2
Continentie en incontinentie ....................................................................................................................................................................... 3
Inleiding .................................................................................................................................................................................................... 3
Voorkomen van bekkenbodemdisfunctie: incontinentie ....................................................................................................................... 3
Anatomie van blaas en urethra ............................................................................................................................................................... 3
Anatomie en functie bekkenbodemspieren ........................................................................................................................................... 4
Fysiologie van de lagere urinewegen ...................................................................................................................................................... 7
Urine-incontinentie: vormen, oorzaken en gevolgen ............................................................................................................................. 8
Diagnose arts ............................................................................................................................................................................................ 9
Behandeling............................................................................................................................................................................................ 11
Invloed blaas/darm ................................................................................................................................................................................ 13
Bekkenbodemreëducatie ........................................................................................................................................................................... 14
Informatief gesprek ................................................................................................................................................................................ 14
Klinisch functioneel onderzoek ............................................................................................................................................................. 14
Evaluatie van urineverlies ...................................................................................................................................................................... 15
Functionele controle van de sfincter .................................................................................................................................................... 16
Dagboek of plaskalender ....................................................................................................................................................................... 16
Bekkenbodemspieroefeningen.............................................................................................................................................................. 16
Biofeedback ............................................................................................................................................................................................ 16
Electrostimulatie .................................................................................................................................................................................... 16
Resultaten............................................................................................................................................................................................... 16
Zwangerschap en bevalling ........................................................................................................................................................................ 17
Obstetrische anatomie .......................................................................................................................................................................... 17
De zwangerschapsgraviteit .................................................................................................................................................................... 18
De partus ................................................................................................................................................................................................ 23
Het puerperium...................................................................................................................................................................................... 25
Zwangerschapsgerelateerde lage rug en bekkenpijn ............................................................................................................................... 27
Evaluatie van peripartum lumbo-pelvische pijn ................................................................................................................................... 27
Behandeling van peripartum lumbo-pelvische pijn ............................................................................................................................. 29
Besluit ..................................................................................................................................................................................................... 29
Diastasis rectus abdominis......................................................................................................................................................................... 30
Anatomie ................................................................................................................................................................................................ 30
Diastase rectus abdominis ..................................................................................................................................................................... 31
Kinesitherapeutisch onderzoek ............................................................................................................................................................. 31
Behandeling............................................................................................................................................................................................ 32
Bekkenbodemspieroefeningen .................................................................................................................................................................. 33
Initatie fase ............................................................................................................................................................................................. 33
Specifieke BBS oefeningen..................................................................................................................................................................... 34
Functionele oefeningen ......................................................................................................................................................................... 34
, Bekkenbodemreëducatie bij ♀ en ♂
Continentie en incontinentie
Inleiding
Relatief jonge therapie
Niet enkel behandeling, vooral preventie
1. Primaire preventie voorkomen bij risicogroepen (zwanger, menopauze, constipatie)
2. Secundaire preventie vroegtijdig opsporen en BH beginnende klachten, milde SI, zakking
3. Tertiaire preventie voorkomen complicaties en verminderen impact aandoeningen, relaps operaties voorkomen
BB-therapie bestaat uit meerdere medische specialismen, interdisciplinair samenwerken is belangrijk: klein bekken kliniek
Klein bekken kliniek
Problemen thv de bekkenbodem komen zeer frequent voor en hebben een enorme impact op de levenskwaliteit
De bekkenbodem bestaat uit verschillende organen en functies die elkaar beïnvloeden
Urineverlies, stoelgangsverlies, constipatie, moeilijk naar toilet gaan, plasproblemen, bekkenpijn, verzakkingen,..
KBK-specialismen:
• Maag- en darmziekten proctoloog (anaal)
• Urologie uroloog
• Gynaecologie gynaecoloog
• Abdominale heelkunde abdominale chirurg
• Radiologie radioloog
• Bekkenbodemtherapeuten kine
• Psychologie psycholoog
BB-therapeuten: advies en een behandeling opstarten (dmv interdisciplinair overleg)
Voorkomen van bekkenbodemdisfunctie: incontinentie
Urine-incontinentie komt voor op elke leeftijd, op ouderen leeftijd meer kans
25-45% van alle vrouwen hebben ooit wel is ongewild urineverlies, een van de meest voorkomende klachten bij vrouwen
Prevalentie is moeilijk te kennen want er is schaamte rond, veel v/d urine hoeveelheden is subjectief/niet gemeten
Kine bij mensen die sociale isolatie als reactie op UI hebben (minderheid)
Incontinentie is iedere vorm van onvrijwillig urineverlies
Prevalentie: meer bij vrouwen, stijgt met de leeftijd → stijgende incidentie door vergrijzing
Anatomie van blaas en urethra
Hogere urinewegen
Nieren
Ligging boonvormig, re nier ligt lager dan de li door de lever
Functie Afvalstoffen uit het bloed filteren en het bloed constant houden (ureum en creatinine)
Vocht en zoutbalans regelen via AH, zweten en stoelgang
Hormonen aanmaken: renine (BD), EPO (RBC aanmaak stimuleren), vit D omzetting
Ureters
Ligging achter en onder blaas, worden dichtgedrukt wanneer de blaas samentrekt (reflux vermeiden)
Functie transport
, Lagere urinewegen
Blaas
Ligging komvormig/afgeplat, klein bekken, achter os pubis, onder peritoneum
Afhankelijk van leeftijd, graad van blaasvulling
Functie Ledeging
Reservoir: 99,8% v/d tijd is de blaas aan het vullen
Spier
Delen Trigonum: o/d dorsale blaaswand tussen de inmondingen van de ureters
Blaaswand
Tunica mucosa
Tunica muscularis m. detrusor en trigonum
Tunica adventitia collageen BW
Blaashals (inwendige sfincter)
Bevindt zich tussen het trigonum en de urethra
Gesloten bij blaasvulling, bij mictie is er een plaatselijke concentraties van gladde spieren, onvrijwillig (uitlopers detrusor)
Als deze problematisch is, zeker bij de vrouw, heeft zij veel kans om incontinentie te krijgen
Middelste longitudinale laag over blaashals, in de urethra
Middelste circulaire laag mictie = craniaalwaarts opgetrokken tot conisch kanaal
Buitenste longitudinale laag lus rond de blaashals en urethra
Deze spier is onwillekeurig, stressgevoelig (opspannen) en spant automatisch aan bij een orgasme man (sperma juiste richting)
Urethra
Ligging myo-epitheliale buis, langer bij mannen, gladde spieren,
♀ 2/3 in abdominale ruimte, loopt naar ventrocaudaal
♂ door de prostaat tot aan de meatus (opening)
Urethrawand
Tunica (sub)mucosa atrofie in menopauze → incontinentie
Tunica muscularis inwendige longitudinale en uitwendige circulaire laag
Tunica adventitia collageen BW
Prostaat
Ligging klier, onder blaas, voor rectum met uitpuilende wanden i/d urethra
Groeit vanaf puberteit, vochtproductie (deel v/h ejaculaat), onbewust
Zaadblaasjes
Tankstation v/d spermazoïden (65% v/h ejaculaat)
Penis
1 corpus spongiosum met de utethra → onderzijde is verdikt = bulbus penis
2 corpora cavernosa (rondom)
Anatomie en functie bekkenbodemspieren
Inleiding
Tegenwoordig kennen P bekkenbodemspieren
Weke delen die het klein bekken caudaal afsluit (Ilium-pubis-tuber ischiadica-sacrum-coccyx)
Lijn tussen tuber ischiadica: urogenitale en anale strek
Bezenuwing: moeten somatisch bezenuwd zijn, door onze wil beïnvloedbaar n. Pudendus
Bekkenbodemspieren zijn rechtstreeks aan het bot verbonden (geen pees/spierbuik)
2020252025
Gynaecologie engynaecologische
Kinesitherapie bij urologi
en urologische aandoeningen
Cursusinformatie
Hoorcollege Prof Vermandel Prof Roussel
Responsiecollege Prof Vermandel dr Van Aggelpoel
Praktijkles Isaline Demeure dr Van Aggelpoel
Auteur Ines Polspoel
, Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ............................................................................................................................................................................................. 2
Continentie en incontinentie ....................................................................................................................................................................... 3
Inleiding .................................................................................................................................................................................................... 3
Voorkomen van bekkenbodemdisfunctie: incontinentie ....................................................................................................................... 3
Anatomie van blaas en urethra ............................................................................................................................................................... 3
Anatomie en functie bekkenbodemspieren ........................................................................................................................................... 4
Fysiologie van de lagere urinewegen ...................................................................................................................................................... 7
Urine-incontinentie: vormen, oorzaken en gevolgen ............................................................................................................................. 8
Diagnose arts ............................................................................................................................................................................................ 9
Behandeling............................................................................................................................................................................................ 11
Invloed blaas/darm ................................................................................................................................................................................ 13
Bekkenbodemreëducatie ........................................................................................................................................................................... 14
Informatief gesprek ................................................................................................................................................................................ 14
Klinisch functioneel onderzoek ............................................................................................................................................................. 14
Evaluatie van urineverlies ...................................................................................................................................................................... 15
Functionele controle van de sfincter .................................................................................................................................................... 16
Dagboek of plaskalender ....................................................................................................................................................................... 16
Bekkenbodemspieroefeningen.............................................................................................................................................................. 16
Biofeedback ............................................................................................................................................................................................ 16
Electrostimulatie .................................................................................................................................................................................... 16
Resultaten............................................................................................................................................................................................... 16
Zwangerschap en bevalling ........................................................................................................................................................................ 17
Obstetrische anatomie .......................................................................................................................................................................... 17
De zwangerschapsgraviteit .................................................................................................................................................................... 18
De partus ................................................................................................................................................................................................ 23
Het puerperium...................................................................................................................................................................................... 25
Zwangerschapsgerelateerde lage rug en bekkenpijn ............................................................................................................................... 27
Evaluatie van peripartum lumbo-pelvische pijn ................................................................................................................................... 27
Behandeling van peripartum lumbo-pelvische pijn ............................................................................................................................. 29
Besluit ..................................................................................................................................................................................................... 29
Diastasis rectus abdominis......................................................................................................................................................................... 30
Anatomie ................................................................................................................................................................................................ 30
Diastase rectus abdominis ..................................................................................................................................................................... 31
Kinesitherapeutisch onderzoek ............................................................................................................................................................. 31
Behandeling............................................................................................................................................................................................ 32
Bekkenbodemspieroefeningen .................................................................................................................................................................. 33
Initatie fase ............................................................................................................................................................................................. 33
Specifieke BBS oefeningen..................................................................................................................................................................... 34
Functionele oefeningen ......................................................................................................................................................................... 34
, Bekkenbodemreëducatie bij ♀ en ♂
Continentie en incontinentie
Inleiding
Relatief jonge therapie
Niet enkel behandeling, vooral preventie
1. Primaire preventie voorkomen bij risicogroepen (zwanger, menopauze, constipatie)
2. Secundaire preventie vroegtijdig opsporen en BH beginnende klachten, milde SI, zakking
3. Tertiaire preventie voorkomen complicaties en verminderen impact aandoeningen, relaps operaties voorkomen
BB-therapie bestaat uit meerdere medische specialismen, interdisciplinair samenwerken is belangrijk: klein bekken kliniek
Klein bekken kliniek
Problemen thv de bekkenbodem komen zeer frequent voor en hebben een enorme impact op de levenskwaliteit
De bekkenbodem bestaat uit verschillende organen en functies die elkaar beïnvloeden
Urineverlies, stoelgangsverlies, constipatie, moeilijk naar toilet gaan, plasproblemen, bekkenpijn, verzakkingen,..
KBK-specialismen:
• Maag- en darmziekten proctoloog (anaal)
• Urologie uroloog
• Gynaecologie gynaecoloog
• Abdominale heelkunde abdominale chirurg
• Radiologie radioloog
• Bekkenbodemtherapeuten kine
• Psychologie psycholoog
BB-therapeuten: advies en een behandeling opstarten (dmv interdisciplinair overleg)
Voorkomen van bekkenbodemdisfunctie: incontinentie
Urine-incontinentie komt voor op elke leeftijd, op ouderen leeftijd meer kans
25-45% van alle vrouwen hebben ooit wel is ongewild urineverlies, een van de meest voorkomende klachten bij vrouwen
Prevalentie is moeilijk te kennen want er is schaamte rond, veel v/d urine hoeveelheden is subjectief/niet gemeten
Kine bij mensen die sociale isolatie als reactie op UI hebben (minderheid)
Incontinentie is iedere vorm van onvrijwillig urineverlies
Prevalentie: meer bij vrouwen, stijgt met de leeftijd → stijgende incidentie door vergrijzing
Anatomie van blaas en urethra
Hogere urinewegen
Nieren
Ligging boonvormig, re nier ligt lager dan de li door de lever
Functie Afvalstoffen uit het bloed filteren en het bloed constant houden (ureum en creatinine)
Vocht en zoutbalans regelen via AH, zweten en stoelgang
Hormonen aanmaken: renine (BD), EPO (RBC aanmaak stimuleren), vit D omzetting
Ureters
Ligging achter en onder blaas, worden dichtgedrukt wanneer de blaas samentrekt (reflux vermeiden)
Functie transport
, Lagere urinewegen
Blaas
Ligging komvormig/afgeplat, klein bekken, achter os pubis, onder peritoneum
Afhankelijk van leeftijd, graad van blaasvulling
Functie Ledeging
Reservoir: 99,8% v/d tijd is de blaas aan het vullen
Spier
Delen Trigonum: o/d dorsale blaaswand tussen de inmondingen van de ureters
Blaaswand
Tunica mucosa
Tunica muscularis m. detrusor en trigonum
Tunica adventitia collageen BW
Blaashals (inwendige sfincter)
Bevindt zich tussen het trigonum en de urethra
Gesloten bij blaasvulling, bij mictie is er een plaatselijke concentraties van gladde spieren, onvrijwillig (uitlopers detrusor)
Als deze problematisch is, zeker bij de vrouw, heeft zij veel kans om incontinentie te krijgen
Middelste longitudinale laag over blaashals, in de urethra
Middelste circulaire laag mictie = craniaalwaarts opgetrokken tot conisch kanaal
Buitenste longitudinale laag lus rond de blaashals en urethra
Deze spier is onwillekeurig, stressgevoelig (opspannen) en spant automatisch aan bij een orgasme man (sperma juiste richting)
Urethra
Ligging myo-epitheliale buis, langer bij mannen, gladde spieren,
♀ 2/3 in abdominale ruimte, loopt naar ventrocaudaal
♂ door de prostaat tot aan de meatus (opening)
Urethrawand
Tunica (sub)mucosa atrofie in menopauze → incontinentie
Tunica muscularis inwendige longitudinale en uitwendige circulaire laag
Tunica adventitia collageen BW
Prostaat
Ligging klier, onder blaas, voor rectum met uitpuilende wanden i/d urethra
Groeit vanaf puberteit, vochtproductie (deel v/h ejaculaat), onbewust
Zaadblaasjes
Tankstation v/d spermazoïden (65% v/h ejaculaat)
Penis
1 corpus spongiosum met de utethra → onderzijde is verdikt = bulbus penis
2 corpora cavernosa (rondom)
Anatomie en functie bekkenbodemspieren
Inleiding
Tegenwoordig kennen P bekkenbodemspieren
Weke delen die het klein bekken caudaal afsluit (Ilium-pubis-tuber ischiadica-sacrum-coccyx)
Lijn tussen tuber ischiadica: urogenitale en anale strek
Bezenuwing: moeten somatisch bezenuwd zijn, door onze wil beïnvloedbaar n. Pudendus
Bekkenbodemspieren zijn rechtstreeks aan het bot verbonden (geen pees/spierbuik)
