Rechtsmethodiek samenvatting
1. WG1 Normenhïerarchie
Summa divisio van het publiekrecht en het privaatrecht
Publiekrecht
Verticaal: verhouding tussen Staat, overheid en burger
Vb. beroep doen als burger op mensenrecht (EVRM) of grondrechten (GW)
LET OP: indien de overheid is betrokken bij bepaalde privaatrechtelijke aspecten
is dit niet per direct publiekrechtelijk.
Vb. overheid wil gebouw huren op private markt in privaatrecht.
Privaatrecht
Horizontaal: verhouding tussen burgers onderling (evenwaardige
individuen) vaak in een private context
Rechtssubjecten: gelijkheid en vrijheid
Binnen deze private context heeft men de mogelijkheid om af te wijken van of
keuzes te maken tussen oplossingen die wetgever heeft uitgewerkt voor regeling
v onderlinge verhoudingen.
Wettelijke regeling als aanvullend karakter indien partijen zelf
niets hebben uitgewerkt
Enkel dwingend karakter indien in het voordeel van de zwakste partij
Vb. huur (huurder < verhuurder) – arbeidsrecht (werknemer < werkgever)
Boom van het objectieve recht
Belgisch objectief recht
Publiekrecht Privaatrecht
(verticale verhouding tussen overheid, (horizontale verhouding tussen
burgers en staat) burgers onderling)
- grondwettelijk recht - burgerlijk recht: BW
- administratief recht: codificatie van burgerlijke
(burger en uitvoerende macht) rechten in wetboek
Bouwvergunning aanvechten,
- ondernemingsrecht:
examenresultaten aanvechten
ondernemingen
- strafrecht: Raad van bestuur in bedrijf
(dader vervolgen door de Staat)
- privaatrechtelijk
Staat legt sancties op aan het
slachtoffer procesrecht/ Gerechtelijk
recht:
Floor van Gils 2024-2025
, - internationaal privaatrecht:
- strafprocesrecht: hoe
verloopt de procedure concreet
(HvC,…)
- fiscaal recht: verticale
verhoudingen
belastingen opgelegd door de
Staat
Collectief (vakbonden) arbeidsrecht individueel (arbeidsO)
socialezekerheidsrecht
financieel recht
Wetgeving normenhiërarchie (structuur)
- elke juridische norm ontleent rechtskracht aan hogere norm
Hans Kelsen ~Stufenbau der Rechtsordnung~
- Veronderstelling dat lagere norm in overeenstemming is met hogere norm
Grondwettigheidstoetsing
- Bij strijdigheid: lagere norm geen rechtskracht, hogere rechtsnorm
gaat altijd voor
“lex superior derogat legi inferiori”
- Wie kan strijdigheid vaststellen, sanctioneren?
In België bepaalde door visie van scheiding der machten (UM,
RM, WM)
Vb. Corona met MB’s in strijd met hogere rechtsnormen, hiërarchie der normen
want MB is niet in overeenstemming met wetgeving, grondrechten,… lagere
rechtsnorm buiten toepassing laten. (art.159GW)
1) internationaal recht gaat
altijd voor op nationaal
recht
Strijdigheid met
schending van
grondrechten moet
rechter prejudiciële
vraag stellen aan GwH
2) Voorrang van grondwet op
bijzondere wetten op
wetgevende akten (wet,
decreet, ordonnantie)
3) Voorrang v hogere
rechtsnormen op handelingen v UM
Floor van Gils 2024-2025
, voornaamste principes:
1) voorrang v internationale recht op nationaal recht
→ strijdigheid schending v grondrechten in GW? rechter moet prejudiciële
vraag stellen aan Grondwettelijk Hof
2) voorrang v grondwet en bijzondere wetten op wetgevende akten (wet,
decreet, ordonnantie)
→ wet in formele zin strijdig met bevoegdheidsverdelende regels v federale
staatsinrichting, rechten, vrijheden, legaliteitsbeginsel inzake belastingen,
gelijkheidsbeginsel inzake belastingen, gelijke rechtsbescherming v
vreemdelingen in Grondwet ⇒ Grondwettelijk Hof kan strijdigheid
vaststellen (2 manieren)
● Grondwettelijk Hof vernietigd wet in kader v vernietigingsberoep dat
regeringen, parlementen, belanghebbenden die door wet worden
geraakt, kunnen instellen binnen bep periode na bekendmaking wet
● gwne rechter nav behandeling v een zaak vaststelt dat een wet
strijdig is met Grondwet ⇒ prejudiciële vraag aan Grondwettelijk Hof
⇒ GH stelt vast dat wet idd strijdig is: rechter laat wetsbepaling
buiten toepassing
3) voorrang v hogere rechtsnormen op handelingen v UM
→ strijdigheid v verordeningen, besluiten v UM (koning, regering…) met
hogere rechtsnormen (wet, decreet, GW)
● gwne rechter weigert toepassing v verordening of besluit (exceptie v
onwettigheid)
● bestuursrechter (meestal raad v state, afdeling
bestuursrechtspraak), vernietigd verordening of besluit in kader v
vernietigingsberoep
Grondwetten
- Plechtige verklaring vd regels die de staatsinrichting en grondrechten bevat
- GW vn 7 februari 1831
In 1994 gecoördineerd en hernummerd
Opletten voor hernummering van teksten voor én na 1994
- Grondwet kan men enkel wijzigen vanuit 3 trappen:
(1) Verklaring tot grondwetsherziening (koning, senaat,
kamer)
(2) Nieuwe verkiezingen: parlement vervalt
(3) Nieuw parlement kan als constituante wijzigen mits 2/3
leden aanwezig (150 leden waarvaan 100 ja) EN 2/3
meerderheid in elke kamer
Floor van Gils 2024-2025
1. WG1 Normenhïerarchie
Summa divisio van het publiekrecht en het privaatrecht
Publiekrecht
Verticaal: verhouding tussen Staat, overheid en burger
Vb. beroep doen als burger op mensenrecht (EVRM) of grondrechten (GW)
LET OP: indien de overheid is betrokken bij bepaalde privaatrechtelijke aspecten
is dit niet per direct publiekrechtelijk.
Vb. overheid wil gebouw huren op private markt in privaatrecht.
Privaatrecht
Horizontaal: verhouding tussen burgers onderling (evenwaardige
individuen) vaak in een private context
Rechtssubjecten: gelijkheid en vrijheid
Binnen deze private context heeft men de mogelijkheid om af te wijken van of
keuzes te maken tussen oplossingen die wetgever heeft uitgewerkt voor regeling
v onderlinge verhoudingen.
Wettelijke regeling als aanvullend karakter indien partijen zelf
niets hebben uitgewerkt
Enkel dwingend karakter indien in het voordeel van de zwakste partij
Vb. huur (huurder < verhuurder) – arbeidsrecht (werknemer < werkgever)
Boom van het objectieve recht
Belgisch objectief recht
Publiekrecht Privaatrecht
(verticale verhouding tussen overheid, (horizontale verhouding tussen
burgers en staat) burgers onderling)
- grondwettelijk recht - burgerlijk recht: BW
- administratief recht: codificatie van burgerlijke
(burger en uitvoerende macht) rechten in wetboek
Bouwvergunning aanvechten,
- ondernemingsrecht:
examenresultaten aanvechten
ondernemingen
- strafrecht: Raad van bestuur in bedrijf
(dader vervolgen door de Staat)
- privaatrechtelijk
Staat legt sancties op aan het
slachtoffer procesrecht/ Gerechtelijk
recht:
Floor van Gils 2024-2025
, - internationaal privaatrecht:
- strafprocesrecht: hoe
verloopt de procedure concreet
(HvC,…)
- fiscaal recht: verticale
verhoudingen
belastingen opgelegd door de
Staat
Collectief (vakbonden) arbeidsrecht individueel (arbeidsO)
socialezekerheidsrecht
financieel recht
Wetgeving normenhiërarchie (structuur)
- elke juridische norm ontleent rechtskracht aan hogere norm
Hans Kelsen ~Stufenbau der Rechtsordnung~
- Veronderstelling dat lagere norm in overeenstemming is met hogere norm
Grondwettigheidstoetsing
- Bij strijdigheid: lagere norm geen rechtskracht, hogere rechtsnorm
gaat altijd voor
“lex superior derogat legi inferiori”
- Wie kan strijdigheid vaststellen, sanctioneren?
In België bepaalde door visie van scheiding der machten (UM,
RM, WM)
Vb. Corona met MB’s in strijd met hogere rechtsnormen, hiërarchie der normen
want MB is niet in overeenstemming met wetgeving, grondrechten,… lagere
rechtsnorm buiten toepassing laten. (art.159GW)
1) internationaal recht gaat
altijd voor op nationaal
recht
Strijdigheid met
schending van
grondrechten moet
rechter prejudiciële
vraag stellen aan GwH
2) Voorrang van grondwet op
bijzondere wetten op
wetgevende akten (wet,
decreet, ordonnantie)
3) Voorrang v hogere
rechtsnormen op handelingen v UM
Floor van Gils 2024-2025
, voornaamste principes:
1) voorrang v internationale recht op nationaal recht
→ strijdigheid schending v grondrechten in GW? rechter moet prejudiciële
vraag stellen aan Grondwettelijk Hof
2) voorrang v grondwet en bijzondere wetten op wetgevende akten (wet,
decreet, ordonnantie)
→ wet in formele zin strijdig met bevoegdheidsverdelende regels v federale
staatsinrichting, rechten, vrijheden, legaliteitsbeginsel inzake belastingen,
gelijkheidsbeginsel inzake belastingen, gelijke rechtsbescherming v
vreemdelingen in Grondwet ⇒ Grondwettelijk Hof kan strijdigheid
vaststellen (2 manieren)
● Grondwettelijk Hof vernietigd wet in kader v vernietigingsberoep dat
regeringen, parlementen, belanghebbenden die door wet worden
geraakt, kunnen instellen binnen bep periode na bekendmaking wet
● gwne rechter nav behandeling v een zaak vaststelt dat een wet
strijdig is met Grondwet ⇒ prejudiciële vraag aan Grondwettelijk Hof
⇒ GH stelt vast dat wet idd strijdig is: rechter laat wetsbepaling
buiten toepassing
3) voorrang v hogere rechtsnormen op handelingen v UM
→ strijdigheid v verordeningen, besluiten v UM (koning, regering…) met
hogere rechtsnormen (wet, decreet, GW)
● gwne rechter weigert toepassing v verordening of besluit (exceptie v
onwettigheid)
● bestuursrechter (meestal raad v state, afdeling
bestuursrechtspraak), vernietigd verordening of besluit in kader v
vernietigingsberoep
Grondwetten
- Plechtige verklaring vd regels die de staatsinrichting en grondrechten bevat
- GW vn 7 februari 1831
In 1994 gecoördineerd en hernummerd
Opletten voor hernummering van teksten voor én na 1994
- Grondwet kan men enkel wijzigen vanuit 3 trappen:
(1) Verklaring tot grondwetsherziening (koning, senaat,
kamer)
(2) Nieuwe verkiezingen: parlement vervalt
(3) Nieuw parlement kan als constituante wijzigen mits 2/3
leden aanwezig (150 leden waarvaan 100 ja) EN 2/3
meerderheid in elke kamer
Floor van Gils 2024-2025
