Personen en familierecht
Hoofdstuk 1: Wat is personen- en familierecht
Burgerlijk recht:
Personen- en
familierecht
Familierecht
Personenrecht
(HS 8)
Verwanten
Horizontaal Verticaal
(HS 14)
Huwelijk Wettelijke Feitelijke Afstamming Adoptie Opvoeders
Bloedverwanten Aanverwanten samenwoning samenwoning
(HS 9) (HS 12) (HS 12) (HS 13)
(HS 10) (HS 11)
Hoofdstuk 2: Personen
Afdeling 1: Waarover gaat het?
Voorwerpen
Rechtsobject
Personen en
Dieren
Rechtssubjecten
Natuurlijke Rechtspers
personen onen
Privaatrech Publiekrech
telijk telijk
Afdeling 2: De natuurlijke persoon
Het bestaan kan worden ingedeeld in twee categorieën
1) Geboorte
2) Overlijden
§2 Vanaf de geboorte
A. Levende en levensvatbare geboorte
- Voorwaarden
o Geboorte
o Levend
o Levensvatbaar
- Akte
, o Akte van geboorte
B. Doodgeboorte
- Begrafenis of crematie
o Onderscheid wettelijke levensvatbaarheidsgrens bereikt of niet
- Akte
o Akte van levenloos kind: afhankelijk van zwangerschapsduur
C. Nog geen geboorte
- Infans-conceptusregel: retroactieve toekenning van rechtspersoonlijkheid aan het
verwekte kind
o De voorwaarde van verwekking
o De opschortende voorwaarde van levend en levensvatbare geboorte
o Beperkte toepassing in de wetgeving en de rechtspraak
§3 Tot aan het overlijden
A. Overlijden
- Voorwaarden
o Overlijden
o Levende en levensvatbare geboorte: ontstaan menselijk biologisch leven:
rechtspersoonlijkheid
o Overlijden: einde menselijk biologisch leven: einde rechtspersoonlijkheid
- Akte
o Akte van overlijden
B. Afwezigheid
- Situering: onzeker of iemand al dan niet in leven is
- 2 stappen
o Vermoeden van afwezigheid
o Verklaring van afwezigheid
C. De gerechtelijke verklaring van overlijden
- Situering: zekerheid over overlijden
- Maar aangifte is onmogelijk bij gebrek aan een identificeerbaar lijk
Afdeling 3: De menselijke persoon en zijn persoonlijkheidsrechten
Afdeling 4: De juridische persoon en zijn staat
§1. De staat
A. Waarover gaat het?
= het geheel van wat iemand heeft, mag en is (vermogen/ deelnemen aan
rechtsverkeer/ persoonlijke eigenschappen)
1) Staat van de persoon in de natie
2) Staat van de persoon als enkeling
3) Staat van de persoon in de familie
,§2. De vorderingen van staat
A. Waarover gaat het?
= rechtsvorderingen om een element van staat of verhouding van staat te doen
vaststellen of wijzigen
Rechtsvordering
Vaststellen Wijzigen
Declaratieve Constitutieve
vordering van vordering van
staat (ex tunc*) staat (ex nunc)
Vordering tot Vordering tot
inroeping van betwisting van
staat staat
§3 Het bezit van staat
A. Waarover gaat het?
= uitoefening van rechten en uitvoering van plichten verbonden aan een bepaalde
staat, ongeacht of men werkelijk juridisch titularis is
- Toepassingsvoorwaarden
o Nomen (naam)
o Tractatus (behandeling)
o Fama (reputatie)
Afdeling 5: De identificatie van de persoon
§1. Waarover gaat het?
- Elk rechtssubject moet identificeerbaar zijn
- Middelen tot identificatie
o Namen
o Woon- en verblijfplaats
o Geslacht
§2. Namen
A. Naam
1) Begrip: persoon als lid van de familie
2) Eerste toekenning: Geboorte
3) Latere wijzigingen: onveranderlijk, maar uitzonderingen:
o Uitzondering 1:
(a) vaststelling tweede afstammingsband na rechtsvordering
(b) vervanging van een afstammingsband na rechtsvordering
(c) vaststelling tweede afstammingsband na erkenning
o Uitzondering 2: vaststelling enige afstammingsband na rechtsvordering
o Uitzondering 3: adoptie
o Uitzondering 4: Naamsverbetering
o Uitzondering 5: naamsverandering
, 2. Eerste toekenning (art 335, §1-2 en 335ter, §1 OBW)
Toekenning
Twee bekende Geen bekende
Één bekende ouder
ouders ouder
Weigering keuze of
Keuze: naam Keuze: naam Keuze: dubbele onenigheid: dubbele Naam bekende
naam (alf.) Keuze ambtenaar BS
moeder vader/meemoeder naam ouder
Bekend: wanneer het ouderschap juridisch is vastgelegd
Art 335 voor heteroseksuele ouders en art 335ter voor lesbische koppels
- Als de twee juridische ouders bekend zijn -> verschillende keuzes
o Naam van de moeder
o Naam van de vader
o Dubbele naam (samenstelling naam vader en moeder)
- Als de ouders weigeren om een keuze te maken
Dubbele naam in alfabetische volgorde
- Als er enkel een juridische moeder vaststaat, dan krijgt het kind de naam van de
moeder
- Als het kind een vondeling is, dan is er geen juridische ouder dus de achternaam
wordt gekozen door de burgerlijke stand
o Bv een kind gevonden in Essen door Jasper -> Jasper van Essen
3. Latere wijzigingen
- Uitzondering 1: (a) Vaststelling tweede afstammingsband na rechtsvordering
(b) Vervanging van een afstammingsband na rechtsvordering
(c) Vaststelling tweede afstammingsband na erkenning
Art 335, §4 OBW en art 335ter, §3 OBW
o Enkele principes:
Instemming kind vanaf 12 jaar vereist voor naamswijziging nav
afstammingswijziging
Meerderjarig kind mag bij keuzemogelijkheid zijn naam zelf kiezen na
afstammingswijziging
Hoofdstuk 1: Wat is personen- en familierecht
Burgerlijk recht:
Personen- en
familierecht
Familierecht
Personenrecht
(HS 8)
Verwanten
Horizontaal Verticaal
(HS 14)
Huwelijk Wettelijke Feitelijke Afstamming Adoptie Opvoeders
Bloedverwanten Aanverwanten samenwoning samenwoning
(HS 9) (HS 12) (HS 12) (HS 13)
(HS 10) (HS 11)
Hoofdstuk 2: Personen
Afdeling 1: Waarover gaat het?
Voorwerpen
Rechtsobject
Personen en
Dieren
Rechtssubjecten
Natuurlijke Rechtspers
personen onen
Privaatrech Publiekrech
telijk telijk
Afdeling 2: De natuurlijke persoon
Het bestaan kan worden ingedeeld in twee categorieën
1) Geboorte
2) Overlijden
§2 Vanaf de geboorte
A. Levende en levensvatbare geboorte
- Voorwaarden
o Geboorte
o Levend
o Levensvatbaar
- Akte
, o Akte van geboorte
B. Doodgeboorte
- Begrafenis of crematie
o Onderscheid wettelijke levensvatbaarheidsgrens bereikt of niet
- Akte
o Akte van levenloos kind: afhankelijk van zwangerschapsduur
C. Nog geen geboorte
- Infans-conceptusregel: retroactieve toekenning van rechtspersoonlijkheid aan het
verwekte kind
o De voorwaarde van verwekking
o De opschortende voorwaarde van levend en levensvatbare geboorte
o Beperkte toepassing in de wetgeving en de rechtspraak
§3 Tot aan het overlijden
A. Overlijden
- Voorwaarden
o Overlijden
o Levende en levensvatbare geboorte: ontstaan menselijk biologisch leven:
rechtspersoonlijkheid
o Overlijden: einde menselijk biologisch leven: einde rechtspersoonlijkheid
- Akte
o Akte van overlijden
B. Afwezigheid
- Situering: onzeker of iemand al dan niet in leven is
- 2 stappen
o Vermoeden van afwezigheid
o Verklaring van afwezigheid
C. De gerechtelijke verklaring van overlijden
- Situering: zekerheid over overlijden
- Maar aangifte is onmogelijk bij gebrek aan een identificeerbaar lijk
Afdeling 3: De menselijke persoon en zijn persoonlijkheidsrechten
Afdeling 4: De juridische persoon en zijn staat
§1. De staat
A. Waarover gaat het?
= het geheel van wat iemand heeft, mag en is (vermogen/ deelnemen aan
rechtsverkeer/ persoonlijke eigenschappen)
1) Staat van de persoon in de natie
2) Staat van de persoon als enkeling
3) Staat van de persoon in de familie
,§2. De vorderingen van staat
A. Waarover gaat het?
= rechtsvorderingen om een element van staat of verhouding van staat te doen
vaststellen of wijzigen
Rechtsvordering
Vaststellen Wijzigen
Declaratieve Constitutieve
vordering van vordering van
staat (ex tunc*) staat (ex nunc)
Vordering tot Vordering tot
inroeping van betwisting van
staat staat
§3 Het bezit van staat
A. Waarover gaat het?
= uitoefening van rechten en uitvoering van plichten verbonden aan een bepaalde
staat, ongeacht of men werkelijk juridisch titularis is
- Toepassingsvoorwaarden
o Nomen (naam)
o Tractatus (behandeling)
o Fama (reputatie)
Afdeling 5: De identificatie van de persoon
§1. Waarover gaat het?
- Elk rechtssubject moet identificeerbaar zijn
- Middelen tot identificatie
o Namen
o Woon- en verblijfplaats
o Geslacht
§2. Namen
A. Naam
1) Begrip: persoon als lid van de familie
2) Eerste toekenning: Geboorte
3) Latere wijzigingen: onveranderlijk, maar uitzonderingen:
o Uitzondering 1:
(a) vaststelling tweede afstammingsband na rechtsvordering
(b) vervanging van een afstammingsband na rechtsvordering
(c) vaststelling tweede afstammingsband na erkenning
o Uitzondering 2: vaststelling enige afstammingsband na rechtsvordering
o Uitzondering 3: adoptie
o Uitzondering 4: Naamsverbetering
o Uitzondering 5: naamsverandering
, 2. Eerste toekenning (art 335, §1-2 en 335ter, §1 OBW)
Toekenning
Twee bekende Geen bekende
Één bekende ouder
ouders ouder
Weigering keuze of
Keuze: naam Keuze: naam Keuze: dubbele onenigheid: dubbele Naam bekende
naam (alf.) Keuze ambtenaar BS
moeder vader/meemoeder naam ouder
Bekend: wanneer het ouderschap juridisch is vastgelegd
Art 335 voor heteroseksuele ouders en art 335ter voor lesbische koppels
- Als de twee juridische ouders bekend zijn -> verschillende keuzes
o Naam van de moeder
o Naam van de vader
o Dubbele naam (samenstelling naam vader en moeder)
- Als de ouders weigeren om een keuze te maken
Dubbele naam in alfabetische volgorde
- Als er enkel een juridische moeder vaststaat, dan krijgt het kind de naam van de
moeder
- Als het kind een vondeling is, dan is er geen juridische ouder dus de achternaam
wordt gekozen door de burgerlijke stand
o Bv een kind gevonden in Essen door Jasper -> Jasper van Essen
3. Latere wijzigingen
- Uitzondering 1: (a) Vaststelling tweede afstammingsband na rechtsvordering
(b) Vervanging van een afstammingsband na rechtsvordering
(c) Vaststelling tweede afstammingsband na erkenning
Art 335, §4 OBW en art 335ter, §3 OBW
o Enkele principes:
Instemming kind vanaf 12 jaar vereist voor naamswijziging nav
afstammingswijziging
Meerderjarig kind mag bij keuzemogelijkheid zijn naam zelf kiezen na
afstammingswijziging
