Samenvatting fysieke, visuele, auditieve beperking

(Deel 2) Visuele, fysieke, auditieve beperking


PERSONEN MET EEN VISUELE BEPERKING
BEGRIPPENKADER

Visuele beperking: verschillende invalshoeken

1. Medische definities
- Oogartsen, orthopisten, WHO, VAPH
- Erkenning is belangrijk: ouders krijgen verhoogd kindergeld, recht op ondersteuning, financiële
tegemoetkoming
2. Functionele definities
- Orthopedagogische praktijk: inzicht in hoeverre beperking het dagelijks leven bemoeilijkt

MEDISCHE DEFINITIES

Traditionele opvattingen

Gezichtsscherpte/visus = maat voor de kleinste details die iemand nog kan onderscheiden

 Uitgedrukt in een score (verhouding)
 Normaalziend persoon heeft visus van 10/10
 Visus van 1/10 betekent dat je 10x zo dichtbij moet komen om hetzelfde voorwerp even
scherp te kunnen waarnemen

Gezichtsveld = totale gebied dat je kan zien wnr je het hoofd en de ogen volkomen stilhoudt

 Uitgedrukt in graden, per oog afzonderlijk
 In alle richtingen
 Lateraal gezichtsveld is ± 180°
 We zien niet overal even scherp
- Centrale gezichtsveld = scherp
- Perifeer gezichtsveld ≠ scherp -> rol van waarschuwingsapparaat (oriënteren, dingen ontwijken,…)

Onderscheid drie categorieën van visuele beperkingen o.b.v. 2 criteria (visus en gezichtsveld)

,Verschillende vormen van slechtziendheid: kokerzicht (= 20° of minder), troebel zicht, in het donker niet goed zien,…

Pas diagnose matig slechtziend als je gezichtsscherpte tss 3/10 en 1/10

 Met beste oog
 Met bril op

Ontwikkelingen in de medische diagnostiek
Er zijn veel meer visuele functies dan enkel gezichtsscherpte en gezichtsveld
Visuele functies indelen in 2 groepen
1. Lagere visuele functies (probleem aan het oog)
- Oogbewegingen
- Visueel-sensorische functies
→ Gezichtsscherpte, gezichtsveld, …
2. Hogere visuele functies (probleem aan hersenen)
- Begrijpen van visuele informatie
- Visuomotorische functies (= het toepassen van visuele informatie in het handelen)
Cerebrale visuele inperkingen (CVI)
 Belangrijke oorzaak van slechtziendheid
 30% van slechtziende kinderen heeft CVI
 CVI = verzamelnaam voor verschillende vormen van slechtziendheid waarbij aantasting vd hersenen een rol
speelt
 Niet veroorzaakt door probleem in het oog
 Komt voor als geïsoleerde aandoening, maar ook bij personen met meervoudige beperking
CVI kan zich uiten op verschillende manieren
1. Visuele aandachtsproblemen
2. Visueel-ruimtelijke problemen
3. Herkenningsproblemen
Visuele aandachtsproblemen
 Visuele aandacht = je aandacht kunnen verdelen over verschillende dingen die je tegelijk ziet
 Als voorwaarde om goed te kunnen zien en hierop te kunnen reageren
 Vgl computer die blokkeert wnr er te veel programma’s tegelijk open staan
 Bij kinderen met CVI blokkeert de visuele aandacht wnr er teveel informatie tegelijk op hen afkomt vanuit
verschillende zintuigen
→ Bv: tijdens het voorlezen van een verhaal zullen ze enkel luisteren en pas achteraf de prentjes bekijken
(moeilijk om visuele prikkels op te nemen tijdens het luisteren)
Visueel-ruimtelijke problemen: moeite met:
 Snelle oogbewegingen (bv: bij het lezen, bij deze oefening -> zie afbeelding)
 Visueel complexe situaties = situaties waarin veel informatie tegelijk wordt
aangeboden, of situaties waarin je je visuele aandacht steeds moet wisselen tss
voorwerpen; of het herkennen van voorwerpen vanuit een afwijkend perspectief
→ Bv: vrienden/ouders terug vinden op een drukke plaats
→ Bv: een voorwerp herkennen vanuit een afwijkend perspectief
 Visuele drukte en crowding (= iemand heeft een lagere gezichtsscherpte wnr
symbolen in een rij/dicht bij elkaar worden aangeboden dan wnr ze afzonderlijk
worden aangeboden)
→ Bv: drukke afbeeldingen in schoolboek; voorwerpen/figuren terugvinden
uit een oneffen achtergrond

,  Verplaatsing en oriëntatie (bv: zich verplaatsen op oneffen terreinen of de trap aflopen): moeilijke oriëntatie
in de ruimte, deelname aan verkeer wordt bemoeilijkt
→ Bv: mensen met CVI nemen soms een te hoge stap bij overgangen in ondergrond/met voet grond
aftasten bij kleurveranderingen (bv: zebrapad)
→ Bv: op krampachtige manier de trap afkomen
Herkenningsproblemen
 Herkennen van letters, gelijkende figuren, gezichten, visuele basisattitudes
→ Bv: kinderen met CVI herkennen enkel katten lopend met de staart
omhoog, op de ene manier die aangeleerd is
→ Bv: het niet herkennen van onvolledige vormen, moeite met herkennen van
eigen straat, klas,…

FUNCTIONELE DEFINITIES
De orthopedagogische praktijk richt zich vooral op de mate waarin slechtziendheid/blindheid de participatie in het
dagelijks leven bemoeilijkt (niet op de stoornis op zich)
→ Ondersteuningsgerichte benadering van visuele beperking
→ Gebruik van Visueel profiel
Visueel profiel (= document waarin alle aspecten samengebracht worden, te maken met slechtziendheid)
 Ziekte/aandoening met onderliggende oorzaak
 Functiestoornis (kokerzicht, troebel zicht, …)
 Activiteiten (waar ondersteuning nodig?)
 Participatie (op inclusieve manier deelnemen aan aspecten vh leven?)
 Omgevingsfactoren
Filmpje CVI in leerpad (handig om terug te kijken voor examen)

BEELDVORMING: DE ONTWIKKELING VAN KINDEREN MET EEN VISUELE BEPERKING

Ernstig visuele beperkingen = niet zomaar bij te sturen, functioneren is verstoord




 Mensen met visuele beperking: zeer heterogeen
 Elke persoon is uniek
 Afhankelijker van gehoor en tast om wereld te begrijpen
 Altijd gevolgen voor de ontwikkeling
 Maar mits ondersteuning kan een persoon zich aanpassen

Filmpje: Brian

Dingen zo autonoom mogelijk doen, met nodige ondersteuning

Aandachtspunten in ondersteuning: praktische zaken (bv: potje yoghurt in beker zetten) -> waardoor hij zo veel
mogelijk autonoom kan zijn

SENSORISCHE ONTWIKKELING

Sensorische ontwikkeling = ontwikkeling vd zintuigen

Zicht = nabijheidszintuig en vertezintuig

Gemis aan visuele informatie wordt gecompenseerd door: