SAMENVATTING (PROF BEHRENDT)

INLEIDEND DEEL
AFDELING 1: DE BEKENDMAKING EN INWERKINGTREDING VAN DE IN
BELGIË VAN TOEPASSING ZIJNDE RECHTSNORMEN
Onderafdeling 1: de bekendmaking van de in België van toepassing zijnde
rechtsnormen
Pas na publicatie tegenwerpelijk aan derden. Art 190 GW
!verschil met VS en VK!
- VS: er is een orgaan voor officiële bekendmaking maar ze publiceren enkel federale
verordeningen (geen fed. wettelijke normen)
- VK: beschikt niet over een publicatieblad; wettelijke normen pas bekendgemaakt
wanneer ze in werking treden

Onderafdeling 2: de bekendmaking van normen in een publicatieblad
- Rechthandelingen van openbaar belang EN
- Die uitgaan van andere autoriteiten dan het gemeentelijk niveau,
provinciegouverneur of arrondissementscommissaris.
 Allemaal bekendgemaakt moeten worden door opname van de tekst van
het belsuit in een publicatieblad!
(B heeft meerdere publicatiebladen)
- Normen die in Staatsblad EU staan moet men niet meer publiceren in Belgisch
staatsblad.
 anders misbruik van de lidstaten
- (Europese en gemeentelijke en provinciale normen buiten beschouwing)
Elke norm waarvan de bekendmaking een openbaar belang heeft, moet opgenomen
worden in het Belgisch Staatsblad.
Overeenstemming nodig over de omvang ervan:
 Integraal (al zijn bepalingen) wetten altijd!!
 Gedeeltelijk (enkel publicatie van het uittreksel of enkel vermelding)

Onderafdeling 3: Belgisch staatsblad, het publicatieblad van de nationale
rechtsorde
- Oorspronkelijk Franstalig
- Vanaf 1888: tweetalig

Onderafdeling 4: de inwerkingtreding van de normen binnen de Belgische
rechtsorde
Gemeenten Provincie Gemeenschappen- Gewesten- Federaal
e
5 dag 5 dag (Vlaams) 10e dag na opname in Staatsblad
e


8e dag (Waals) (termijn wordt niet verlengd: kan ook op zon- of feestdag
inwerkingtreden)

1

,Onderafdeling 5: verschillende fasen van grondwetsherziening en
staatshervorming
- 7 grote fasen van staatshervorming
o 1e “herziening” van GW in 1893
o 2e “herziening” 1920 (meer bepaald 1920-1921)
o 3e “herziening” 1970 (meer bepaald 1967-1971)
o 4e “herziening” 1980 (meer bepaald 1980-1985)
o 5e “herziening” 1988 (meer bepaald 1988-1992)
o 6e “herziening” in 1993 (meer bepaald 1993-1994)
o 7e “herziening” in 2014 (gedeeltelijk 2012 en 2014)

! Pas op
Nummering grondwetsherzieningen niet verwarren met staatshervormingen
1) 1970 (meer bepaald 1967-1971)
2) 1980 (meer bepaald 1980-1985)
3) 1988 (meer bepaald 1988-1992)
4) 1993 (meer bepaald 1993-1994)
5) 2001
(had geen grondwetsherziening nodig, enkel gerealiseerd op wetgevend
niveau)
6) 2014 (gedeeltelijk 2012 en 2014)


AFDELING 2: FEDERAAL BELGIË – GRONDGEBIED EN
ONDERVERDELINGEN ERVAN
Onderafdeling 1: de bekrachtiging van de federale structuur van het land
Art 1 GW
“België is een federale staat, samengesteld uit de gemeenschappen en gewesten.”

Onderafdeling 2: de wijziging van de internationale grenzen in het
Koninkrijk
Art 7 GW
“Grenzen van de Staat, van de provincies en van de gemeenten kunnen niet worden
gewijzigd of gecorrigeerd dan krachtens een wet.”

Van 1830 tot nu: toch aantal keer gewijzigd. (belangrijkste 3)
1) 1839: belangrijkste territoriale wijziging die het Koninkrijk ooit gekend heeft
a. België verliest ½ Luxemburg (nu GHD Luxemburg)
b. B verliest ½ Limburg (met inbegrip Maastricht)
Gevolgen verdrag van Londen
Nederland erkent afhankelijkheid B

2

, 2) Dag na WOI
Verdrag Versailles
3) 1949 na overgave Duitsland
Belgisch-Duitse grens verlegd in voordeel B
Art 7 NIET alleen van toepassing op landgrenzen, maar ook op zeegrenzen.
 B heeft bilaterale verdragen gesloten met 2 kustbuurlanden
o 1990: Belgisch-Frans
o 1996: Belgisch-Nederlands

Onderafdeling 3: 4 taalgebieden van het Koninkrijk
1. Evolutie van de taalkwestie en ontstaan van het begrip taalgebied
Art 4 GW
- Elke gemeente maakt deel uit van een taalgebied
- Grenzen kunnen gewijzigd worden gewijzigd adhv: Art 4, lid 3 GW (meerderheid)
= pacificatiebeginsel

2. Procedure betreffende de wijziging van de grenzen van de taalgebieden
Art 4, lid 3 GW
- Taalgrens is in rechte open om te veranderen maar is in feite onmogelijk
- Taalgroep zou dan eigenlijk een beslissing nemen in hun eigen nadeel =
onwaarschijnlijk
- Bijzondere wet:
Meerderheidsvoorwaarden:
o Meerderheid stemmen in Nederlandse taalgroep van de Kamer
o Meerderheid stemmen in Franse taalgroep vd Kamer
o Meerderheid stemmen in Nederlandse taalgroep vd Senaat
o Meerderheid stemmen in Franse taalgroep vd Senaat
o 2/3 meerderheid vd stemmen in de Kamer in zijn geheel
o 2/3 meerderheid vd stemmen in de Senaat in zijn geheel

Met de onthoudingen moet men geen rekening houden.
Quorumvereisten:
o Meerderheid Nederlandstalige VV
o Meerderheid Franstalige VV
o Meerderheid Nederlandstalige senatoren
o Meerderheid Franstalige senatoren

Onderafdeling 4: de 3 gewesten van het Koninkrijk
1. Het jaar 1980 en de effectieve oprichting van het Waalse en Vlaamse Gewest
Art 39 GW
OOK BHWI opgericht
3

, 2. Het jaar 1989 en de effectieve oprichting van het Brusselse Hoofdstedelijke Gewest
Zie BWBru
Onderafdeling 5: de provincies
1. De indeling van het nationale grondgebied in provincies
a. Historische evolutie
o Brabant strekt zich over 3 gewesten en 3 taalgebieden.
Nieuwe configuratie: art 5 GW
o Art 6, §1, VIII, 1° en 2° BWHI
Kent aan de gewesten de bevoegdheid toe tot het organiseren van de
provinciale instellingen + het wijzigen van de grenzen van de provincies.
 Bevoegdheid zal toekomen aan Waals Gewest, Vlaamse
Gemeenschap
 NIET aan Brussels Hoofdstedelijk Gewest

b. Invloed van de 6e staatshervorming
o Gewesten sinds 1 juli 2014 gemachtigd om provinciale instellingen af te
schaffen.
 Maar dit omvat NIET het schrappen van de functie van de gouverneur.
Deze oefent ook bevoegdheden van de federale overheid en
Gemeenschappen uit.

o Niet territoriale bevoegdheidsgebied op zich afschaffen
 De territoriale bevoegdheid van een provincie is noodzakelijk om
de bevoegdheid van het Gewest zelf te bepalen.
 Art 5 GW

c. De onttrekking van een grondgebied aan de indeling in provincies
o Art 5, lid 2 GW
o Federale wetgever kan wet laten aannemen bij bijzondere meerderheid
 Oog op onttrekken van bepaalde nauwkeurig afgebakende
grondgebieden
 Aan de indeling van het land in provincies
 En ze rechtstreeks laten afhangen van de federale regering
 Door eigen statuut te geven.
 VOEREN-CLAUSULE
In 1970 in GW opgenomen om lot te regelen vd
verschillende Voerense gemeenten.
 Voerenclausule was voorzien in regeerakkoord van Gaston
Eyskens: 6 Voerense gemeenten gegroepeerd in 1
gezamenlijk kanton dat rechtstreeks zou afhangen van

4