1
Locomotor dos
INHOUDSTAFEL
Systemic diseases p 3-14
Sarcoïdosis p 15-17
Spondyloarthritis p 18-24
Cervical spine p 25-35
Lumbar spine p 36-39
Cauda equina syndroom p 40-43
Upper limb injuries p 44-50
Radiculopathie vs perifere pijnsyndromen p 51-52
Spondylolysis and spondylolisthesis p 53-55
Fragility fractures of the spine p 56- 58
Spinal infections p59-62
Spinal tumors p63-64
Spinal cord injury p65-66
Neurology and the spinal canal p67-68
Sacropelvic pathology p69-71
Musculoskeletal pathology of the hip p72-78
The knee p79-84
Pathology of ankle and foot p85-91
Traumatology of the lower limb p92-100
Infection of the locomotor system p101-103
Children’s orthopaedics p104-112
Tendinopathy p113-117
Upper limb p118-124
Casuïstiek p125-130
Het examen:
- 50 makkelijke vragen, 10 moeilijke
- Voor reumatologie krijg je casussen; 7 verhalen en 7 diagnoses
o Verhalen aan de casussen/ziektes linken
o Bv pt 21j met rugpijn, loopt krom, test a, b en c gedaan met dit resultaat, wat is het?
, 2
Systemic diseases
INLEIDING
Systemic auto-imune diseases
- AIZ → gaat gepaard met anti-bodies (bv ACPA, …)
- Noemde vroeger connective tissue diseases
o Niet verwarren met echte connective tissue ziekten
- Welke ziekte gaan wij zien
o SLE: systemic lupus erythematosus
o Polymyositis/dermatositis
o Systemic sclerosis
o Sjögren’s syndroom
o Systemic vasculitides
o Reumatoïde artritis bij extra-articulaire aantasting
SYSTEMICLUPUS ERYTHEMATOSUS
Noemt ook wel SLE of LED (lupus erythematosusdisseminatus)
- Mogelijke symptomen
o Inflammatie van de gewrichten (artritis)
▪ Is de voornaamste presentatie
▪ Lijkt op reumatoïde artritis
• Verschil: bij lupus is er nooit erosie van de gewrichten!
▪ Poly-articulaire inflammatie van de gewrichten
▪ Ulnaire deviatie, boutonnière - en zwaannekstand, PIP inflammatie, …
o Aften
o Malaire (‘butterfly’ rash) en/of discoïde rash
▪ Bij ptt met discoïde rash is de lupus vaak lokaal
• De huid is erg aangedaan maar de rest blijft vaak gespaard
• CAVE: littekens van de huid na behandeling
• (= Onderste foto)
▪ Vaak uitgelokt door fotosensitiviteit (EX)!
o Neurologische aandoeningen (epilepsie, psychoses, …)
o Hematologische aandoeningen
▪ Leukopenie, lymfopenie thrombocytopenie, hemolytische anemie
o Renale aandoeningen:
▪ Nieren zijn frequent aangedaan bij lupus
▪ Afhankelijk van hoe erg de nieren zijn aangedaan is de prognose goed of
slecht en wordt de immunosuppressieve behandeling opgesteld
▪ Zie volgende pagina
o Serositis (=pleuritis en/of pericarditis)
o Leukopenie, thrombocytopenie, anemie, … (hematologische aandoeningen)
- Komt 10x minder voor dan RA
o = +- 1/1000, bijna altijd jonge vrouwen
, 3
Labo voor bepalen van diagnose
- Hoge titers ANA zijn bijna altijd aanwezig
o >95% van de lupus ptt heeft hoge titers ANA
o Lage ANA titers hebben vaak weinig betekenis
- Anti-double stranded DNA (anti-ds DNA) wijst vaak op actieve lupus
- Lage titers RF
o Hoge titers komen voor bij RA
- CIC
- C-consumptie met lage C4 en THC en hoge C3d
- Ook bijna altijd andere hematologische abnormaliteiten te zien
Renale symptomen: glomerulonephritis
- Heeft vaak een slechte prognose
o Hoe erg de nieren aangedaan zijn bepalen met biopsie
▪ Pas doen indien aangewezen
o <5% evolueert naar terminale nier schade
o Op de glomeruli kan je een immuunreactie zien: glomerulonephritis
o De meeste evolueren gradueel, maar sommige zijn accuut
- Creatinine blijft lang stabiel
o Stijgt pas bij langdurige schade
o → niet enkel dit meten
- Hematurie en proteïnurie treden wel snel op!
o Treed op door de inflammatoire reacties die zich afspelen in de glomeruli
o Dit altijd meten bij vermoeden van een systemische AIZ
o Bij positieve dipstick een 24u urine collectie doen
- Behandeling: immunosuppressieve corticoïde steroïden en cytostatica
Wat moet er ook in je DD zitten bij vermoeden van lupus (EX)
- Zeker aan lupus denken bij
o Jonge vrouw
o Inflammatoire artritis
o Fotosensitiviteit, Reynaud’s syndroom, huidlesies
o Proteïnurie, leukopenie
o Hoge titers ANA en anti-ds DNA
- Ook denken aan
o RA, Sjögren, scleroderma, fibromyalgia, …
Behandeling
- Hangt af van de ernst van de ziekte
- Milde ziekte
o = betrokkenheid van gewrichten, myalgie, huidleasies en serositis
o Behandeling:
▪ Symptomatisch
• Beginnen met NSAID
• Indien dit niet werkt: lage dosis prednisolone/corticosteroïden
▪ Chronisch
• Anti-malaria medicatie
o Werkt zeer goed voor de fotosensitiviteit
o Heeft ook een positief effect op artritis
, 4
o Bv hydroxychloroquine of chloroquine
• Bijwerkingen anti-malarials:
o Depositie in de retina die leidt tot zichtproblemen
▪ Komt zelden voor in lage dosis
o Daarom: lage dosis + elk jaar preventieve oogscreening
- Erge ziekte
o Proliferatieve en ernstige glomerulonephritis
o CZS is mee aangedaan
o Auto-immune hematologische aandoeningen (trombocytopenie,…)
o Ernstige vasculitis
o Behandeling:
▪ Hoge dosis corticosteroïden en immunosuppressiva
SJÖGREN’S SYNDROOM
Algemeen
- Komt frequent voor
o In 1% van de populatie >50j (vaker bij vrouwen dan bij mannen)
- Blijft vaak beperkt tot de ogen en mond
o Interne organen zijn slechts zelden aangedaan
o Is een systemische AIZ → Andere organen kunnen ook aangedaan zijn
▪ Farynx, larynx en bronchi
▪ Soms ook nieren of gewrichten
- Primaire Sjögren: er is enkel Sjögren
- Secundaire Sjögren: de Sjögren is geassocieerd met een andere AIZ (bv RA, SLE, …)
- Symptomen
o Sjögren’s syndroom = SICCA complex + auto-immuuncomponent
o SICCA complex: keratoconjuctivitis sicca (KCS) + xerostomie
▪ KCS = droge ogen
• De pt beschrijft dit als ‘zanderige’ ogen
• Traanproductie meten met Bengaals-Rose en Schirmer’s test
▪ Xerostomie = droge mond
• Speekselproductie meten met Saxon’s test
• Geeft een rode en droge tong
▪ Heeft specifieke diagnostische criteria om objectief te zijn
• Met speeksel en traantesten
• Anders heel veel vals positieven, want veel zieken hebben dit
o Auto-immuunactivitiet
▪ Antilichamen (bijna altijd aanwezig)
▪ Bij twijfel: labiabiopsie doen om lymfoïde invasie op te sporen
▪ Soms fel vergrote parotis door inflammatie → brede DD
• Hierbij echo, MRI of labiabiopsie aangewezen
- Systemische symptomen
o Komen zelden voor, maar zijn wel erg gevaarlijk
o Longen: chronische bronchitis en longfibrose
o Vasculair: Reynauds (frequent) en purpura
o Secundaire malingiteit: 40x hogere kans op non-hodgkin lymfomen
Locomotor dos
INHOUDSTAFEL
Systemic diseases p 3-14
Sarcoïdosis p 15-17
Spondyloarthritis p 18-24
Cervical spine p 25-35
Lumbar spine p 36-39
Cauda equina syndroom p 40-43
Upper limb injuries p 44-50
Radiculopathie vs perifere pijnsyndromen p 51-52
Spondylolysis and spondylolisthesis p 53-55
Fragility fractures of the spine p 56- 58
Spinal infections p59-62
Spinal tumors p63-64
Spinal cord injury p65-66
Neurology and the spinal canal p67-68
Sacropelvic pathology p69-71
Musculoskeletal pathology of the hip p72-78
The knee p79-84
Pathology of ankle and foot p85-91
Traumatology of the lower limb p92-100
Infection of the locomotor system p101-103
Children’s orthopaedics p104-112
Tendinopathy p113-117
Upper limb p118-124
Casuïstiek p125-130
Het examen:
- 50 makkelijke vragen, 10 moeilijke
- Voor reumatologie krijg je casussen; 7 verhalen en 7 diagnoses
o Verhalen aan de casussen/ziektes linken
o Bv pt 21j met rugpijn, loopt krom, test a, b en c gedaan met dit resultaat, wat is het?
, 2
Systemic diseases
INLEIDING
Systemic auto-imune diseases
- AIZ → gaat gepaard met anti-bodies (bv ACPA, …)
- Noemde vroeger connective tissue diseases
o Niet verwarren met echte connective tissue ziekten
- Welke ziekte gaan wij zien
o SLE: systemic lupus erythematosus
o Polymyositis/dermatositis
o Systemic sclerosis
o Sjögren’s syndroom
o Systemic vasculitides
o Reumatoïde artritis bij extra-articulaire aantasting
SYSTEMICLUPUS ERYTHEMATOSUS
Noemt ook wel SLE of LED (lupus erythematosusdisseminatus)
- Mogelijke symptomen
o Inflammatie van de gewrichten (artritis)
▪ Is de voornaamste presentatie
▪ Lijkt op reumatoïde artritis
• Verschil: bij lupus is er nooit erosie van de gewrichten!
▪ Poly-articulaire inflammatie van de gewrichten
▪ Ulnaire deviatie, boutonnière - en zwaannekstand, PIP inflammatie, …
o Aften
o Malaire (‘butterfly’ rash) en/of discoïde rash
▪ Bij ptt met discoïde rash is de lupus vaak lokaal
• De huid is erg aangedaan maar de rest blijft vaak gespaard
• CAVE: littekens van de huid na behandeling
• (= Onderste foto)
▪ Vaak uitgelokt door fotosensitiviteit (EX)!
o Neurologische aandoeningen (epilepsie, psychoses, …)
o Hematologische aandoeningen
▪ Leukopenie, lymfopenie thrombocytopenie, hemolytische anemie
o Renale aandoeningen:
▪ Nieren zijn frequent aangedaan bij lupus
▪ Afhankelijk van hoe erg de nieren zijn aangedaan is de prognose goed of
slecht en wordt de immunosuppressieve behandeling opgesteld
▪ Zie volgende pagina
o Serositis (=pleuritis en/of pericarditis)
o Leukopenie, thrombocytopenie, anemie, … (hematologische aandoeningen)
- Komt 10x minder voor dan RA
o = +- 1/1000, bijna altijd jonge vrouwen
, 3
Labo voor bepalen van diagnose
- Hoge titers ANA zijn bijna altijd aanwezig
o >95% van de lupus ptt heeft hoge titers ANA
o Lage ANA titers hebben vaak weinig betekenis
- Anti-double stranded DNA (anti-ds DNA) wijst vaak op actieve lupus
- Lage titers RF
o Hoge titers komen voor bij RA
- CIC
- C-consumptie met lage C4 en THC en hoge C3d
- Ook bijna altijd andere hematologische abnormaliteiten te zien
Renale symptomen: glomerulonephritis
- Heeft vaak een slechte prognose
o Hoe erg de nieren aangedaan zijn bepalen met biopsie
▪ Pas doen indien aangewezen
o <5% evolueert naar terminale nier schade
o Op de glomeruli kan je een immuunreactie zien: glomerulonephritis
o De meeste evolueren gradueel, maar sommige zijn accuut
- Creatinine blijft lang stabiel
o Stijgt pas bij langdurige schade
o → niet enkel dit meten
- Hematurie en proteïnurie treden wel snel op!
o Treed op door de inflammatoire reacties die zich afspelen in de glomeruli
o Dit altijd meten bij vermoeden van een systemische AIZ
o Bij positieve dipstick een 24u urine collectie doen
- Behandeling: immunosuppressieve corticoïde steroïden en cytostatica
Wat moet er ook in je DD zitten bij vermoeden van lupus (EX)
- Zeker aan lupus denken bij
o Jonge vrouw
o Inflammatoire artritis
o Fotosensitiviteit, Reynaud’s syndroom, huidlesies
o Proteïnurie, leukopenie
o Hoge titers ANA en anti-ds DNA
- Ook denken aan
o RA, Sjögren, scleroderma, fibromyalgia, …
Behandeling
- Hangt af van de ernst van de ziekte
- Milde ziekte
o = betrokkenheid van gewrichten, myalgie, huidleasies en serositis
o Behandeling:
▪ Symptomatisch
• Beginnen met NSAID
• Indien dit niet werkt: lage dosis prednisolone/corticosteroïden
▪ Chronisch
• Anti-malaria medicatie
o Werkt zeer goed voor de fotosensitiviteit
o Heeft ook een positief effect op artritis
, 4
o Bv hydroxychloroquine of chloroquine
• Bijwerkingen anti-malarials:
o Depositie in de retina die leidt tot zichtproblemen
▪ Komt zelden voor in lage dosis
o Daarom: lage dosis + elk jaar preventieve oogscreening
- Erge ziekte
o Proliferatieve en ernstige glomerulonephritis
o CZS is mee aangedaan
o Auto-immune hematologische aandoeningen (trombocytopenie,…)
o Ernstige vasculitis
o Behandeling:
▪ Hoge dosis corticosteroïden en immunosuppressiva
SJÖGREN’S SYNDROOM
Algemeen
- Komt frequent voor
o In 1% van de populatie >50j (vaker bij vrouwen dan bij mannen)
- Blijft vaak beperkt tot de ogen en mond
o Interne organen zijn slechts zelden aangedaan
o Is een systemische AIZ → Andere organen kunnen ook aangedaan zijn
▪ Farynx, larynx en bronchi
▪ Soms ook nieren of gewrichten
- Primaire Sjögren: er is enkel Sjögren
- Secundaire Sjögren: de Sjögren is geassocieerd met een andere AIZ (bv RA, SLE, …)
- Symptomen
o Sjögren’s syndroom = SICCA complex + auto-immuuncomponent
o SICCA complex: keratoconjuctivitis sicca (KCS) + xerostomie
▪ KCS = droge ogen
• De pt beschrijft dit als ‘zanderige’ ogen
• Traanproductie meten met Bengaals-Rose en Schirmer’s test
▪ Xerostomie = droge mond
• Speekselproductie meten met Saxon’s test
• Geeft een rode en droge tong
▪ Heeft specifieke diagnostische criteria om objectief te zijn
• Met speeksel en traantesten
• Anders heel veel vals positieven, want veel zieken hebben dit
o Auto-immuunactivitiet
▪ Antilichamen (bijna altijd aanwezig)
▪ Bij twijfel: labiabiopsie doen om lymfoïde invasie op te sporen
▪ Soms fel vergrote parotis door inflammatie → brede DD
• Hierbij echo, MRI of labiabiopsie aangewezen
- Systemische symptomen
o Komen zelden voor, maar zijn wel erg gevaarlijk
o Longen: chronische bronchitis en longfibrose
o Vasculair: Reynauds (frequent) en purpura
o Secundaire malingiteit: 40x hogere kans op non-hodgkin lymfomen
