Meten & Diagnostiek: Diagnostiek en testgebruik
Diagnostiek
Diagnostiek
o Het door en door leren kennen van een situatie met als doel
een beslissing te kunnen nemen
Psychodiagnostiek
o Onderzoek op het gebied van psychosociaal functioneren
Betrouwbare en valide beschrijving van psychosociale
werkelijkheid
Mogelijke verklaringen voor problemen
Verklaringen toetsen
Psychodiagnostiek
Betrouwbare en valide beschrijving van psychosociale werkelijkheid
Wetenschappelijke diagnostiek
o Diagnostiek is idealiter herhaalbaar
o Diagnostiek nadert idealiter de werkelijkheid
o Inter-rater betrouwbaarheid psychiatrische diagnose
0-50% met niet-gestandaardiseerde interviews en tests
60-70% met gestandaardiseerde interviews en tests
Diagnostiek als wetenschapsbedrijving
Moeilijk, vaak complexe constructen
Beperkte tijd
Confirmation bias
Neiging om nieuw bewijs te interpreteren als bevestiging
van bestaande overtuiging / theorie
Beschikbaarheidsheuristiek
Neiging om te focussen op alleen die symptomen die
verband houden met hoog prevalente aandoeningen
Diagnostische tests
Tests: wetenschappelijk verantwoorde, betrouwbare en objectieve
informatie om een accuraat diagnostisch beeld te vormen beslissing.
1. Probleem analyse
2. Classificatie en diagnosestelling
3. Planning behandeling
4. Evaluatie van behandeling
5. Zelfkennis
6. Kennisvergaring wetenschappelijk onderzoek
Hoofddoelen
, Intelligentie
Aanleg
Prestatie
Creativiteit
Persoonlijkheid
Interesse
Gedrag
Neuropsychologie / cognitie
Belangrijkste vaardigheid van psycholoog/pedagoog is
1) Op de hoogte zijn van psychometrische waarde
2) Op ethische manier inzetten
Casus G.
Kind: laat druk en ongeconcentreerd gedrag zien
Huisarts specialistische GGZ
Ouders vullen vragenlijsten in
Vervolgens intake waarbij probleemgedrag in kaart wordt gebracht
Test: kan impulsieve en hyperactieve gedrag van G. verklaard worden
vanuit ADHD?
Testgebruik voor diagnostiek van gedragsproblemen
1. Doorverwijzing huisarts
2. Intake polikliniek ADHD
3. Psychologisch/pedagogisch onderzoek
4. Psychiatrisch onderzoek
Gevaren testgebruik
Tests steeds grotere rol in maatschappij
mentale eigenschappen objectiveren
Maar… kennis over psychometrische eigenschappen?!
o Meet een test wat deze beoogt te meten?
o Hoe en onder welke omstandigheden moet een test afgenomen
worden?
o Is een verkorte versie van een test (even) betrouwbaar?
o Hoe is de referentiegroep bepaald?
Definitie test
Test = gestandaardiseerde procedure voor het nemen van een steekproef
van gedrag, beschreven in categorieën of scores
Meetfouten
Elke testscore bevat meetfouten…
,Formule klassieke testtheorie:
Test score X = daadwerkelijke score T + meetfout e
Confounders
Alle instrumenten bevatten meetfouten
Veel psychologische/pedagogische concepten zijn niet perfect
gedefinieerd
Vragen worden verkeerd gelezen / geïnterpreteerd
Sociaal wenselijk antwoorden / context
Handleiding niet precies gevolgd
Testeigenschappen
Standaardisatie
1. Herhaalbaarheid
2. Steekproef van gedrag
3. Gebruik van scores of categorieën
4. Gebruik van norm of standaard
5. Predictie van non-test gedrag
Standaardisatie
1. Herhaalbaarheid
Je zou steeds tot dezelfde score moeten komen. (mits het te meten
construct gelijk blijft)
o Betrouwbaarheid
2. Volledigheid
Beperkt aantal items
3. Scores
Constructen uitdrukken in getal
4. Interpretatie scores
Norm of standaardscore
, 5. Predictie non-test gedrag
Test score voorspelt bepaald gedrag
heel belangrijk; validatie
Testgebruik in Nederland
NIP/NVO
Nederlands instituut van Psychologen
Nederlandse Vereniging van Pedagogen en Onderwijskundigen
o Beroepsethiek
o Kwaliteitsbewaking
Registraties
Opleidingen
COTAN
Eisen gebruik instrumenten
Twee eisen
1. Psychometrische criteria
COTAN
2. Ethisch gebruik
algemene standaard testgebruik
COTAN
COTAN = COmissie Test Aangelegenheden Nederland
Testgebruikers informeren over de kwaliteit van instrumenten
Testmakers feedback geven over de kwaliteit van hun instrumenten
COTAN criteria -1
Uitgangspunten van de testconstructie
o Meetpretentie, doelgroep(en), functie
Standaardisatie
o Kwaliteit testmateriaal en handleiding
COTAN criteria -2
Normen
o Representatieve vergelijkingsgroep
Betrouwbaarheid
o Consistentie/herhaalbaarheid testscore
Validiteit
o Meet een test wat deze beoogt te meten
Tests
Klinische praktijk: +/- 800 verschillende test
Diagnostiek
Diagnostiek
o Het door en door leren kennen van een situatie met als doel
een beslissing te kunnen nemen
Psychodiagnostiek
o Onderzoek op het gebied van psychosociaal functioneren
Betrouwbare en valide beschrijving van psychosociale
werkelijkheid
Mogelijke verklaringen voor problemen
Verklaringen toetsen
Psychodiagnostiek
Betrouwbare en valide beschrijving van psychosociale werkelijkheid
Wetenschappelijke diagnostiek
o Diagnostiek is idealiter herhaalbaar
o Diagnostiek nadert idealiter de werkelijkheid
o Inter-rater betrouwbaarheid psychiatrische diagnose
0-50% met niet-gestandaardiseerde interviews en tests
60-70% met gestandaardiseerde interviews en tests
Diagnostiek als wetenschapsbedrijving
Moeilijk, vaak complexe constructen
Beperkte tijd
Confirmation bias
Neiging om nieuw bewijs te interpreteren als bevestiging
van bestaande overtuiging / theorie
Beschikbaarheidsheuristiek
Neiging om te focussen op alleen die symptomen die
verband houden met hoog prevalente aandoeningen
Diagnostische tests
Tests: wetenschappelijk verantwoorde, betrouwbare en objectieve
informatie om een accuraat diagnostisch beeld te vormen beslissing.
1. Probleem analyse
2. Classificatie en diagnosestelling
3. Planning behandeling
4. Evaluatie van behandeling
5. Zelfkennis
6. Kennisvergaring wetenschappelijk onderzoek
Hoofddoelen
, Intelligentie
Aanleg
Prestatie
Creativiteit
Persoonlijkheid
Interesse
Gedrag
Neuropsychologie / cognitie
Belangrijkste vaardigheid van psycholoog/pedagoog is
1) Op de hoogte zijn van psychometrische waarde
2) Op ethische manier inzetten
Casus G.
Kind: laat druk en ongeconcentreerd gedrag zien
Huisarts specialistische GGZ
Ouders vullen vragenlijsten in
Vervolgens intake waarbij probleemgedrag in kaart wordt gebracht
Test: kan impulsieve en hyperactieve gedrag van G. verklaard worden
vanuit ADHD?
Testgebruik voor diagnostiek van gedragsproblemen
1. Doorverwijzing huisarts
2. Intake polikliniek ADHD
3. Psychologisch/pedagogisch onderzoek
4. Psychiatrisch onderzoek
Gevaren testgebruik
Tests steeds grotere rol in maatschappij
mentale eigenschappen objectiveren
Maar… kennis over psychometrische eigenschappen?!
o Meet een test wat deze beoogt te meten?
o Hoe en onder welke omstandigheden moet een test afgenomen
worden?
o Is een verkorte versie van een test (even) betrouwbaar?
o Hoe is de referentiegroep bepaald?
Definitie test
Test = gestandaardiseerde procedure voor het nemen van een steekproef
van gedrag, beschreven in categorieën of scores
Meetfouten
Elke testscore bevat meetfouten…
,Formule klassieke testtheorie:
Test score X = daadwerkelijke score T + meetfout e
Confounders
Alle instrumenten bevatten meetfouten
Veel psychologische/pedagogische concepten zijn niet perfect
gedefinieerd
Vragen worden verkeerd gelezen / geïnterpreteerd
Sociaal wenselijk antwoorden / context
Handleiding niet precies gevolgd
Testeigenschappen
Standaardisatie
1. Herhaalbaarheid
2. Steekproef van gedrag
3. Gebruik van scores of categorieën
4. Gebruik van norm of standaard
5. Predictie van non-test gedrag
Standaardisatie
1. Herhaalbaarheid
Je zou steeds tot dezelfde score moeten komen. (mits het te meten
construct gelijk blijft)
o Betrouwbaarheid
2. Volledigheid
Beperkt aantal items
3. Scores
Constructen uitdrukken in getal
4. Interpretatie scores
Norm of standaardscore
, 5. Predictie non-test gedrag
Test score voorspelt bepaald gedrag
heel belangrijk; validatie
Testgebruik in Nederland
NIP/NVO
Nederlands instituut van Psychologen
Nederlandse Vereniging van Pedagogen en Onderwijskundigen
o Beroepsethiek
o Kwaliteitsbewaking
Registraties
Opleidingen
COTAN
Eisen gebruik instrumenten
Twee eisen
1. Psychometrische criteria
COTAN
2. Ethisch gebruik
algemene standaard testgebruik
COTAN
COTAN = COmissie Test Aangelegenheden Nederland
Testgebruikers informeren over de kwaliteit van instrumenten
Testmakers feedback geven over de kwaliteit van hun instrumenten
COTAN criteria -1
Uitgangspunten van de testconstructie
o Meetpretentie, doelgroep(en), functie
Standaardisatie
o Kwaliteit testmateriaal en handleiding
COTAN criteria -2
Normen
o Representatieve vergelijkingsgroep
Betrouwbaarheid
o Consistentie/herhaalbaarheid testscore
Validiteit
o Meet een test wat deze beoogt te meten
Tests
Klinische praktijk: +/- 800 verschillende test
