Samenvatting dieetleer
Hart en vaatziekten (HVZ)
- Hart- en vaatziekten omvatten coronaire hartziekten, beroertes en perifere vaatziekten.
- De beoordeling van het cardiovasculaire risico moet worden gebruikt om het algemene risico in te
schatten en om de behoefte aan behandeling te bedenken.
- Mensen met hart- en vaatziekten moeten bij voorkeur worden behandeld boven degenen die gezond zijn
maar een verhoogd risico op hart en vaatziekten hebben.
- Een hart beschermend dieet is de eerste lijn van voedingsondersteuning voor mensen met of met een
risico op hart en vaatziekten. Risicofactoren kunnen extra behandeling nodig hebben als de
ondersteuning van de voeding en andere veranderingen in levensstijl onvoldoende zijn om ze tot een
aanvaardbaar niveau terug te brengen.
- Het hart beschermend dieet omvat een matige inname van vis, waaronder vette vis, het verminderen
van verzadigde vetten en het vervangen door enkelvoudig of meervoudig onverzadigde vetten, veel
groenten en fruit, peulvruchten en noten, een regelmatig eetpatroon, een matige alcoholinname indien
gewenst, een beperkte inname van zout en verwerkt voedsel, en een bescheiden inname van mager
vlees en vleesproducten.
De oorzaken van hart- en vaatziekten is multifactorieel en sterk geassocieerd met risicofactoren zoals
hypertensie, hyperlipidemie, roken, gebrek aan lichamelijke activiteit en diabetes mellitus.
Coronaire hartziekten: Coronaire hartziekten, of ischemische hartziekten, zijn ziekten van het hart die het gevolg
zijn van slagaderverkalking (atherosclerose) of afwijkingen in de kransslagaders (coronairarteriën). Door de
vernauwing of blokkade van het bloedvat die daarvan het gevolg is ontstaat zuurstoftekort (ischemie) in de
hartspier.
HVZ zijn de belangrijkste doodsoorzaken bij patiënten met een beroerte, diabetes en nierziekte. Patiënten die een
nier vervangende behandeling ondergaan, hebben 16 tot 19 keer meer kans op het ontwikkelen van HVZ dan
patiënten met diabetes nefropathie (nierschade die ontstaat door diabetes). Mannen met diabetes hebben meer
dan drie keer zoveel risico op cardiovasculaire mortaliteit als mannen zonder diabetes. Mensen met diabetes en
nierziekten moeten worden beschouwd als mensen met een verhoogd risico op coronaire hartziekten, ongeacht
andere risicofactoren, zoals hyperlipidemie, hypertensie of obesitas.
Hart- en vaatziekten hangen met elkaar samen; hun oorzaak is te wijten aan atherosclerose, die zich gedurende
vele jaren langzaam ontwikkelt en/of trombose (bloedstolsels) die plotseling ontstaat en een acute gebeurtenis
veroorzaakt, zoals een myocardinfarct of beroerte. De incidentie van HVZ hangt samen met aanpasbare
risicofactoren, zoals hyperlipidemie en hypertensie, die op hun beurt kunnen worden gekoppeld aan
leefstijlfactoren, zoals een hoge verzadigde vetinname, roken en een gebrek aan lichaamsbeweging. Het
verbeteren van leefstijlfactoren kan daarom leiden tot een vermindering van cardiovasculaire gebeurtenissen
Geschat wordt dat meer dan de helft van de sterfgevallen als gevolg van hart- en vaatziekten en beroertes kan
worden voorkomen door aanpassingen in de levensstijl, zoals dieet, roken, beheer van bloeddruk, vetten,
diabetes en gezonde voedingskeuzes.
Het hart beschermende dieet is de eerste lijn van voedingsadviezen ter bescherming tegen de belangrijkste HVZ.
Het is de eerste lijn van voedingsadviezen om de belangrijkste HVZ tegen te gaan. Het kan worden gebruikt bij
primaire of secundaire preventie en in combinatie met specifiek dieetadvies over individueel relevante
risicofactoren (diabetes, nierziekte, hyperlipidemie, hypertensie, overgewicht). Dit dieet moet worden
aangemoedigd bij mensen met een verhoogd risico op HVZ, en niet alleen bij mensen met vastgestelde
risicofactoren zoals hyperlipidemie of obesitas. Het hartbeschermingsdieet komt voort uit het mediterrane dieet.
Het hart beschermende dieet oefent zijn effecten uit op HVZ door een breed scala aan risicofactoren op een
positieve manier te veranderen. Deze kunnen effecten omvatten op: bloeddruk, lipide-oxidatie en ontsteking
(vermindering van letsel aan kransslagaders), Lipideprofiel, homocysteïnegehalte en insulineresistentie
(vermindering van de vorming van vezelige plak), de aggregatie van de bloedplaatjes, stollingsfactoren en
aritmieën (vermindering van trombose die leidt tot een hartaanval en een beroerte).
- Verzadigde vetzuren
< 10 %
- Transvetten < 2 %
, - Omega-3 vetzuren zijn de lange keten eicosapentaeenzuur (EPA) en docosahexaeenzuur (DHA). Ze
hebben geen cholesterolverlagend effect, maar worden wel geacht beschermend te zijn door het
verbeteren van de endotheelfunctie en hebben een ontstekingsremmende en antitrombotische werking.
Bij de primaire preventie is het advies voor de algemene bevolking om één portie witte vis, bijv. schelvis
en kabeljauw, en één portie vette vis per week te consumeren, waarbij een portie gelijk is aan 140 g. Bij
de secundaire preventie moet men streven naar -twee tot vier porties (totaal 300 g) vette vis per week.
Als patiënten er niet in slagen om vette vis te eten, kan een visoliesupplement worden aanbevolen.
- Noten worden aanbevolen als onderdeel van een hart beschermend dieet, waarbij amandelen, walnoten
en pecan noten het meest heilzaam zijn.
- 250 gram groente
- Van stanolen en sterolen is bekend dat ze het LDL-cholesterol verlagen door de opname van bili- en
voedingscholesterol uit de darm te verstoren. Sterolen en stanolen komen van nature voor in de
voeding; een dosis van 1,5 tot 2,4 g stanol/sterolesterolen/dag (20-30 g margarine of één yoghurtdrank)
wordt echter gezien als een optimale inname. Er is aangetoond dat ze het cholesterolgehalte met
minstens 10% verlagen. Om een gunstig effect te verkrijgen, moeten aanvullende levensmiddelen
gedurende ten minste 2 - 3 weken worden gebruikt.
- Verminderen zout inname
- Veel vezels
- Niet veel producten gebruiken waar enorm veel cholesterol inzit
De inname van foliumzuur en B-vitaminen (met name B 12 en B 6 ) blijkt het homocysteïnegehalte te verlagen,
maar de toegevoegde vitaminen blijken geen invloed te hebben op hart- en vaatziekten. Aanbevolen wordt dat de
inname van foliumzuur in de voeding meer dan 400 μg/dag bedraagt om hoge homocysteïnegehalten te g/dag bedraagt om hoge homocysteïnegehalten te
voorkomen. Bevordering van levensmiddelen met een hoog gehalte aan vitaminen B12 , B6 , foliumzuur en
riboflavine moet worden aangemoedigd in een gezonde voeding.
Sommige mensen met een hoog cardiovasculair risico hebben ook jicht en moeten mogelijk een hoge inname
van purines vermijden. In deze omstandigheden moet worden gepleit voor visoliecapsules die geen purines
bevatten.
- Diëtisten hebben een veelzijdige rol in de primaire en secundaire preventie van coronaire hartziekten.
- Zij moeten in staat zijn om samen met de belangrijkste belanghebbenden advies te geven over het
beleid en de strategie op het gebied van de volksgezondheid, met inbegrip van de werkzaamheden van
meerdere instanties om de lokale voedseleconomie te verbeteren.
- Diëtisten zijn betrokken bij hartrevalidatieprogramma's voor groepen en individuen die risico lopen op
hartaandoeningen of bestaande hartaandoeningen.
- Chirurgische patiënten en mensen met hartfalen of hartfalen of hartcachexie kunnen
voedingsondersteuning nodig hebben.
Coronaire hartziekte is de meest voorkomende vorm van hart- en vaatziekten. Dit hoofdstuk richt zich op de
etiologie en het beheer van hart- en vaatziekten en de rol van de diëtist in de preventie ervan. Coronaire
hartziekten kunnen op verschillende manieren klinisch aanwezig zijn, waaronder:
- Stabiele angina – pijn op de borst die onder controle is, behalve bij inspanning.
- Acute coronaire syndroom – myocardinfarct (hartaanval) en instabiele angina.
- Plotselinge dood, met of zonder een voorgeschiedenis van angina, of een infarct als gevolg van erfelijke
cardiomyopathieën of aritmieën.
- Hartfalen als gevolg van hartfalen, waarvan de cachexie een teken is van het eindstadium van de ziekte.
Acute coronaire syndroom is de overkoepelende term die dit omvat:
- ST-verhoogd myocardinfarct (STEMI) - het lumen van de slagader wordt geblokkeerd door het volume
van de trombus, wat resulteert in acute ST-elevatie (een afwijking van het elektrocardiogram), d.w.z. een
traditioneel hartinfarct waarbij de zuurstoftoevoer wordt onderbroken en de dood van een deel van de
hartspier wordt veroorzaakt
- Niet-STEMI (Non-ST elevated myocardial infarction) - het lumen van de slagader wordt vernauwd door
het volume van de trombus of blokkeert de slagader slechts tijdelijk, met als gevolg een minder ernstig
tekort aan bloedtoevoer naar de hartspier dan bij STEMI of intermitterend. Vaak is er enige schade aan
de hartspier, zoals blijkt uit een stijging van de hart specifieke serum biomarkers zoals troponine.
- Instabiele angina - nieuwe beginnende pijn of ongemak op de borst, of abrupte verslechtering van de
voorheen stabiele angina, waarbij pijn op de borst of ongemak op de borst vaak voorkomt en met weinig
of geen inspanning, en vaak met langdurige episodes. Dit is vaak vergelijkbaar met een acuut
myocardinfarct (MI), maar zonder biomarker bewijs van myocardiale necrose
Zie pathologie voor verdere tekst van Manual.
, Richtlijn hyperlipidemie: verhoogde vet (triglyceriden en cholesterol) in het bloed
Dieetbehandeling:
- Verlagen van LDL tot 2,5 mmol/l of lager
- Verbeteren lichaamsgewicht (BMI onder de 25)
- Buikomvang verminderen tot 80 cm bij vrouwen en 94 bij mannen)
- Verminderen verzadigd vet (minder dan 10
energie%)
- Verhogen vezelinname, 14 gram per 1000
kcal, 2 stuks fruit per dag, 250 g groente
- Verbeteren van leefstijl, meer bewegen, niet
roken
Klachten:
- Hoeven er niet beslist te zijn
- Vetophopingen op de oogleden
- Gevolg kan zijn, TIA, CVA, hartinfarct
Richtlijn hartfalen: hartfalen is een complex van klachten en verschijnselen bij een structurele of functionele
afwijking van het hart. Centraal bij hartfalen staat een verminderde inspanningstolerantie, zich meestal uitend in
klachten van kortademigheid of vermoeidheid, soms ook vochtretentie.
Dieetbehandeling: Klachten:
- Verminderen van vochtretenties - Kortademig/vermoeidheid
- Verbeteren van voedingstoestand - Gewichtstoename of zichtbaar
- Verminderen van de klachten vasthouden van vocht
- Verbeteren lichaamsbeweging - Duizeligheid
- Handhaven of normaliseren van de - Hartkloppingen
vetvrije massa - Buikpijn, vol gevoel, verlies van
eetlust, dorst
Hoorcollege hart- en vaatziekten
Leefstijl factoren bij hart- en vaatziekten
- (over-) gewicht
- Mate van lichaamsbeweging
- Roken, Alcoholgebruik (1 standaard glas wijn, bier of 1 borrel is plus minus 10g alcohol)
- Gewichtsschommelingen
- SES
- Stress
Risicofactoren bij hart- en vaatziekten
- Medicatie: corticosteroïden, diuretica, anticonceptiepil (oestrogenen)
- Familieanamnese: bijv. familiaire hypercholesterolemie (te veel cholesterol in bloed) of
hyperhomocysteïnemie (te veel aminozuur homocysteine in bloed
- Hypertensie: een risicofactor, bovendruk hoger dan 140, onderdruk hoger dan 90
- DM: glucosestofwisseling verstoord, maar vaak ook de vetstofwisseling. te hoog gehalte van het ‘slechte’
cholesterol, een te laag gehalte van het ‘goede’ cholesterol en te veel triglyceriden. Overgewicht
verstoort de stofwisseling, vooral bij veel buikvet. Een verhoogde bloeddruk komt vaak voor bij mensen
met diabetes. Bij mensen met diabetes gaat de ontwikkeling van slagaderverkalking sneller dan bij
mensen zonder diabetes
- Nierziekten / leverziekten: voornamelijk chronische nierschade: Wanneer uw nieren minder goed werken
wordt uw bloed ‘vergiftigd’. Dat is slecht voor uw hart- en bloedvaten. Leverziekten: kan lastiger functie
uitvoeren
- Hypothyreoïdie: schildklier maakt te weinig hormonen (thyroxine) aan verlaging celmetabolisme
verhoging van het cholesterol gehalte in het bloed
Gevolgen hypertensie
- Allerlei hart en vaataandoeningen: - Herseninfarct en -beroerte
hartinfarct, hartfalen, hartritmestoornissen, - Nierfunctiestoornissen
perifere vaataandoeningen (schade aan de - Slechtziendheid
bloedvaten in de benen)
Verhoogde bloeddruk
BD 130/85 – 140/90 mmHg leefstijladviezen
CBO: Medische diagnose hypertensie:
Volwassenen < 60 jaar: DBD 90 / SBD 140
Hart en vaatziekten (HVZ)
- Hart- en vaatziekten omvatten coronaire hartziekten, beroertes en perifere vaatziekten.
- De beoordeling van het cardiovasculaire risico moet worden gebruikt om het algemene risico in te
schatten en om de behoefte aan behandeling te bedenken.
- Mensen met hart- en vaatziekten moeten bij voorkeur worden behandeld boven degenen die gezond zijn
maar een verhoogd risico op hart en vaatziekten hebben.
- Een hart beschermend dieet is de eerste lijn van voedingsondersteuning voor mensen met of met een
risico op hart en vaatziekten. Risicofactoren kunnen extra behandeling nodig hebben als de
ondersteuning van de voeding en andere veranderingen in levensstijl onvoldoende zijn om ze tot een
aanvaardbaar niveau terug te brengen.
- Het hart beschermend dieet omvat een matige inname van vis, waaronder vette vis, het verminderen
van verzadigde vetten en het vervangen door enkelvoudig of meervoudig onverzadigde vetten, veel
groenten en fruit, peulvruchten en noten, een regelmatig eetpatroon, een matige alcoholinname indien
gewenst, een beperkte inname van zout en verwerkt voedsel, en een bescheiden inname van mager
vlees en vleesproducten.
De oorzaken van hart- en vaatziekten is multifactorieel en sterk geassocieerd met risicofactoren zoals
hypertensie, hyperlipidemie, roken, gebrek aan lichamelijke activiteit en diabetes mellitus.
Coronaire hartziekten: Coronaire hartziekten, of ischemische hartziekten, zijn ziekten van het hart die het gevolg
zijn van slagaderverkalking (atherosclerose) of afwijkingen in de kransslagaders (coronairarteriën). Door de
vernauwing of blokkade van het bloedvat die daarvan het gevolg is ontstaat zuurstoftekort (ischemie) in de
hartspier.
HVZ zijn de belangrijkste doodsoorzaken bij patiënten met een beroerte, diabetes en nierziekte. Patiënten die een
nier vervangende behandeling ondergaan, hebben 16 tot 19 keer meer kans op het ontwikkelen van HVZ dan
patiënten met diabetes nefropathie (nierschade die ontstaat door diabetes). Mannen met diabetes hebben meer
dan drie keer zoveel risico op cardiovasculaire mortaliteit als mannen zonder diabetes. Mensen met diabetes en
nierziekten moeten worden beschouwd als mensen met een verhoogd risico op coronaire hartziekten, ongeacht
andere risicofactoren, zoals hyperlipidemie, hypertensie of obesitas.
Hart- en vaatziekten hangen met elkaar samen; hun oorzaak is te wijten aan atherosclerose, die zich gedurende
vele jaren langzaam ontwikkelt en/of trombose (bloedstolsels) die plotseling ontstaat en een acute gebeurtenis
veroorzaakt, zoals een myocardinfarct of beroerte. De incidentie van HVZ hangt samen met aanpasbare
risicofactoren, zoals hyperlipidemie en hypertensie, die op hun beurt kunnen worden gekoppeld aan
leefstijlfactoren, zoals een hoge verzadigde vetinname, roken en een gebrek aan lichaamsbeweging. Het
verbeteren van leefstijlfactoren kan daarom leiden tot een vermindering van cardiovasculaire gebeurtenissen
Geschat wordt dat meer dan de helft van de sterfgevallen als gevolg van hart- en vaatziekten en beroertes kan
worden voorkomen door aanpassingen in de levensstijl, zoals dieet, roken, beheer van bloeddruk, vetten,
diabetes en gezonde voedingskeuzes.
Het hart beschermende dieet is de eerste lijn van voedingsadviezen ter bescherming tegen de belangrijkste HVZ.
Het is de eerste lijn van voedingsadviezen om de belangrijkste HVZ tegen te gaan. Het kan worden gebruikt bij
primaire of secundaire preventie en in combinatie met specifiek dieetadvies over individueel relevante
risicofactoren (diabetes, nierziekte, hyperlipidemie, hypertensie, overgewicht). Dit dieet moet worden
aangemoedigd bij mensen met een verhoogd risico op HVZ, en niet alleen bij mensen met vastgestelde
risicofactoren zoals hyperlipidemie of obesitas. Het hartbeschermingsdieet komt voort uit het mediterrane dieet.
Het hart beschermende dieet oefent zijn effecten uit op HVZ door een breed scala aan risicofactoren op een
positieve manier te veranderen. Deze kunnen effecten omvatten op: bloeddruk, lipide-oxidatie en ontsteking
(vermindering van letsel aan kransslagaders), Lipideprofiel, homocysteïnegehalte en insulineresistentie
(vermindering van de vorming van vezelige plak), de aggregatie van de bloedplaatjes, stollingsfactoren en
aritmieën (vermindering van trombose die leidt tot een hartaanval en een beroerte).
- Verzadigde vetzuren
< 10 %
- Transvetten < 2 %
, - Omega-3 vetzuren zijn de lange keten eicosapentaeenzuur (EPA) en docosahexaeenzuur (DHA). Ze
hebben geen cholesterolverlagend effect, maar worden wel geacht beschermend te zijn door het
verbeteren van de endotheelfunctie en hebben een ontstekingsremmende en antitrombotische werking.
Bij de primaire preventie is het advies voor de algemene bevolking om één portie witte vis, bijv. schelvis
en kabeljauw, en één portie vette vis per week te consumeren, waarbij een portie gelijk is aan 140 g. Bij
de secundaire preventie moet men streven naar -twee tot vier porties (totaal 300 g) vette vis per week.
Als patiënten er niet in slagen om vette vis te eten, kan een visoliesupplement worden aanbevolen.
- Noten worden aanbevolen als onderdeel van een hart beschermend dieet, waarbij amandelen, walnoten
en pecan noten het meest heilzaam zijn.
- 250 gram groente
- Van stanolen en sterolen is bekend dat ze het LDL-cholesterol verlagen door de opname van bili- en
voedingscholesterol uit de darm te verstoren. Sterolen en stanolen komen van nature voor in de
voeding; een dosis van 1,5 tot 2,4 g stanol/sterolesterolen/dag (20-30 g margarine of één yoghurtdrank)
wordt echter gezien als een optimale inname. Er is aangetoond dat ze het cholesterolgehalte met
minstens 10% verlagen. Om een gunstig effect te verkrijgen, moeten aanvullende levensmiddelen
gedurende ten minste 2 - 3 weken worden gebruikt.
- Verminderen zout inname
- Veel vezels
- Niet veel producten gebruiken waar enorm veel cholesterol inzit
De inname van foliumzuur en B-vitaminen (met name B 12 en B 6 ) blijkt het homocysteïnegehalte te verlagen,
maar de toegevoegde vitaminen blijken geen invloed te hebben op hart- en vaatziekten. Aanbevolen wordt dat de
inname van foliumzuur in de voeding meer dan 400 μg/dag bedraagt om hoge homocysteïnegehalten te g/dag bedraagt om hoge homocysteïnegehalten te
voorkomen. Bevordering van levensmiddelen met een hoog gehalte aan vitaminen B12 , B6 , foliumzuur en
riboflavine moet worden aangemoedigd in een gezonde voeding.
Sommige mensen met een hoog cardiovasculair risico hebben ook jicht en moeten mogelijk een hoge inname
van purines vermijden. In deze omstandigheden moet worden gepleit voor visoliecapsules die geen purines
bevatten.
- Diëtisten hebben een veelzijdige rol in de primaire en secundaire preventie van coronaire hartziekten.
- Zij moeten in staat zijn om samen met de belangrijkste belanghebbenden advies te geven over het
beleid en de strategie op het gebied van de volksgezondheid, met inbegrip van de werkzaamheden van
meerdere instanties om de lokale voedseleconomie te verbeteren.
- Diëtisten zijn betrokken bij hartrevalidatieprogramma's voor groepen en individuen die risico lopen op
hartaandoeningen of bestaande hartaandoeningen.
- Chirurgische patiënten en mensen met hartfalen of hartfalen of hartcachexie kunnen
voedingsondersteuning nodig hebben.
Coronaire hartziekte is de meest voorkomende vorm van hart- en vaatziekten. Dit hoofdstuk richt zich op de
etiologie en het beheer van hart- en vaatziekten en de rol van de diëtist in de preventie ervan. Coronaire
hartziekten kunnen op verschillende manieren klinisch aanwezig zijn, waaronder:
- Stabiele angina – pijn op de borst die onder controle is, behalve bij inspanning.
- Acute coronaire syndroom – myocardinfarct (hartaanval) en instabiele angina.
- Plotselinge dood, met of zonder een voorgeschiedenis van angina, of een infarct als gevolg van erfelijke
cardiomyopathieën of aritmieën.
- Hartfalen als gevolg van hartfalen, waarvan de cachexie een teken is van het eindstadium van de ziekte.
Acute coronaire syndroom is de overkoepelende term die dit omvat:
- ST-verhoogd myocardinfarct (STEMI) - het lumen van de slagader wordt geblokkeerd door het volume
van de trombus, wat resulteert in acute ST-elevatie (een afwijking van het elektrocardiogram), d.w.z. een
traditioneel hartinfarct waarbij de zuurstoftoevoer wordt onderbroken en de dood van een deel van de
hartspier wordt veroorzaakt
- Niet-STEMI (Non-ST elevated myocardial infarction) - het lumen van de slagader wordt vernauwd door
het volume van de trombus of blokkeert de slagader slechts tijdelijk, met als gevolg een minder ernstig
tekort aan bloedtoevoer naar de hartspier dan bij STEMI of intermitterend. Vaak is er enige schade aan
de hartspier, zoals blijkt uit een stijging van de hart specifieke serum biomarkers zoals troponine.
- Instabiele angina - nieuwe beginnende pijn of ongemak op de borst, of abrupte verslechtering van de
voorheen stabiele angina, waarbij pijn op de borst of ongemak op de borst vaak voorkomt en met weinig
of geen inspanning, en vaak met langdurige episodes. Dit is vaak vergelijkbaar met een acuut
myocardinfarct (MI), maar zonder biomarker bewijs van myocardiale necrose
Zie pathologie voor verdere tekst van Manual.
, Richtlijn hyperlipidemie: verhoogde vet (triglyceriden en cholesterol) in het bloed
Dieetbehandeling:
- Verlagen van LDL tot 2,5 mmol/l of lager
- Verbeteren lichaamsgewicht (BMI onder de 25)
- Buikomvang verminderen tot 80 cm bij vrouwen en 94 bij mannen)
- Verminderen verzadigd vet (minder dan 10
energie%)
- Verhogen vezelinname, 14 gram per 1000
kcal, 2 stuks fruit per dag, 250 g groente
- Verbeteren van leefstijl, meer bewegen, niet
roken
Klachten:
- Hoeven er niet beslist te zijn
- Vetophopingen op de oogleden
- Gevolg kan zijn, TIA, CVA, hartinfarct
Richtlijn hartfalen: hartfalen is een complex van klachten en verschijnselen bij een structurele of functionele
afwijking van het hart. Centraal bij hartfalen staat een verminderde inspanningstolerantie, zich meestal uitend in
klachten van kortademigheid of vermoeidheid, soms ook vochtretentie.
Dieetbehandeling: Klachten:
- Verminderen van vochtretenties - Kortademig/vermoeidheid
- Verbeteren van voedingstoestand - Gewichtstoename of zichtbaar
- Verminderen van de klachten vasthouden van vocht
- Verbeteren lichaamsbeweging - Duizeligheid
- Handhaven of normaliseren van de - Hartkloppingen
vetvrije massa - Buikpijn, vol gevoel, verlies van
eetlust, dorst
Hoorcollege hart- en vaatziekten
Leefstijl factoren bij hart- en vaatziekten
- (over-) gewicht
- Mate van lichaamsbeweging
- Roken, Alcoholgebruik (1 standaard glas wijn, bier of 1 borrel is plus minus 10g alcohol)
- Gewichtsschommelingen
- SES
- Stress
Risicofactoren bij hart- en vaatziekten
- Medicatie: corticosteroïden, diuretica, anticonceptiepil (oestrogenen)
- Familieanamnese: bijv. familiaire hypercholesterolemie (te veel cholesterol in bloed) of
hyperhomocysteïnemie (te veel aminozuur homocysteine in bloed
- Hypertensie: een risicofactor, bovendruk hoger dan 140, onderdruk hoger dan 90
- DM: glucosestofwisseling verstoord, maar vaak ook de vetstofwisseling. te hoog gehalte van het ‘slechte’
cholesterol, een te laag gehalte van het ‘goede’ cholesterol en te veel triglyceriden. Overgewicht
verstoort de stofwisseling, vooral bij veel buikvet. Een verhoogde bloeddruk komt vaak voor bij mensen
met diabetes. Bij mensen met diabetes gaat de ontwikkeling van slagaderverkalking sneller dan bij
mensen zonder diabetes
- Nierziekten / leverziekten: voornamelijk chronische nierschade: Wanneer uw nieren minder goed werken
wordt uw bloed ‘vergiftigd’. Dat is slecht voor uw hart- en bloedvaten. Leverziekten: kan lastiger functie
uitvoeren
- Hypothyreoïdie: schildklier maakt te weinig hormonen (thyroxine) aan verlaging celmetabolisme
verhoging van het cholesterol gehalte in het bloed
Gevolgen hypertensie
- Allerlei hart en vaataandoeningen: - Herseninfarct en -beroerte
hartinfarct, hartfalen, hartritmestoornissen, - Nierfunctiestoornissen
perifere vaataandoeningen (schade aan de - Slechtziendheid
bloedvaten in de benen)
Verhoogde bloeddruk
BD 130/85 – 140/90 mmHg leefstijladviezen
CBO: Medische diagnose hypertensie:
Volwassenen < 60 jaar: DBD 90 / SBD 140
