ONTWIKKELINGS- EN
ONDERWIJSPSYCHOLOGIE
AOLB - JAAR 1
PERIODE 1B
How Children Develop
Hoofdstuk 2. Prenatale ontwikkeling en de pasgeboren periode
Hoofdstuk 6. Ontwikkeling van taal- en symboolgebruik
Hoofdstuk 7. Conceptuele ontwikkeling
Hoofdstuk 8. Intelligentie en academische prestaties
, How Children Develop
Hoofdstuk 2. Prenatale ontwikkeling en de pasgeboren periode
Prenatale ontwikkeling
Conceptie
Bevruchting
- Elk persoon is ontstaan als een cel, die gevormd
is door de combinatie van een spermacel van de
vader en een eicel van de moeder.
- De eicel is de grootste menselijke cel en de
enige die met het blote oog zichtbaar is.
Spermacellen zijn juist heel klein.
- Gameten: Een voortplantingscel.
- Ejaculatie: Zaadlozing.
- Meiose: Vorm van celdeling waarbij de eicellen en het sperma slechts één lid
ontvangen van elk van de 23 chromosoomparen die in de andere cellen van
het lichaam aanwezig zijn.
- Zygote: Ontmoeting van een zaadcel en eicel in de eileider.
- Eileiders: Elke vrouw heeft twee eileiders.
Voortplantingsproces
- Als er geslachtsgemeenschap plaatsvindt vlak voor het moment dat
het eitje vrijkomt, is de vereniging van spermacel en eicel mogelijk.
- Het begint met de lancering van een eicel, vanuit een van de
eierstokken van de vrouw. De eicel gaat door de eileider naar de
baarmoeder en zendt een soort chemische substantie uit dat
sperma aantrekt.
- Bij een ejaculatie komen er 500 miljoen spermacellen in de vagina van de vrouw, waarvan
ongeveer 200 in de buurt komen van de eicel, na een reis van ongeveer 6 uur. Eén van de
spermacellen boort zichzelf door de buitenste laag van de eicel. Zodra de kop van een
spermacel het buitenste membraan binnendringt, wordt het membraan afgesloten, waardoor
andere spermacellen niet meer naar binnen kunnen. De staart van de spermacel valt eraf en
de kop van de spermacel smelt in een aantal uren samen met de eicel.
- Veel andere spermacellen raken verstrikt met elkaar, belanden in de eileider een eicel heeft
afgegeven, of hebben defecten waardoor ze niet krachtig genoeg zijn om zichzelf voort te
bewegen.
Ontwikkelingsprocessen
Prenatale ontwikkelingsprocessen
- Celdeling: Binnen 12 uur na de conceptie deelt de zygote zich in twee gelijke delen,
vervolgens in vier, dan in acht, enzovoort... Door de voortdurende celdeling
gedurende 38 weken wordt de nauwelijks zichtbare zygote een pasgeborene.
- Celmigratie: Verplaatsing van nieuwgevormde cellen als reactie op chemische signalen.
Dit omvat ook neuronen die diep in de hersenen van een embryo ontstaan en
later naar de buitenkant van de hersenen bewegende.
1
, - Differentiatie: Na verschillende celdelingen, ontwikkelen cellen zich tot specifieke soorten
cellen met een eigen functie (spiercellen, zenuwcellen, huidcellen…). De
locatie van de cel beïnvloed de toekomstige ontwikkeling. Organen en
weefsels worden gevormd en elk onderdeel van het lichaam krijgt op deze
manier zijn eigen taak.
- Apoptose: Natuurlijk proces waarbij cellen zichzelf gecontroleerd afbreken en sterven,
ook wel ‘cel-zelfmoord’ genoemd. Dit helpt bij het verwijderen van overtollige
cellen. Het zorgt er bijvoorbeeld voor dat de vingers van elkaar loskomen,
door het verwijderen van de cellen tussen de vingers.
Hormonen
- Hebben een grote invloed tijdens de prenatale ontwikkeling. Ze spelen een cruciale rol bij
bijvoorbeeld seksuele differentiatie.
- Androgenen: De aanwezigheid van androgenen leidt tot de ontwikkeling van mannelijke
geslachtdelen. Als dit ontbreekt ontwikkelen vrouwelijke geslachtsdelen zich.
- Steroïden: Beperken de groei van de foetus en helpen foetale weefsels te rijpen. Aan het
einde van de zwangerschap helpt dit bij de rijping van belangrijke organen
zoals de longen.
Vroege ontwikkeling
Tweelingen
- Op de vierde dag van de celdelingen rangschikken de cellen zich in een holle bol, de
binnenste celmassa, met een uitstulping van cellen. In deze fase ontstaan eeneiige
tweelingen. Dit komt door een splitsing van de binnenste celmassa, waardoor ze exact
dezelfde genetische samenstelling hebben.
- Twee-eiige tweelingen ontstaan wanneer twee eicellen worden losgelaten en worden
bevrucht door twee verschillende zaadcellen.
- Vanishing Twin Syndrome: Zwangerschap van een tweeling, waarbij in een vroeg stadium
één van de twee embryo’s verdwijnt.
2
ONDERWIJSPSYCHOLOGIE
AOLB - JAAR 1
PERIODE 1B
How Children Develop
Hoofdstuk 2. Prenatale ontwikkeling en de pasgeboren periode
Hoofdstuk 6. Ontwikkeling van taal- en symboolgebruik
Hoofdstuk 7. Conceptuele ontwikkeling
Hoofdstuk 8. Intelligentie en academische prestaties
, How Children Develop
Hoofdstuk 2. Prenatale ontwikkeling en de pasgeboren periode
Prenatale ontwikkeling
Conceptie
Bevruchting
- Elk persoon is ontstaan als een cel, die gevormd
is door de combinatie van een spermacel van de
vader en een eicel van de moeder.
- De eicel is de grootste menselijke cel en de
enige die met het blote oog zichtbaar is.
Spermacellen zijn juist heel klein.
- Gameten: Een voortplantingscel.
- Ejaculatie: Zaadlozing.
- Meiose: Vorm van celdeling waarbij de eicellen en het sperma slechts één lid
ontvangen van elk van de 23 chromosoomparen die in de andere cellen van
het lichaam aanwezig zijn.
- Zygote: Ontmoeting van een zaadcel en eicel in de eileider.
- Eileiders: Elke vrouw heeft twee eileiders.
Voortplantingsproces
- Als er geslachtsgemeenschap plaatsvindt vlak voor het moment dat
het eitje vrijkomt, is de vereniging van spermacel en eicel mogelijk.
- Het begint met de lancering van een eicel, vanuit een van de
eierstokken van de vrouw. De eicel gaat door de eileider naar de
baarmoeder en zendt een soort chemische substantie uit dat
sperma aantrekt.
- Bij een ejaculatie komen er 500 miljoen spermacellen in de vagina van de vrouw, waarvan
ongeveer 200 in de buurt komen van de eicel, na een reis van ongeveer 6 uur. Eén van de
spermacellen boort zichzelf door de buitenste laag van de eicel. Zodra de kop van een
spermacel het buitenste membraan binnendringt, wordt het membraan afgesloten, waardoor
andere spermacellen niet meer naar binnen kunnen. De staart van de spermacel valt eraf en
de kop van de spermacel smelt in een aantal uren samen met de eicel.
- Veel andere spermacellen raken verstrikt met elkaar, belanden in de eileider een eicel heeft
afgegeven, of hebben defecten waardoor ze niet krachtig genoeg zijn om zichzelf voort te
bewegen.
Ontwikkelingsprocessen
Prenatale ontwikkelingsprocessen
- Celdeling: Binnen 12 uur na de conceptie deelt de zygote zich in twee gelijke delen,
vervolgens in vier, dan in acht, enzovoort... Door de voortdurende celdeling
gedurende 38 weken wordt de nauwelijks zichtbare zygote een pasgeborene.
- Celmigratie: Verplaatsing van nieuwgevormde cellen als reactie op chemische signalen.
Dit omvat ook neuronen die diep in de hersenen van een embryo ontstaan en
later naar de buitenkant van de hersenen bewegende.
1
, - Differentiatie: Na verschillende celdelingen, ontwikkelen cellen zich tot specifieke soorten
cellen met een eigen functie (spiercellen, zenuwcellen, huidcellen…). De
locatie van de cel beïnvloed de toekomstige ontwikkeling. Organen en
weefsels worden gevormd en elk onderdeel van het lichaam krijgt op deze
manier zijn eigen taak.
- Apoptose: Natuurlijk proces waarbij cellen zichzelf gecontroleerd afbreken en sterven,
ook wel ‘cel-zelfmoord’ genoemd. Dit helpt bij het verwijderen van overtollige
cellen. Het zorgt er bijvoorbeeld voor dat de vingers van elkaar loskomen,
door het verwijderen van de cellen tussen de vingers.
Hormonen
- Hebben een grote invloed tijdens de prenatale ontwikkeling. Ze spelen een cruciale rol bij
bijvoorbeeld seksuele differentiatie.
- Androgenen: De aanwezigheid van androgenen leidt tot de ontwikkeling van mannelijke
geslachtdelen. Als dit ontbreekt ontwikkelen vrouwelijke geslachtsdelen zich.
- Steroïden: Beperken de groei van de foetus en helpen foetale weefsels te rijpen. Aan het
einde van de zwangerschap helpt dit bij de rijping van belangrijke organen
zoals de longen.
Vroege ontwikkeling
Tweelingen
- Op de vierde dag van de celdelingen rangschikken de cellen zich in een holle bol, de
binnenste celmassa, met een uitstulping van cellen. In deze fase ontstaan eeneiige
tweelingen. Dit komt door een splitsing van de binnenste celmassa, waardoor ze exact
dezelfde genetische samenstelling hebben.
- Twee-eiige tweelingen ontstaan wanneer twee eicellen worden losgelaten en worden
bevrucht door twee verschillende zaadcellen.
- Vanishing Twin Syndrome: Zwangerschap van een tweeling, waarbij in een vroeg stadium
één van de twee embryo’s verdwijnt.
2
