Hoofdstuk 8: Biologie van infectieziekten
8.1. Bacteriën en virussen
We gebruiken microben om veel voedsel te maken en we gebruiken ze zelfs om medicijnen te maken.
Microben zijn belangrijk als afbrekers om voedingsstoffen te recyclen.
Sommige microben veroorzaken ziekte bij de mens, we noemen deze
ziekteverwekkers of ziekteverwekkende agent. (pathogens)
Ons lichaam heeft meerdere verdedigingslinies tegen bacteriën en virussen, waaronder:
- Eerste barrière:
Belemmeringen voor toegang, zoals de huid en slijmvliezen van lichaamsholten,
voorkomen dat ziekteverwekkers toegang krijgen tot het lichaam.
- Eerstehulpverleners, zoals de fagocytische witte bloedcellen
voorkomen een infectie nadat een invasie is opgetreden door een ziekteverwekker die
langs een barrière en in het lichaam komt
- Verworven verdedigingen overwinnen een infectie door het doden van de
ziekteverwekkende agent die het lichaam is binnengedrongen. Verworven
verdedigingen beschermen ons ook tegen kanker.
Bacteriën
➢ Bacteriën zijn eencellige, prokaryoten die geen kern hebben.
➢ 3 veelvoorkomende vormen:
I. Coccus (bolvormig)
II. Bacillus (staafvormig)
III. Spirillum (gebogen, soms spiraalvormig)
➢ Celwand die een unieke amino-disacharide bevat
➢ De celwand van sommige bacteriën is omgeven door een capsule met een dikke, geleiachtige
consistentie. Capsules zorgen er vaak voor dat bacteriën zich aan oppervlakken, zoals tanden,
kunnen hechten. Ze voorkomen ook dat fagocytaire witte bloedcellen ze opnemen en
vernietigen
➢ Flagella
Lange, zeer dunne aanhangsels
➢ Fimbriae
= stijve vezels waardoor de bacteriën kunnen hechten aan oppervlakken zoals
gastheercellen
Ze laten een bacterie zich vastklampen aan en toegang krijgen tot het lichaam
,➢ Pilus
=langwerpig, hol aanhangsel dat wordt gebruikt om DNA van de ene cel naar de andere over
te brengen. Genen, die toestaan dat bacteriën resistent zijn tegen antibiotica, kunnen via een
pilus worden overgebracht tussen bacteriële cellen door een proces dat conjugatie wordt
genoemd
➢ Bacteriën hebben DNA verpakt in een enkel chromosoom.
➢ Plasmiden
=kleine ringen van DNA worden genoemd.
Genen, die toestaan dat bacteriën resistent zijn tegen antibiotica, bevinden zich vaak in een
plasmide
➢ Ribosomen
➢ Binaire splitsing
Bacteriën repodruceren zo.
Het enkele, circulaire chromosoom dat aan het plasmamembraan is bevestigd, wordt
gekopieerd.
Vervolgens worden de chromosomen gescheiden als de cel groter wordt. Het
nieuwgevormde plasmamembraan en de celwand scheiden de cel in twee cellen
➢ Strep-keel, tuberculose, gangreen, gonorroe en syfilis =bacteriële ziektes.
Sommige bacteriën maken moleculen vrij die toxines worden genoemd die het cellulaire
metabolisme remmen
,Virussen
➢ Virussen overbruggen de kloof tussen de levenden en de niet-levenden
➢ Ze repliceren zich in een gastheercel.
Met hulp van enzymen
➢ Virussen zijn kleine, niet-levende obligate parasieten.
➢ Ze zijn acellulair (niet samengesteld uit cellen) en ze missen de metabole machinerie die
nodig is om voedingsstoffen te verkrijgen en te gebruiken. Het zijn cellulaire parasieten en ze
virussen veroorzaken
➢ Verkoudheid, griep, mazelen, waterpokken, polio, hondsdolheid, aids, genitale wratten en
genitale herpes.
➢ Capside
- Buitenste eiwitlaag en nucleïnezuur (RNA of DNA) aan de binnenkant.
➢ Virussen zijn specifiek voor welk celtype waaraan ze zullen hechten en binnengaan. Zodra
het virus is bevestigd, komt het virale genetische materiaal (DNA of RNA) de cel binnen. In
de cel codeert het nucleïnezuur voor de eiwiteenheden in het capside. Bovendien kan het
virus genen bevatten voor speciale enzymen die nodig zijn om het virus te reproduceren en
de gastheercel te verlaten. In grote maten vertrouwt een virus op de enzymen en
ribosomen van de gastheer voor zijn eigen reproductie
, Prionen
=infectueuze eiwitdeeltjes.
➢ Veroorzaken degeneratieve ziekte van het zenuwstelsel, ook wel verspillend ziektes
genoemd.
➢ Boviene spongiforme encefalitis (BSE, "gekkekoeienziekte"), Creutzfeld-Jacob-ziekte (CJD).
Deze infecties worden blijkbaar overgedragen door het inslikken van hersenen- en
zenuwweefsel van geïnfecteerde dieren.
➢ Prion-eiwitten spelen de rol van 'huishoudster' in de hersenen van gezonde individuen.
Normale eiwitten veranderen van vorm (eiwitvouwing).
8.2. Infectieziekten en menselijke gezondheid
Een ziekte wordt geclassificeerd als een epidemie als er meer cases zijn van de ziekte dan verwacht
in een bepaalde regio voor een bepaalde periode van tijd.
HIV / aids
=Acquired immunodeficiency syndrome (aids) wordt veroorzaakt door een virus dat bekend staat als
het human immunodeficiency virus (HIV).
➢ Er zijn 2 hoofdtypen van HIV
- HIV-1 is de meer wijdverspreide, virulente vorm van HIV
- HIV-2 komt overeen met een type immunodeficiëntie-virus dat voorkomt in
de groene aap, die in West-Afrika leeft
➢ HIV infecteert en vernietigt cellen van het immuunsysteem, met name helper-T-
cellen en macrofagen. (CD4-cellen) Naarmate de hulp van helper-T-cellen afneemt,
neemt ook het vermogen van het lichaam om een infectie te bestrijden af. Als gevolg
hiervan wordt de persoon ziek met verschillende ziekten
➢ AIDS is het gevorderde stadium van een HIV-infectie, waarbij een persoon een of
meer van een aantal opportunistische infecties ontwikkelt. Dit is een infectie die de
mogelijkheid heeft om alleen te verschijnen omdat het immuunsysteem ernstig
verzwakt is.
Herkomst en prevalentie van HIV
De oorsprong van HIV ligt in Afrika. HIV werd oorspronkelijk gevonden in niet-menselijke primaten en
kan gemuteerd zijn. Exacte datums van de eerste menselijke gevallen worden nog onderzocht. De
eerste gedocumenteerde dood in de VS was in 1969. HIV bleek in 1983-1984 de oorzaak van AIDS te
zijn.
Fases van een HIV-infectie
De volgende beschrijving van de fasen van HIV-infectie heeft betrekking op een HIV-1B-infectie. De
helper- T-cellen en macrofagen die zijn geïnfecteerd met HIV worden CD4-cellen genoemd, omdat ze
een molecuul met de naam CD4 op hun oppervlak vertonen. Met de vernietiging van de CD4-cellen is
het immuunsysteem aanzienlijk verslechterd. In de VS is Pneumocystis jiroveci pneumonia (PCP) een
van de meest voorkomende oorzaken van aids-sterfgevallen. In Afrika heeft Tuberculose veel mensen
gedood die de HIV infectie hadden.
8.1. Bacteriën en virussen
We gebruiken microben om veel voedsel te maken en we gebruiken ze zelfs om medicijnen te maken.
Microben zijn belangrijk als afbrekers om voedingsstoffen te recyclen.
Sommige microben veroorzaken ziekte bij de mens, we noemen deze
ziekteverwekkers of ziekteverwekkende agent. (pathogens)
Ons lichaam heeft meerdere verdedigingslinies tegen bacteriën en virussen, waaronder:
- Eerste barrière:
Belemmeringen voor toegang, zoals de huid en slijmvliezen van lichaamsholten,
voorkomen dat ziekteverwekkers toegang krijgen tot het lichaam.
- Eerstehulpverleners, zoals de fagocytische witte bloedcellen
voorkomen een infectie nadat een invasie is opgetreden door een ziekteverwekker die
langs een barrière en in het lichaam komt
- Verworven verdedigingen overwinnen een infectie door het doden van de
ziekteverwekkende agent die het lichaam is binnengedrongen. Verworven
verdedigingen beschermen ons ook tegen kanker.
Bacteriën
➢ Bacteriën zijn eencellige, prokaryoten die geen kern hebben.
➢ 3 veelvoorkomende vormen:
I. Coccus (bolvormig)
II. Bacillus (staafvormig)
III. Spirillum (gebogen, soms spiraalvormig)
➢ Celwand die een unieke amino-disacharide bevat
➢ De celwand van sommige bacteriën is omgeven door een capsule met een dikke, geleiachtige
consistentie. Capsules zorgen er vaak voor dat bacteriën zich aan oppervlakken, zoals tanden,
kunnen hechten. Ze voorkomen ook dat fagocytaire witte bloedcellen ze opnemen en
vernietigen
➢ Flagella
Lange, zeer dunne aanhangsels
➢ Fimbriae
= stijve vezels waardoor de bacteriën kunnen hechten aan oppervlakken zoals
gastheercellen
Ze laten een bacterie zich vastklampen aan en toegang krijgen tot het lichaam
,➢ Pilus
=langwerpig, hol aanhangsel dat wordt gebruikt om DNA van de ene cel naar de andere over
te brengen. Genen, die toestaan dat bacteriën resistent zijn tegen antibiotica, kunnen via een
pilus worden overgebracht tussen bacteriële cellen door een proces dat conjugatie wordt
genoemd
➢ Bacteriën hebben DNA verpakt in een enkel chromosoom.
➢ Plasmiden
=kleine ringen van DNA worden genoemd.
Genen, die toestaan dat bacteriën resistent zijn tegen antibiotica, bevinden zich vaak in een
plasmide
➢ Ribosomen
➢ Binaire splitsing
Bacteriën repodruceren zo.
Het enkele, circulaire chromosoom dat aan het plasmamembraan is bevestigd, wordt
gekopieerd.
Vervolgens worden de chromosomen gescheiden als de cel groter wordt. Het
nieuwgevormde plasmamembraan en de celwand scheiden de cel in twee cellen
➢ Strep-keel, tuberculose, gangreen, gonorroe en syfilis =bacteriële ziektes.
Sommige bacteriën maken moleculen vrij die toxines worden genoemd die het cellulaire
metabolisme remmen
,Virussen
➢ Virussen overbruggen de kloof tussen de levenden en de niet-levenden
➢ Ze repliceren zich in een gastheercel.
Met hulp van enzymen
➢ Virussen zijn kleine, niet-levende obligate parasieten.
➢ Ze zijn acellulair (niet samengesteld uit cellen) en ze missen de metabole machinerie die
nodig is om voedingsstoffen te verkrijgen en te gebruiken. Het zijn cellulaire parasieten en ze
virussen veroorzaken
➢ Verkoudheid, griep, mazelen, waterpokken, polio, hondsdolheid, aids, genitale wratten en
genitale herpes.
➢ Capside
- Buitenste eiwitlaag en nucleïnezuur (RNA of DNA) aan de binnenkant.
➢ Virussen zijn specifiek voor welk celtype waaraan ze zullen hechten en binnengaan. Zodra
het virus is bevestigd, komt het virale genetische materiaal (DNA of RNA) de cel binnen. In
de cel codeert het nucleïnezuur voor de eiwiteenheden in het capside. Bovendien kan het
virus genen bevatten voor speciale enzymen die nodig zijn om het virus te reproduceren en
de gastheercel te verlaten. In grote maten vertrouwt een virus op de enzymen en
ribosomen van de gastheer voor zijn eigen reproductie
, Prionen
=infectueuze eiwitdeeltjes.
➢ Veroorzaken degeneratieve ziekte van het zenuwstelsel, ook wel verspillend ziektes
genoemd.
➢ Boviene spongiforme encefalitis (BSE, "gekkekoeienziekte"), Creutzfeld-Jacob-ziekte (CJD).
Deze infecties worden blijkbaar overgedragen door het inslikken van hersenen- en
zenuwweefsel van geïnfecteerde dieren.
➢ Prion-eiwitten spelen de rol van 'huishoudster' in de hersenen van gezonde individuen.
Normale eiwitten veranderen van vorm (eiwitvouwing).
8.2. Infectieziekten en menselijke gezondheid
Een ziekte wordt geclassificeerd als een epidemie als er meer cases zijn van de ziekte dan verwacht
in een bepaalde regio voor een bepaalde periode van tijd.
HIV / aids
=Acquired immunodeficiency syndrome (aids) wordt veroorzaakt door een virus dat bekend staat als
het human immunodeficiency virus (HIV).
➢ Er zijn 2 hoofdtypen van HIV
- HIV-1 is de meer wijdverspreide, virulente vorm van HIV
- HIV-2 komt overeen met een type immunodeficiëntie-virus dat voorkomt in
de groene aap, die in West-Afrika leeft
➢ HIV infecteert en vernietigt cellen van het immuunsysteem, met name helper-T-
cellen en macrofagen. (CD4-cellen) Naarmate de hulp van helper-T-cellen afneemt,
neemt ook het vermogen van het lichaam om een infectie te bestrijden af. Als gevolg
hiervan wordt de persoon ziek met verschillende ziekten
➢ AIDS is het gevorderde stadium van een HIV-infectie, waarbij een persoon een of
meer van een aantal opportunistische infecties ontwikkelt. Dit is een infectie die de
mogelijkheid heeft om alleen te verschijnen omdat het immuunsysteem ernstig
verzwakt is.
Herkomst en prevalentie van HIV
De oorsprong van HIV ligt in Afrika. HIV werd oorspronkelijk gevonden in niet-menselijke primaten en
kan gemuteerd zijn. Exacte datums van de eerste menselijke gevallen worden nog onderzocht. De
eerste gedocumenteerde dood in de VS was in 1969. HIV bleek in 1983-1984 de oorzaak van AIDS te
zijn.
Fases van een HIV-infectie
De volgende beschrijving van de fasen van HIV-infectie heeft betrekking op een HIV-1B-infectie. De
helper- T-cellen en macrofagen die zijn geïnfecteerd met HIV worden CD4-cellen genoemd, omdat ze
een molecuul met de naam CD4 op hun oppervlak vertonen. Met de vernietiging van de CD4-cellen is
het immuunsysteem aanzienlijk verslechterd. In de VS is Pneumocystis jiroveci pneumonia (PCP) een
van de meest voorkomende oorzaken van aids-sterfgevallen. In Afrika heeft Tuberculose veel mensen
gedood die de HIV infectie hadden.
