Samenvatting Biologie: kust

Kust
Geologie en ontstaansgeschiedenis van het Zwin
Talrijke fossiele vondsten  ondergrond is van tertiaire oorsprong  Eoceen (35-67 miljoen
jaar geleden)
 Fossiele haaien-en roggentanden, fossiele schelpen: 45-55 miljoen jaar oud
 Hierop soms vele gaatjes: veroorzaakt door boorspons die in zee leeft (boren gaatjes
in kalkrijke fossielen om hierin hun larven te laten ontwikkelen)
 Veel fossielen aan het Zwin door erosie
 Meest recente fossielen duiden op voormalig kouder klimaat en uitdrogen van zee
gedurende laatste ijstijden
Noordzee  van recente geologische oorsprong (reusachtige overstroomde vallei)
 Begin van tertiaire tijdperk: zee bedekte grote delen van huidige Bel, Ned en Fra =>
aanwezigheid van afzettingsgesteenten in Laag- en Midden-België
 Geleidelijke sedimentatie => bodem stijgt => kustlijn en duinengordel => regenwater
achter duinen niet afgevoerd => achter duinenrij ontstaan zoetwaterlagunes (2000-
200 v.C.)
 Veel transgressies en regressies (zee komt naar land en trekt weer terug)
 Na tijdje vloedstroom zwakker dan ebstroom => afzetting van heel wat sediment =>
bepaalde gebieden niet meer dagelijks overspoeld => schorrenvegetatie ontwikkeld
=> houdt slib en zand vast => ophoping van het gebied => duinen

Het Zwin: een zeer gevarieerd natuurlijk landschap
Schorrengebied
 Uitgestrekte vlakte omgeven door duinen en dijken
 Duinenrij onderbroken door zeearm

Voor onze kust is een afzetting van zand en klei
 Zware zandkorrels worden afgezet op het strand
 Fijnere slibdeeltjes kunnen enkel worden afgezet waar vloed wordt afgeremd (duinen,
eiland, …)

De vloeden (eb en vloed)
 Veroorzaakt door de aantrekkingskracht van de zon en de maan op aarde
o Aantrekkingskracht maan 3x sterker dan zon (door afstand)
 1 cyclus hoog- en laagwater duurt ongeveer 12u25 => getijden schuiven elke dag zo’n
50 minuten op
o 2x eb en 2x vloed per 24u50min
 Na volle ne nieuwe maan: springvloed (extra hard aan het water getrokken want
zowel zon als maan trekken  hoogwater extra hoog) (zon, maan en aarde in een
rechte lijn)
o Meestal in lente en herfst want in zomer en winter maan verder verwijderd
van aarde  goed voor vele broedvogels
 Zon, aarde en maan in een rechte hoek: doodtij (aantrekkingskracht minimaal)
 Indien springvloed + felle NW-winden: Zwin soms bijna helemaal onder water 
gunstig voor zoutgehalte

Verschil slik en schorre

, Verschil strand slik: bepaald door aard van sediment
Strand
 Zandkorreltjes
Slik = wad
 Gebied beneden de gemiddelde hoogwaterlijn
 Slib- of kleideeltjes (kan niet op strand want stromingen hier te sterk)
 Bij elke vloed onder water (2 maal per dag)
 Rijk aan organisch voedsel
 Geen plantengroei
 Zaadjes van zoutminnende planten kunnen zich er niet vastzetten door stromingen
 Enkel wieren, geen hogere planten
 Wieren: leggen slib vast => bodem hoogt op
 Weekdieren: zuigen slibdeeltjes op, onverteerde resten worden uitgescheiden =>
hogere bezinkingssnelheid => snellere sedimentatie
 Slibgebieden stilaan opgehoogd door klein sliblaagje dat wordt afgezet na elke vloed
=> op bepaald moment komen hoogste delen niet meer dagelijks onder water =>
zaadjes van pioniersschorrenplanten gaan zich fixeren
Schor = kwelder
 Slechts enkele keren per maand onder water bij vloed, hoogste delen zelfs enkele
keren per jaar (bij spring- en/of stormvloeden)
 Halofyten en xerofyten

Fysiologische droogte bij planten: er is veel water maar is zout, nemen enkel niet zout water
op

Halofyten = zouttolerante planten
 Planten die zeewater kunnen verdragen
 Groeien in een extreem droog (!) milieu
 Kunnen weinig voedingsstoffen opnemen door de hoge concentratie aan zouten
 2 types:
o Sapplanten: planten met dikke sappige stengels en/of bladeren waarin ze het
opgenomen voedsel lang kunnen bewaren (= reservoirs)
o Viltplanten: planten met bladeren die bedekt zijn met haren of schubben →
luchtlaagje vasthouden → verdamping tegengaan
 Dichter bij slikken

Xerofyten = droogtetolerante planten
 Nemen slechts in bepaalde concentratie zoute water op, totdat ze verzadigd zijn
 Planten die zo lang mogelijk water opslaan om verdamping
tegen te gaan
 Aanpassingen
o Dikkere waslaag (cuticula)
o Minder huidmondjes per mm²
o Verzonken huidmondjes
o Opslag van water in wortel, stengel of bladeren
o Kleine of ontbrekende bladeren
o Rustperioden tijdens droogten