Samenvatting
Orthopedagogiek
1
,Inhoud
HOOFDSTUK1: ORTHOPEDAGOGISCH HANDELEN IS AGOGISCH HANDELEN4
1. Inleiding................................................................................................4
2. Wat is agogie(k)....................................................................................5
3. Doen veranderen: ‘theory of changing’................................................5
4. Met of zonder ‘K’...................................................................................6
5. Drie sleutelbegrippen van het agogisch handelen................................6
5.1 Veranderen of beïnvloeden..............................................................6
5.2 Handelen.........................................................................................7
5.3 Emancipatie of empowerment als doel............................................7
6. Richtinggevende kenmerken van het agogisch handelen.....................7
6.1 Psychosociale verandering..............................................................7
6.2 Doelgericht......................................................................................7
6.3 Systematisch...................................................................................7
6.4 Bewust.............................................................................................7
6.5 Gewenst door de betrokkenen, vrijwillig..........................................8
6.6 Niet wederzijds................................................................................8
6.7 Beroepsmatig...................................................................................8
6.8 Waarde gebonden............................................................................8
7. De professionalisering van het agogisch handelen...............................8
7.1 Ontwikkeling van wetenschap en techniek......................................8
7.2 Stijgende individualisering...............................................................9
8. Het vertrekpunt van het agogisch handelen.........................................9
8.1 Exagogiek of curatief agogisch werk...............................................9
8.2 Anagogiek of positief werk..............................................................9
8.3 Katagogiek of preventief agogisch werk..........................................9
9. Niveaus van veranderingsprocessen....................................................9
9.1 Microniveau...................................................................................10
9.2 Mesoniveau....................................................................................10
9.3 Macroniveau..................................................................................10
HOOFDSTUK2: WAT IS ORTHOPEDAGOGISCH HANDELEN..........................11
1. Inleiding..............................................................................................11
2
, 2. What’s in a name................................................................................11
3. De wortels van de orthopedagogiek...................................................11
3.1 De zorg voor ‘gehandicapte’ kinderen...........................................11
3.2 De zorg voor kinderen ‘die niet deugen’........................................12
4. Definities van de orthopedagogiek.....................................................12
5. Twee belangrijke verschuivingen met betrekking tot het object van de
orthopedagogiek.....................................................................................12
5.1 Van het afwijkende kind naar de verontrustende (leef)situatie.....12
5.2 van ‘Wat heeft dit kind?’ naar ‘welke vraag stelt het kind.............13
6. De verruiming van de orthopedagogiek.............................................13
6.1 Van het orthopedagogische naar het ortho(ped)agogische...........13
6.2 Van personen met een handicap naar personen in een
handicapsituatie..................................................................................13
7. Het ortho(ped)agogisch werkveld.......................................................14
8. Competenties en rollen.......................................................................14
HOOFDSTUK 3: ORTHOPEDAGOGISCH DENKEN EN KIJKEN/ VIJF BRILLEN. .16
Inleiding..................................................................................................16
Bril 1: uitstoting en segregatie: onvolwaardigen, abnormalen, bezetenen.
................................................................................................................17
In de Prehistorie:..................................................................................17
De oudheid:.........................................................................................17
Nieuwe tijd:..........................................................................................18
Twintigste eeuw:..................................................................................19
Bril 2: Liefdadigheid en bevoogding: sukkelaars, ongelukkigen,
mindervaliden.........................................................................................20
Middeleeuwen:.....................................................................................20
Bril 3: Medisch model: het defectparadigma: patiënten met defecten...21
Nieuwste of Moderne tijd.....................................................................21
Nieuwste tijd:.......................................................................................23
vandaag...............................................................................................24
Bril 4: het normalisatieparadigma: leerlingen met mogelijkheden.........24
Eigen tijd 1945.....................................................................................24
Heden:.................................................................................................25
3
, Bril 5: Het burgerschapsparadigma: volwaardige burgers met rechten en
plichten...................................................................................................27
HOOFDSTUK 4: ONDERZOEK IN DE ORTHOPEDAGOGIEK...........................31
Inleiding..................................................................................................31
3 verschillende manieren van onderzoek...............................................31
1. De geesteswetenschappelijke stroming: een praktische stroming. .31
2. De empirisch-analytische stroming: een technische stroming........34
3. De kritische orthopedagogiek: een emancipatorische stroming......36
HOOFDSTUK 5: KOPSTUKKEN UIT DE ORTHOPEDAGOGIEK........................38
1. Inleiding..............................................................................................38
3. Nederlandse kopstukken.....................................................................38
3.2 Kopstukken van het tweede uur....................................................38
5. De positivistische stroming.................................................................40
5.3 Jan Dirk Van der Ploeg...................................................................40
6. De kritische stroming..........................................................................40
6.1 Ad van Gennep..............................................................................40
6.2 Geert van Hove..............................................................................41
7. De integratieve handelingsorthopedagogiek......................................41
7.1 Eric Broekaert................................................................................41
HOOFDSTUK 6: EEN A B C..........................................................................42
De A van aansluiten................................................................................42
De D van destigmatiseren......................................................................42
De F van fouten durven toegeven: vaarwel alwetende hulpverlener.....43
De J van ‘ja teamwork’............................................................................43
De M van middelengebruik.....................................................................44
De P van professionele nabijheid............................................................44
HOOFDSTUK1: ORTHOPEDAGOGISCH
HANDELEN IS AGOGISCH HANDELEN
1. Inleiding
- Orthopedagogisch handelen vertrekt vanuit agogisch handelen
4
Orthopedagogiek
1
,Inhoud
HOOFDSTUK1: ORTHOPEDAGOGISCH HANDELEN IS AGOGISCH HANDELEN4
1. Inleiding................................................................................................4
2. Wat is agogie(k)....................................................................................5
3. Doen veranderen: ‘theory of changing’................................................5
4. Met of zonder ‘K’...................................................................................6
5. Drie sleutelbegrippen van het agogisch handelen................................6
5.1 Veranderen of beïnvloeden..............................................................6
5.2 Handelen.........................................................................................7
5.3 Emancipatie of empowerment als doel............................................7
6. Richtinggevende kenmerken van het agogisch handelen.....................7
6.1 Psychosociale verandering..............................................................7
6.2 Doelgericht......................................................................................7
6.3 Systematisch...................................................................................7
6.4 Bewust.............................................................................................7
6.5 Gewenst door de betrokkenen, vrijwillig..........................................8
6.6 Niet wederzijds................................................................................8
6.7 Beroepsmatig...................................................................................8
6.8 Waarde gebonden............................................................................8
7. De professionalisering van het agogisch handelen...............................8
7.1 Ontwikkeling van wetenschap en techniek......................................8
7.2 Stijgende individualisering...............................................................9
8. Het vertrekpunt van het agogisch handelen.........................................9
8.1 Exagogiek of curatief agogisch werk...............................................9
8.2 Anagogiek of positief werk..............................................................9
8.3 Katagogiek of preventief agogisch werk..........................................9
9. Niveaus van veranderingsprocessen....................................................9
9.1 Microniveau...................................................................................10
9.2 Mesoniveau....................................................................................10
9.3 Macroniveau..................................................................................10
HOOFDSTUK2: WAT IS ORTHOPEDAGOGISCH HANDELEN..........................11
1. Inleiding..............................................................................................11
2
, 2. What’s in a name................................................................................11
3. De wortels van de orthopedagogiek...................................................11
3.1 De zorg voor ‘gehandicapte’ kinderen...........................................11
3.2 De zorg voor kinderen ‘die niet deugen’........................................12
4. Definities van de orthopedagogiek.....................................................12
5. Twee belangrijke verschuivingen met betrekking tot het object van de
orthopedagogiek.....................................................................................12
5.1 Van het afwijkende kind naar de verontrustende (leef)situatie.....12
5.2 van ‘Wat heeft dit kind?’ naar ‘welke vraag stelt het kind.............13
6. De verruiming van de orthopedagogiek.............................................13
6.1 Van het orthopedagogische naar het ortho(ped)agogische...........13
6.2 Van personen met een handicap naar personen in een
handicapsituatie..................................................................................13
7. Het ortho(ped)agogisch werkveld.......................................................14
8. Competenties en rollen.......................................................................14
HOOFDSTUK 3: ORTHOPEDAGOGISCH DENKEN EN KIJKEN/ VIJF BRILLEN. .16
Inleiding..................................................................................................16
Bril 1: uitstoting en segregatie: onvolwaardigen, abnormalen, bezetenen.
................................................................................................................17
In de Prehistorie:..................................................................................17
De oudheid:.........................................................................................17
Nieuwe tijd:..........................................................................................18
Twintigste eeuw:..................................................................................19
Bril 2: Liefdadigheid en bevoogding: sukkelaars, ongelukkigen,
mindervaliden.........................................................................................20
Middeleeuwen:.....................................................................................20
Bril 3: Medisch model: het defectparadigma: patiënten met defecten...21
Nieuwste of Moderne tijd.....................................................................21
Nieuwste tijd:.......................................................................................23
vandaag...............................................................................................24
Bril 4: het normalisatieparadigma: leerlingen met mogelijkheden.........24
Eigen tijd 1945.....................................................................................24
Heden:.................................................................................................25
3
, Bril 5: Het burgerschapsparadigma: volwaardige burgers met rechten en
plichten...................................................................................................27
HOOFDSTUK 4: ONDERZOEK IN DE ORTHOPEDAGOGIEK...........................31
Inleiding..................................................................................................31
3 verschillende manieren van onderzoek...............................................31
1. De geesteswetenschappelijke stroming: een praktische stroming. .31
2. De empirisch-analytische stroming: een technische stroming........34
3. De kritische orthopedagogiek: een emancipatorische stroming......36
HOOFDSTUK 5: KOPSTUKKEN UIT DE ORTHOPEDAGOGIEK........................38
1. Inleiding..............................................................................................38
3. Nederlandse kopstukken.....................................................................38
3.2 Kopstukken van het tweede uur....................................................38
5. De positivistische stroming.................................................................40
5.3 Jan Dirk Van der Ploeg...................................................................40
6. De kritische stroming..........................................................................40
6.1 Ad van Gennep..............................................................................40
6.2 Geert van Hove..............................................................................41
7. De integratieve handelingsorthopedagogiek......................................41
7.1 Eric Broekaert................................................................................41
HOOFDSTUK 6: EEN A B C..........................................................................42
De A van aansluiten................................................................................42
De D van destigmatiseren......................................................................42
De F van fouten durven toegeven: vaarwel alwetende hulpverlener.....43
De J van ‘ja teamwork’............................................................................43
De M van middelengebruik.....................................................................44
De P van professionele nabijheid............................................................44
HOOFDSTUK1: ORTHOPEDAGOGISCH
HANDELEN IS AGOGISCH HANDELEN
1. Inleiding
- Orthopedagogisch handelen vertrekt vanuit agogisch handelen
4
