Pasgeborene
Fysieke Geboortegewicht
- Laag geboortegewicht (<2500 gr)
ontwikkeling o Risico op infecties
o Ademhalingsmoeilijkheden
o Prikkelbaar
o Vaak geen grote problemen
o Aansterken in het ziekenhuis
o Vaak bij meerlingen
o Vaak bij premature baby’s (geboren voor week 37)
- Heel laag geboortegewicht (<1250 gr)
o Moeilijker verhaal
o Organen nog niet rijp om zelfstandig te functioneren
o Rijping organen via injecties = belang van actieve medische hulp
o Immuniteit
o Vaak bij extreem premature baby’s (geboren voor week 28) → vanaf 24 weken levensvatbaar
Sociale Aanraking van bij aanvang zeer belangrijk voor baby
- Heel natuurlijk om baby’tje te strelen, maar ook effectief wetenschappelijk belang bewezen
ontwikkeling o Onderzoek (Van Puyvelde et al. 2019, VUB) toont aan dat strelen voor meer regulatie bij het kind zorgt dan gewone aanraking
o Respiratory sinus arrhythmia (RSA)= fysiologische regulatie (rustig zijn)
o Respiration rate (RR)= ademhalingsfrequentie (beter ademenen)
o Geen verschil tussen vader en moeder
o Wel verschil in manier van strelen
Culturele verschillen
- Invloed op kindersterfte (SES, ziekteverzekering, …)
- Invloed op geboortezorg → belang van sensitieve geboortezorg
Grote gezinsverandering
- Gemediatiseerde roze wolk
o Bespreekbaar maken als iemand deze roze wolk niet ervaart → Verschuiving (Linde Merckpoel, Kobe Ilsen)
- Postpartum depressie
o 10% nieuwe moeders
o Hormonale trigger
- Geboorteverlof
o Grote verschillen
o invloed SES
De eerste 1000 dagen
- Concept dat zegt dat van bij conceptie tot 2e levensjaar de belangrijkste periode is in het leven van een kind waarin we het kind zeker goed opvolgen, ondersteunen en uitdagen
o Legt veel druk op ouders → zeker door het grote contrast met korte periode ouderschapsverlof
o Belangrijke periode maar niet deterministisch → druk wegnemen
o Micro-meso-macro context is heel belangrijk → wie zorgt voor het kindje
, Baby’s (0-1,5j)
Fysieke Snelle vooruitgang Motorische Reflexen
- Disproportionele groei (bv. hoofd) - Rooting → hoofd draaien bij aanraking kaak → eten (tot 3 weken)
ontwikkeling - Geslachtsverschillen (meisjes zijn kleiner)
ontwikkeling - Stepping → bewegen van de benen wanneer verticaal in de lucht
- Verschillende principes: gehouden → zelfstandige voortbeweging (tot 2m)
o Cefalocaudaal principe - Swimming → zichzelf voort peddelen wanneer in water → gevaar
o Ontwikkeling begint met het hoofd en bovenlichaam en gaat van ontwijken (tot 4a6 m)
daar verder - Grasping → vingers gaan dicht rond een object die in het handje wordt
o Bvb. Eerst zicht, daarna wandelen geplaatst → ondersteuning (tot 5a6m)
o Proximodistaal principe - Moro → armen gaan omhoog, wanneer de steun van hoofd/nek opeens
o Ontwikkeling eerst in het centrum van het lichaam, daarna de wegvalt → bescherming tegen vallen (tot 6m)
uiteinden - Babinski → het strekken van de tenen, bij aanraking van de buitenkant
o Bvb. Eerst controle over armen, dan over handen van de voet → ongekend (tot 8a12m )
o Principe van hiërarchische integratie - Startle → rug krommen en vinger strekken bij plots geluid →
o Ontwikkeling van (afzonderlijke) simpele vaardigheden, die later bescherming (blijft in andere vormen)
integreren in complexe vaardigheden - Eye-blink → sluiten van de ogen bij direct licht → bescherming van het
o Bvb. Eerst vingers controleren, daarna vastgrijpen oog (blijft)
o Principe van onafhankelijke systemen - Sucking → zuigen aan dingen die de lippen raken → voeding (blijft)
o Ontwikkeling van verschillende systemen gebeurt op een ander - Gag → keel vrijmaken → verstikking vermijden (blijft)
tempo
o Bvb. Hersenontwikkeling en seksuele ontwikkeling
Hersen- - Prenatale ontwikkeling neuronen Zintuigelijke Visueel
o Basis van het zenuwstelsel - Sensatie perceptie → Prikkel komt binnen maar wordt niet verwerkt
ontwikkeling ontwikkeling - Voorkeur voor complexiteit
- Veel neuronen, weinig connecties
o Sterke stijging na geboorte - Zeer beperkt bij geboorte → best op 20cm
- Na 3 maand → kortbij en veraf, maar zonder details
- Myelinisatie
- Na 6 maand → volledig zicht, maar nog geen volledig dieptezicht
o Geboorte tot einde adolescentie
o Dieptezicht begint zich te ontwikkelen op 14 weken
o ‘Isolatie’ van neuronen → betere verbinding
o Kinderen tussen 6 en 14 m durven nog niet over ‘cliff’ → Visual
- Synaptic pruning
cliff experiment → Wel verandering in hartslag
o Onnodige neuronen ‘snoeien’
o Rest wordt efficiënter Auditief
- Grote mate van plasticiteit - Prenataal al aanwezig (Stemmen ouders / Muziek / Lawaai
o Eerste jaren - Pasgeborenen ( Herkenning geluiden uit baarmoeder / Kalmerend
o Hersenengebieden kunnen functies overnemen effect rustige klanken /Schrikken hard geluid)
o Gekwetse zones worden bypasses gelegd, zodat er geen functieverlies is o Tussen 3 en 6 maanden → Leren lokaliseren geluid + Integreren
- Omgevingsinvloeden twee geluidsbronnen
o Plasticiteit, maar kwetsbaar Reuk en smaak
o Shaken baby syndrome - Goed ontwikkeld (omdat dit noodzakelijk is voor eten – biologisch)
o Stimulatie nodig - 12-18 dagen oude baby’s kunnen moeder herkennen o.b.v. geur
- Aangeboren voorkeur voor zoet (energierijk) , afkeer voor bitter (giftig)
o Evolutionaire basis
- Smaakvoorkeuren o.b.v. prenatale voeding moede
, Peuters (1,5-3j)
Fysieke Snelle vooruitgang
- Disproportionele groei (bv. hoofd)
ontwikkeling - Geslachtsverschillen (meisjes zijn kleiner)
- Verschillende principes: zie vorige pagina
Cognitieve Piaget – Sensori-Motorische fase
- Gebaseerd op observaties
ontwikkeling - Kritiek: te westers/ Sterk geënt op motorische ontwikkeling/ timing van vaardigheden en fases
- Coördinatie van zintuigen doormiddel van motorische responsen.
- Sensorische nieuwsgierigheid
- Object permanentie wordt ontwikkeld
- Timing in praktijk minder strikt, meer graduele overgang
- Interactie tussen kind en omgeving
- 6 subfasen:
1. Simpele reflexen (m1) → reflexen
2. Primaire circulaire reacties (m1-m4) → herhalingen m.b.t. eigen lichaam die toevallig beginnen
3. Secundaire circulaire reacties (m4-m8) → herhaling m.b.t de omgeving + vocalisatie + interesse in eigen handelen
4. Coördinatie van secundaire circulaire reacties (m8-m12) → doelgericht gedrag + begin van objectpermanentie
5. Tertiaire circulaire reacties (m12-m18) → oorzaak-gevolg verbanden bestuderen en experimenteren
6. Beginselen van gedachten (m18-m24) → Mentale representatie + Uitgestelde imitatie + symbolisch denken
Intelligentie
- IQ (Intelligentie Quotiënt) is gemeten intelligentie
o Geen vaststaande definitie
o Wat moet er gemeten worden? Hoe?
o Verschillende tests beschikbaar (Bayley Scales of Infant Development veelgebruikt bij peuters)
o Bij kinderen anders dan bij volwassenen → Goed nadenken over aanpak omwille van beperkte vaardigheden
o Doel = Opsporen van ontwikkelingsachterstand
Taalontwikkeling
- Eerste communicatie
o Begint zo goed als onmiddellijk
o Communicatie als breed begrip → bv. wenen om aan te geven dat die honger heeft
o Prelinguïstieke communicatie
o Geluiden, gebaren, gezichtsuitdrukkingen
- Brabbelen
o Vanaf 2 à 3 maanden
o Universeel
o Zelfs bij dove kinderen (met handjes)
o Experimenteren
o Sterk beïnvloed door moedertaal (klanken in brabbelen, gelinkt aan moedertaal) > Bronfenbrenner
o Immitatie van wat ze zien/horen in hun omgeving
- Eerste woorden
o Tussen 9 en 14 maanden
o Niet altijd duidelijk
o Vaak voornaamwoorden (of werkwoorden)
Fysieke Geboortegewicht
- Laag geboortegewicht (<2500 gr)
ontwikkeling o Risico op infecties
o Ademhalingsmoeilijkheden
o Prikkelbaar
o Vaak geen grote problemen
o Aansterken in het ziekenhuis
o Vaak bij meerlingen
o Vaak bij premature baby’s (geboren voor week 37)
- Heel laag geboortegewicht (<1250 gr)
o Moeilijker verhaal
o Organen nog niet rijp om zelfstandig te functioneren
o Rijping organen via injecties = belang van actieve medische hulp
o Immuniteit
o Vaak bij extreem premature baby’s (geboren voor week 28) → vanaf 24 weken levensvatbaar
Sociale Aanraking van bij aanvang zeer belangrijk voor baby
- Heel natuurlijk om baby’tje te strelen, maar ook effectief wetenschappelijk belang bewezen
ontwikkeling o Onderzoek (Van Puyvelde et al. 2019, VUB) toont aan dat strelen voor meer regulatie bij het kind zorgt dan gewone aanraking
o Respiratory sinus arrhythmia (RSA)= fysiologische regulatie (rustig zijn)
o Respiration rate (RR)= ademhalingsfrequentie (beter ademenen)
o Geen verschil tussen vader en moeder
o Wel verschil in manier van strelen
Culturele verschillen
- Invloed op kindersterfte (SES, ziekteverzekering, …)
- Invloed op geboortezorg → belang van sensitieve geboortezorg
Grote gezinsverandering
- Gemediatiseerde roze wolk
o Bespreekbaar maken als iemand deze roze wolk niet ervaart → Verschuiving (Linde Merckpoel, Kobe Ilsen)
- Postpartum depressie
o 10% nieuwe moeders
o Hormonale trigger
- Geboorteverlof
o Grote verschillen
o invloed SES
De eerste 1000 dagen
- Concept dat zegt dat van bij conceptie tot 2e levensjaar de belangrijkste periode is in het leven van een kind waarin we het kind zeker goed opvolgen, ondersteunen en uitdagen
o Legt veel druk op ouders → zeker door het grote contrast met korte periode ouderschapsverlof
o Belangrijke periode maar niet deterministisch → druk wegnemen
o Micro-meso-macro context is heel belangrijk → wie zorgt voor het kindje
, Baby’s (0-1,5j)
Fysieke Snelle vooruitgang Motorische Reflexen
- Disproportionele groei (bv. hoofd) - Rooting → hoofd draaien bij aanraking kaak → eten (tot 3 weken)
ontwikkeling - Geslachtsverschillen (meisjes zijn kleiner)
ontwikkeling - Stepping → bewegen van de benen wanneer verticaal in de lucht
- Verschillende principes: gehouden → zelfstandige voortbeweging (tot 2m)
o Cefalocaudaal principe - Swimming → zichzelf voort peddelen wanneer in water → gevaar
o Ontwikkeling begint met het hoofd en bovenlichaam en gaat van ontwijken (tot 4a6 m)
daar verder - Grasping → vingers gaan dicht rond een object die in het handje wordt
o Bvb. Eerst zicht, daarna wandelen geplaatst → ondersteuning (tot 5a6m)
o Proximodistaal principe - Moro → armen gaan omhoog, wanneer de steun van hoofd/nek opeens
o Ontwikkeling eerst in het centrum van het lichaam, daarna de wegvalt → bescherming tegen vallen (tot 6m)
uiteinden - Babinski → het strekken van de tenen, bij aanraking van de buitenkant
o Bvb. Eerst controle over armen, dan over handen van de voet → ongekend (tot 8a12m )
o Principe van hiërarchische integratie - Startle → rug krommen en vinger strekken bij plots geluid →
o Ontwikkeling van (afzonderlijke) simpele vaardigheden, die later bescherming (blijft in andere vormen)
integreren in complexe vaardigheden - Eye-blink → sluiten van de ogen bij direct licht → bescherming van het
o Bvb. Eerst vingers controleren, daarna vastgrijpen oog (blijft)
o Principe van onafhankelijke systemen - Sucking → zuigen aan dingen die de lippen raken → voeding (blijft)
o Ontwikkeling van verschillende systemen gebeurt op een ander - Gag → keel vrijmaken → verstikking vermijden (blijft)
tempo
o Bvb. Hersenontwikkeling en seksuele ontwikkeling
Hersen- - Prenatale ontwikkeling neuronen Zintuigelijke Visueel
o Basis van het zenuwstelsel - Sensatie perceptie → Prikkel komt binnen maar wordt niet verwerkt
ontwikkeling ontwikkeling - Voorkeur voor complexiteit
- Veel neuronen, weinig connecties
o Sterke stijging na geboorte - Zeer beperkt bij geboorte → best op 20cm
- Na 3 maand → kortbij en veraf, maar zonder details
- Myelinisatie
- Na 6 maand → volledig zicht, maar nog geen volledig dieptezicht
o Geboorte tot einde adolescentie
o Dieptezicht begint zich te ontwikkelen op 14 weken
o ‘Isolatie’ van neuronen → betere verbinding
o Kinderen tussen 6 en 14 m durven nog niet over ‘cliff’ → Visual
- Synaptic pruning
cliff experiment → Wel verandering in hartslag
o Onnodige neuronen ‘snoeien’
o Rest wordt efficiënter Auditief
- Grote mate van plasticiteit - Prenataal al aanwezig (Stemmen ouders / Muziek / Lawaai
o Eerste jaren - Pasgeborenen ( Herkenning geluiden uit baarmoeder / Kalmerend
o Hersenengebieden kunnen functies overnemen effect rustige klanken /Schrikken hard geluid)
o Gekwetse zones worden bypasses gelegd, zodat er geen functieverlies is o Tussen 3 en 6 maanden → Leren lokaliseren geluid + Integreren
- Omgevingsinvloeden twee geluidsbronnen
o Plasticiteit, maar kwetsbaar Reuk en smaak
o Shaken baby syndrome - Goed ontwikkeld (omdat dit noodzakelijk is voor eten – biologisch)
o Stimulatie nodig - 12-18 dagen oude baby’s kunnen moeder herkennen o.b.v. geur
- Aangeboren voorkeur voor zoet (energierijk) , afkeer voor bitter (giftig)
o Evolutionaire basis
- Smaakvoorkeuren o.b.v. prenatale voeding moede
, Peuters (1,5-3j)
Fysieke Snelle vooruitgang
- Disproportionele groei (bv. hoofd)
ontwikkeling - Geslachtsverschillen (meisjes zijn kleiner)
- Verschillende principes: zie vorige pagina
Cognitieve Piaget – Sensori-Motorische fase
- Gebaseerd op observaties
ontwikkeling - Kritiek: te westers/ Sterk geënt op motorische ontwikkeling/ timing van vaardigheden en fases
- Coördinatie van zintuigen doormiddel van motorische responsen.
- Sensorische nieuwsgierigheid
- Object permanentie wordt ontwikkeld
- Timing in praktijk minder strikt, meer graduele overgang
- Interactie tussen kind en omgeving
- 6 subfasen:
1. Simpele reflexen (m1) → reflexen
2. Primaire circulaire reacties (m1-m4) → herhalingen m.b.t. eigen lichaam die toevallig beginnen
3. Secundaire circulaire reacties (m4-m8) → herhaling m.b.t de omgeving + vocalisatie + interesse in eigen handelen
4. Coördinatie van secundaire circulaire reacties (m8-m12) → doelgericht gedrag + begin van objectpermanentie
5. Tertiaire circulaire reacties (m12-m18) → oorzaak-gevolg verbanden bestuderen en experimenteren
6. Beginselen van gedachten (m18-m24) → Mentale representatie + Uitgestelde imitatie + symbolisch denken
Intelligentie
- IQ (Intelligentie Quotiënt) is gemeten intelligentie
o Geen vaststaande definitie
o Wat moet er gemeten worden? Hoe?
o Verschillende tests beschikbaar (Bayley Scales of Infant Development veelgebruikt bij peuters)
o Bij kinderen anders dan bij volwassenen → Goed nadenken over aanpak omwille van beperkte vaardigheden
o Doel = Opsporen van ontwikkelingsachterstand
Taalontwikkeling
- Eerste communicatie
o Begint zo goed als onmiddellijk
o Communicatie als breed begrip → bv. wenen om aan te geven dat die honger heeft
o Prelinguïstieke communicatie
o Geluiden, gebaren, gezichtsuitdrukkingen
- Brabbelen
o Vanaf 2 à 3 maanden
o Universeel
o Zelfs bij dove kinderen (met handjes)
o Experimenteren
o Sterk beïnvloed door moedertaal (klanken in brabbelen, gelinkt aan moedertaal) > Bronfenbrenner
o Immitatie van wat ze zien/horen in hun omgeving
- Eerste woorden
o Tussen 9 en 14 maanden
o Niet altijd duidelijk
o Vaak voornaamwoorden (of werkwoorden)
