De mens onder spanning
Hoofdstuk 0: studiewijzer
Op 31/12/2020 kregen 170.224 mensen een uitkering wegens arbeidsongeschiktheid als gevolg van
psychische problemen. Dat is ¼ (26,02%) meer dan 5 jaar terug.
Hoeveel Belgen worstelt afgelopen jaar met psychische problemen?
→ 1 op de 6 (17%)
Volgens de OESO kost ons dat jaarlijks 20,7 miljard.
Hoeveel Belgen ervaren in hun leven ooit een psychische stoornis?
→ 42,7%
Toch
- Heerst er een grote afstand (‘het overkomt me niet’)
- Laten mensen zich leiden door vooroordelen (‘ze zijn gevaarlijk’)
- Worden mensen gediscrimineerd (‘hier komen ze niet binnen’)
- Zijn er taboes (‘daar praat je met niemand over’)
49% wil zijn problemen zelf oplossen
48% wil zijn omgeving hiermee niet belasten
32% heeft schaamtegevoelens
26% is bang voor de reacties van de omgeving
Hoofdstuk 1: Diagnostiek en classificatie
1.0. Wat is classificeren
Ordenen van:
• Gedrag
• Gevoelens
• Gedachten
Het gaat om ordenen van menselijk gedrag, ervaringen, eigenschappen, NIET van mensen.
1.1. Van zot naar ziek
1.2. Van opsluiting naar behandeling
• Mensen die als zot of gek werden omschreven werden opgesloten
, − Weggestopt van de maatschappij
− Geketend
− Aderlatingen
• Uitzondering Pinel in het Salpétrière ziekenhuis
− Morele behandeling: contact en observatie
− Ontwikkelde eerste classificatie
− 5 categorieën: melancholie, manie met delier, manie zonder delier, dementie en idiotie
• Vlaamse tegenhanger is Dr. Guislain
1.3. Van inventarissen naar classificeren
Emil Kraepelin
• Classificatie o.b.v. patronen van symptomen -> syndroom
• Biologische en genetische factoren
• Begin 20ste eeuw
o Ontstaat de ambulante praktijk
o Ontwikkeling psycho-analyse (Freud en Jung
o Ook minder ernstige beelden worden behandeld
• 1952: DSM-I
1.4. Van symptoom naar syndroom
• Een symptoom = enkel teken of kenmerk (wordt subjectief ervaren)
• Een syndroom = verzameling van meerdere symptomen (een patroon)
Syndroom
Vb. Depressie/anorexia
→ Kernsymptoom: met zekerheid gekoppeld aan
Vb. Onvermogen om plezier te beleven/wens om mager te zijn
→ Facultatief symptoom: niet bepalend voor diagnose
Vb. Moeheid, slaapstoornis/uitblijven menstruatie
,1.4.1. Classificatie in context
Cultuurgebonden, tijdsgebonden, referentiekader
1.4.2. Diagnostiek is altijd een stukje subjectief
• Gebaseerd op symptomen, niet op tests
• Culturele en maatschappelijke invloeden
• De rol van de hulpverlener
• De rol van de patiënt en diens familie
• DSM-5 en ICD-10: standaardisatie, maar geen objectiviteit
1.5. Classififcatie en haar gebreken
1.5.1. Ziekteconcept bruikbaar
Waarom is een classificatiesysteem nodig?
• Gemeenschappelijke taal
o Communicatie
o Harmonie
• Basis wetenschap
o Verloop van bepaalde stoornis
o Leren over complexe stoornissen
• Basis behandeling
o Soort psychotherapie?
o Soort setting?
o Soort medicatie?
1.5.2. Categoriaal of dimensionaal
Welke indelingen zijn mogelijk?
, 1. Categoriële en dimensionele classificatie
2. Monothetische en polythetische classificatie
3. Symptomen versus pathogene mechanismen
4. Hiërarchische en nevenschikkende classificatie
1. Categoriële en dimensionale classificatie
Pleidooi dimensionele classificatie
1. Veel stoornissen bewegen zich op continuum van normaal naar pathologisch
2. Sommige symptomen komen bij verschillende diagnoses voor
-> comorbiditeit
(Verschillende diagnoses en toch zelfde etiologie?)
2. Monothetische en polythetische classificatie
Monothetische classificatie = ten minste 1 gemeenschappelijk kenmerk
Polythetische classificatie = ze delen gemeenschappelijke kenmerken
3. Symptomen versus pathogene mechanismen
1. Op basis van symptomenw: gedrag – aan de buitenkant waarneembaar = beschrijvende
classificatie. Vb Depressie
2. Op basis van pathogene mechanismen: wat veroorzaakt de symptomen – onderliggende
processen = verklarende classificatie. Vb PTSS
4. Hiërarchische en nevenschikkende classificatie
• Verhouding tussen de klassen
• Rangorde tussen de klassen
• Gelijke rang of verschillende rang
Hoofdstuk 0: studiewijzer
Op 31/12/2020 kregen 170.224 mensen een uitkering wegens arbeidsongeschiktheid als gevolg van
psychische problemen. Dat is ¼ (26,02%) meer dan 5 jaar terug.
Hoeveel Belgen worstelt afgelopen jaar met psychische problemen?
→ 1 op de 6 (17%)
Volgens de OESO kost ons dat jaarlijks 20,7 miljard.
Hoeveel Belgen ervaren in hun leven ooit een psychische stoornis?
→ 42,7%
Toch
- Heerst er een grote afstand (‘het overkomt me niet’)
- Laten mensen zich leiden door vooroordelen (‘ze zijn gevaarlijk’)
- Worden mensen gediscrimineerd (‘hier komen ze niet binnen’)
- Zijn er taboes (‘daar praat je met niemand over’)
49% wil zijn problemen zelf oplossen
48% wil zijn omgeving hiermee niet belasten
32% heeft schaamtegevoelens
26% is bang voor de reacties van de omgeving
Hoofdstuk 1: Diagnostiek en classificatie
1.0. Wat is classificeren
Ordenen van:
• Gedrag
• Gevoelens
• Gedachten
Het gaat om ordenen van menselijk gedrag, ervaringen, eigenschappen, NIET van mensen.
1.1. Van zot naar ziek
1.2. Van opsluiting naar behandeling
• Mensen die als zot of gek werden omschreven werden opgesloten
, − Weggestopt van de maatschappij
− Geketend
− Aderlatingen
• Uitzondering Pinel in het Salpétrière ziekenhuis
− Morele behandeling: contact en observatie
− Ontwikkelde eerste classificatie
− 5 categorieën: melancholie, manie met delier, manie zonder delier, dementie en idiotie
• Vlaamse tegenhanger is Dr. Guislain
1.3. Van inventarissen naar classificeren
Emil Kraepelin
• Classificatie o.b.v. patronen van symptomen -> syndroom
• Biologische en genetische factoren
• Begin 20ste eeuw
o Ontstaat de ambulante praktijk
o Ontwikkeling psycho-analyse (Freud en Jung
o Ook minder ernstige beelden worden behandeld
• 1952: DSM-I
1.4. Van symptoom naar syndroom
• Een symptoom = enkel teken of kenmerk (wordt subjectief ervaren)
• Een syndroom = verzameling van meerdere symptomen (een patroon)
Syndroom
Vb. Depressie/anorexia
→ Kernsymptoom: met zekerheid gekoppeld aan
Vb. Onvermogen om plezier te beleven/wens om mager te zijn
→ Facultatief symptoom: niet bepalend voor diagnose
Vb. Moeheid, slaapstoornis/uitblijven menstruatie
,1.4.1. Classificatie in context
Cultuurgebonden, tijdsgebonden, referentiekader
1.4.2. Diagnostiek is altijd een stukje subjectief
• Gebaseerd op symptomen, niet op tests
• Culturele en maatschappelijke invloeden
• De rol van de hulpverlener
• De rol van de patiënt en diens familie
• DSM-5 en ICD-10: standaardisatie, maar geen objectiviteit
1.5. Classififcatie en haar gebreken
1.5.1. Ziekteconcept bruikbaar
Waarom is een classificatiesysteem nodig?
• Gemeenschappelijke taal
o Communicatie
o Harmonie
• Basis wetenschap
o Verloop van bepaalde stoornis
o Leren over complexe stoornissen
• Basis behandeling
o Soort psychotherapie?
o Soort setting?
o Soort medicatie?
1.5.2. Categoriaal of dimensionaal
Welke indelingen zijn mogelijk?
, 1. Categoriële en dimensionele classificatie
2. Monothetische en polythetische classificatie
3. Symptomen versus pathogene mechanismen
4. Hiërarchische en nevenschikkende classificatie
1. Categoriële en dimensionale classificatie
Pleidooi dimensionele classificatie
1. Veel stoornissen bewegen zich op continuum van normaal naar pathologisch
2. Sommige symptomen komen bij verschillende diagnoses voor
-> comorbiditeit
(Verschillende diagnoses en toch zelfde etiologie?)
2. Monothetische en polythetische classificatie
Monothetische classificatie = ten minste 1 gemeenschappelijk kenmerk
Polythetische classificatie = ze delen gemeenschappelijke kenmerken
3. Symptomen versus pathogene mechanismen
1. Op basis van symptomenw: gedrag – aan de buitenkant waarneembaar = beschrijvende
classificatie. Vb Depressie
2. Op basis van pathogene mechanismen: wat veroorzaakt de symptomen – onderliggende
processen = verklarende classificatie. Vb PTSS
4. Hiërarchische en nevenschikkende classificatie
• Verhouding tussen de klassen
• Rangorde tussen de klassen
• Gelijke rang of verschillende rang
