Hoorcollege 1
Persuasive communicatie vs.
Sociale beïnvloeding
- Invloed van anderen op emoties, gedachten en/of gedrag (niet perse intentioneel)
Coercion (dwang)
- Gebruik van fysieke of emotionele dreiging om mensen tot bepaalde gedrag aan te
zetten
Verschil: ontvanger wordt vrije keuze ontnomen
Propaganda
- Gevallen waarin een groep bijna of volledige controle heeft over de
informatievoorzieningen. Afwijkende meningen zijn verboden of worden met geweld
ontmoedigd
Verschil: controle over boodschap, bedrog, verspreiding van informatie, bron vaak onbekend
Manipulatie
- De zender verhult persuasieve motief
,Hoorcollege 2
Attitude = een aangeleerde globale evaluatie van een object (persoon, plaats, of onderwerp)
die invloed uitoefent op onze emoties en gedrag
Er bestaat een discussie over of het aangeboren of aangeleerd is.
Attitudes zijn aangeleerd, maar er zijn aangeboren elementen die ervoor zorgen dat mensen
gevoeliger zijn voor bepaalde dingen
Componenten:
Attitudes zijn aangeleerd en persoonlijk (subjectief)
Attitude is psychologisch construct en is niet direct observeerbaar (latent variabel)
Attitudes sturen je gedrag
Attitudes kleuren waarneming en oordeel
Attitudes koppelen aan waarden/attitudes/overtuigingen
Waarden = overkoepelende idealen en principes die mensen nastreven en sturing geven aan
hun leven (vb. vrijheid/gelijkheid/rust/rechtvaardigheid/creativiteit/plezier/humor/
schoonheid)
Overtuigingen = zijn meer cognitief dan waarden en attitudes. Overtuigingen zijn cognities
over de wereld (hoe iets voor jou is of zou moeten zijn)
- Ze beschrijven de vaak waarschijnlijkheid dat een object een bepaalde eigenschap
heeft of dat een bepaalde actie een bepaald gevolg heeft
Bijvoorbeeld:
• Na carnaval ben je minstens een week ziek.
• Vrouwen kleden zich sletterig met carnaval.
• Met carnaval hoor je elke avond zat te worden.
Trucje: herformuleren naar als/dan zie pwp
Soorten overtuigingen:
Descriptieve overtuiging
Hoe de dingen voor je zijn
Bijvoorbeeld: ‘Na carnaval ben je minstens een week ziek.’
Prescriptieve overtuiging
Hoe de dingen zouden moeten zijn
Bijvoorbeeld: ‘Met carnaval hoor je elke avond zat te worden.’
,Structuur van attitudes
Expectancy-value benadering
“practische” benadering gericht op evaluaties/overtuigingen
Dit is een praktische benadering die gericht is op verwachtingen en gedragsovertuigingen.
Volgens deze benadering zijn attitudes een combinatie van verwachtingen,
gedragsovertuigingen en de evaluatie hiervan. Een attitude is een combinatie tussen hoofd &
hart, wat je denkt en wat je daarover voelt. Een attitude is een product van:
- Gedragsovertuiging: de inschatting van de waarschijnlijkheid dat gedrag een bepaalde
consequentie heeft (expectancy).
- Evaluatie: jouw evaluatie van de wenselijkheid van die consequentie (value).
De attitude is dus een optelsom van meerdere gedragsovertuigingen x evaluaties.
A=somb(i)x(e)i.
Er zijn hierbij meerdere combinaties van gedragsovertuigingen en evaluaties mogelijk die tot
dezelfde attitude kunnen leiden. De expectancy-value benadering is nuttig aangezien je
hiermee kan onderzoeken waar een bepaalde attitude vandaan komt. Daarmee weet je ook
hoe je de attitude en dus ook het gedrag van een persoon kan aanpassen.
Veranderen door:
Nieuwe overtuigingen toevoegen
Waarschijnlijkheid van consequenties versterken of verzwakken
Wenselijkheid versterken of verzwakken
Symbolisch benadering
Attitudes zijn gebaseerd op door emotie geladen symboliek (bijv. moslims als symbool voor
terrorisme)
Volgens deze benadering zijn attitudes gebaseerd op door emotie geladen symboliek.
Volgens deze benadering komen attitudes veel meer tot stand door emoties en veel minder
door cognitie. De attitudes kunnen tot stand komen door conditionering. Door het
herhaaldelijk zien van bepaalde beelden die emoties bij je oproepen, ga je daartussen een
link leggen. Als je bijvoorbeeld veel beelden van extremistische moslims ziet dan kan dit
leiden tot een negatief gevoel tegenover alle moslims.
Veranderen door:
Nieuwe associaties maken/conditioneren
Ideologische benadering
Attitudes komen voort uit sterke ideologische principes of dogma’s (bijv. strenggelovige)
Vooral politieke attitudes en attitudes van strenggelovigen vallen onder deze benadering.
Door een bepaalde ideologie krijgen mensen een samenhangende set van attitudes die bij
deze ideologie passen.
Veranderen door:
Attitudes zijn vrijwel onveranderbaar
, Meten van attitudes
Likertschaal = er zijn verschillende stellingen over hetzelfde construct
Guttman-schaal = stellingen lopen op in de mate waarin ze wel of niet accepteren
Semantische differentialen = 2 contrasterende begrippen waar de deelnemer zichzelf in moet
plaatsen
Accessible = attitudes
Impliciete attitudes = attitudes die een onbekende oorsprong hebben (mensen zelf zijn zich
niet bewust waar de attitude vandaan komt), waar we ons niet bewust van zijn en die
automatische invloed kunnen uitoefenen op ons (non-verbale) gedrag.
Expliciete attitudes = mensen zijn zich hier wel bewust van
Implicit association test (IAT)
Dit is een test waarin je woorden of beelden steeds moet categoriseren. Het idee is of je de
woorden makkelijker kan categoriseren als goed aan zwart wordt gekoppeld en als slecht aan
wit wordt gekoppeld, of andersom. Dit kan overigens ook met andere kenmerken,
bijvoorbeeld met ‘homoseksueel’ en ‘heteroseksueel’.
Er wordt gekeken naar hoe snel mensen iets categoriseren met een positief of negatief beeld
Op deze manier kan worden gekeken wat voor attitude mensen hebben ten opzichte van
iets.
Kritiek: wat meten we nu eigenlijk?
Persuasive communicatie vs.
Sociale beïnvloeding
- Invloed van anderen op emoties, gedachten en/of gedrag (niet perse intentioneel)
Coercion (dwang)
- Gebruik van fysieke of emotionele dreiging om mensen tot bepaalde gedrag aan te
zetten
Verschil: ontvanger wordt vrije keuze ontnomen
Propaganda
- Gevallen waarin een groep bijna of volledige controle heeft over de
informatievoorzieningen. Afwijkende meningen zijn verboden of worden met geweld
ontmoedigd
Verschil: controle over boodschap, bedrog, verspreiding van informatie, bron vaak onbekend
Manipulatie
- De zender verhult persuasieve motief
,Hoorcollege 2
Attitude = een aangeleerde globale evaluatie van een object (persoon, plaats, of onderwerp)
die invloed uitoefent op onze emoties en gedrag
Er bestaat een discussie over of het aangeboren of aangeleerd is.
Attitudes zijn aangeleerd, maar er zijn aangeboren elementen die ervoor zorgen dat mensen
gevoeliger zijn voor bepaalde dingen
Componenten:
Attitudes zijn aangeleerd en persoonlijk (subjectief)
Attitude is psychologisch construct en is niet direct observeerbaar (latent variabel)
Attitudes sturen je gedrag
Attitudes kleuren waarneming en oordeel
Attitudes koppelen aan waarden/attitudes/overtuigingen
Waarden = overkoepelende idealen en principes die mensen nastreven en sturing geven aan
hun leven (vb. vrijheid/gelijkheid/rust/rechtvaardigheid/creativiteit/plezier/humor/
schoonheid)
Overtuigingen = zijn meer cognitief dan waarden en attitudes. Overtuigingen zijn cognities
over de wereld (hoe iets voor jou is of zou moeten zijn)
- Ze beschrijven de vaak waarschijnlijkheid dat een object een bepaalde eigenschap
heeft of dat een bepaalde actie een bepaald gevolg heeft
Bijvoorbeeld:
• Na carnaval ben je minstens een week ziek.
• Vrouwen kleden zich sletterig met carnaval.
• Met carnaval hoor je elke avond zat te worden.
Trucje: herformuleren naar als/dan zie pwp
Soorten overtuigingen:
Descriptieve overtuiging
Hoe de dingen voor je zijn
Bijvoorbeeld: ‘Na carnaval ben je minstens een week ziek.’
Prescriptieve overtuiging
Hoe de dingen zouden moeten zijn
Bijvoorbeeld: ‘Met carnaval hoor je elke avond zat te worden.’
,Structuur van attitudes
Expectancy-value benadering
“practische” benadering gericht op evaluaties/overtuigingen
Dit is een praktische benadering die gericht is op verwachtingen en gedragsovertuigingen.
Volgens deze benadering zijn attitudes een combinatie van verwachtingen,
gedragsovertuigingen en de evaluatie hiervan. Een attitude is een combinatie tussen hoofd &
hart, wat je denkt en wat je daarover voelt. Een attitude is een product van:
- Gedragsovertuiging: de inschatting van de waarschijnlijkheid dat gedrag een bepaalde
consequentie heeft (expectancy).
- Evaluatie: jouw evaluatie van de wenselijkheid van die consequentie (value).
De attitude is dus een optelsom van meerdere gedragsovertuigingen x evaluaties.
A=somb(i)x(e)i.
Er zijn hierbij meerdere combinaties van gedragsovertuigingen en evaluaties mogelijk die tot
dezelfde attitude kunnen leiden. De expectancy-value benadering is nuttig aangezien je
hiermee kan onderzoeken waar een bepaalde attitude vandaan komt. Daarmee weet je ook
hoe je de attitude en dus ook het gedrag van een persoon kan aanpassen.
Veranderen door:
Nieuwe overtuigingen toevoegen
Waarschijnlijkheid van consequenties versterken of verzwakken
Wenselijkheid versterken of verzwakken
Symbolisch benadering
Attitudes zijn gebaseerd op door emotie geladen symboliek (bijv. moslims als symbool voor
terrorisme)
Volgens deze benadering zijn attitudes gebaseerd op door emotie geladen symboliek.
Volgens deze benadering komen attitudes veel meer tot stand door emoties en veel minder
door cognitie. De attitudes kunnen tot stand komen door conditionering. Door het
herhaaldelijk zien van bepaalde beelden die emoties bij je oproepen, ga je daartussen een
link leggen. Als je bijvoorbeeld veel beelden van extremistische moslims ziet dan kan dit
leiden tot een negatief gevoel tegenover alle moslims.
Veranderen door:
Nieuwe associaties maken/conditioneren
Ideologische benadering
Attitudes komen voort uit sterke ideologische principes of dogma’s (bijv. strenggelovige)
Vooral politieke attitudes en attitudes van strenggelovigen vallen onder deze benadering.
Door een bepaalde ideologie krijgen mensen een samenhangende set van attitudes die bij
deze ideologie passen.
Veranderen door:
Attitudes zijn vrijwel onveranderbaar
, Meten van attitudes
Likertschaal = er zijn verschillende stellingen over hetzelfde construct
Guttman-schaal = stellingen lopen op in de mate waarin ze wel of niet accepteren
Semantische differentialen = 2 contrasterende begrippen waar de deelnemer zichzelf in moet
plaatsen
Accessible = attitudes
Impliciete attitudes = attitudes die een onbekende oorsprong hebben (mensen zelf zijn zich
niet bewust waar de attitude vandaan komt), waar we ons niet bewust van zijn en die
automatische invloed kunnen uitoefenen op ons (non-verbale) gedrag.
Expliciete attitudes = mensen zijn zich hier wel bewust van
Implicit association test (IAT)
Dit is een test waarin je woorden of beelden steeds moet categoriseren. Het idee is of je de
woorden makkelijker kan categoriseren als goed aan zwart wordt gekoppeld en als slecht aan
wit wordt gekoppeld, of andersom. Dit kan overigens ook met andere kenmerken,
bijvoorbeeld met ‘homoseksueel’ en ‘heteroseksueel’.
Er wordt gekeken naar hoe snel mensen iets categoriseren met een positief of negatief beeld
Op deze manier kan worden gekeken wat voor attitude mensen hebben ten opzichte van
iets.
Kritiek: wat meten we nu eigenlijk?
