Inleiding Recht Semester 1
➢ Wat is recht en federaal België
De student kan onderstaande termen betreffende soorten recht toelichten en
verduidelijken aan de hand van een voorbeeld:
Internationaal recht, nationaal recht, publiekrecht en privaatrecht
Internationaal recht:
= “Rechtsregels die uitgaan van afspraken tussen Staten”
bv. “Europees verdrag voor de rechten van de Mens en de Fundamentele vrijheden”
(= EVRM)
= Internationaal recht regelt de verhouding tussen de verschillende landen onderling.
Dit recht blijft dus niet binnen onze landsgrenzen maar binnen meerder landen.
Tegenwoordig regelt internationaal recht heel veel zaken waar vroeger enkel de
nationale wetgever bevoegd voor was. BV regels rond landbouw, normen rond de
uitstoot van de wagens…
Nationaal recht:
= “Rechtsregels die uitgaan van organen van de staat”
= “intern recht” bv. Grondwet, strafrecht,...
= Nationaal recht zijn alles recht regels die geldig zijn gemaakt in ons land. Het zorgt
ervoor hoe dat burger zich tegenover elkaar en de staat/overheid moeten verhouden.
Publiekrecht:
= “ Het deel van het recht dat bepaalt hoe de overheid functioneert en ook de relatie
vastlegt tussen overheid en burgers.”
Grondwettelijk recht, fiscaal recht, strafrecht, strafprocesrecht,...
= Publiekrecht regelt de verhouding tussen de burger en de overheid en omdat
eveneens de regels omtrent de inrichting van de staat en Grondwet
Concreet → de verplichte/dwingende regels die de overheid opstelt om de
samenleving georganiseerd te houden bv: de strafrecht bepaalt dat men geen
slagen en verwondingen aan een ander mag toebrengen, fiscaal recht bepaalt at
iedere burger belastingen dient te betalen. Onder deze regels kan men niet uit.
Privaatrecht
= “ privaatrecht regelt de verhouding tussen de burgers onderling”
Burgerlijk recht, handelsrecht,...
Concreet ik als burger ook regels nodig heb die me zeggen hoe ik met andere
burgers moet/mag/kan omgaan in verschillende situaties.
bv. Indien ik in het werkveld stap dan wil ik graag weten wat mijn rechten en plichten zijn tegenover
mijn werkgever (arbeidsrecht). Of indien ik enkele spullen bestel via een online webshop dan wil ik
weten wat ik kan doen indien dat het foute pakket wordt geleverd. Of indien ik wil trouwen dan wil ik
weten op welke manier ik dat best kan doen (familierecht) Of indien ik een contract met iemand afsluit
wil ik graag weten wat er zeker in moet/mag staan. (verbintenissenrecht)
,De student kan de term federale staat toelichten en het verschil met een unitaire
staat verduidelijken.
• Federale staat:
Land dat bestaat uit:
→ ≠ grondgebieden
→ Met afzonderlijk parlement + regering en specifieke wetten
→ De federale staat is gebonden aan de grondwet
Bevoegdheden voor federale staat = justitie, defensie, sociale zekerheid( pensioen),
werkloos uitkering, ziekte en invaliditeitsuitkering
<-> Unitaire staat (= éénheidsstaat):
=> “Alle wetten gelden voor het ganse land, goedgekeurd door één parlement.”
→ België vroeger (voor 1970):
→ Centrale overheid (nationale overheid)
→ Beslissingen voor gehele land (Wallonië en Vlaanderen)
Verschil → vroeger was het een unitaire staat (eenheidsstaat) en was het over heel
het land 1 parlement en 1 regering en nu is het, het Federaal staat met ieders
grondgebied beschikt over 1 parlement en 1 regering en is de federale staat
samengesteld uit gemeenschappen en gewesten.
De student kan de termen gemeenschappen en gewesten toelichten en de
verschillende gewesten en gemeenschappen ook benoemen.
3 Gemeenschappen : ondergedeeld op basis van eigen taal
•Eigen parlement en regering
•Bevoegdheden deel grondgebied
= kunnen wetgeving maken die enkel voor hun gemeenschap van toepassing is.
→ Vlaamse Gemeenschap
→ Franse Gemeenschap
→ Duitstalige Gemeenschap
=> voornamelijk Cultuur en welzijn
bv. Jeugdhulp, gezinsbeleid, gezondheidsbeleid, onderwijs, taal ..
3 Gewesten: onderverdeling op basis van economische gebieden.
• Eigen parlement en regering
• Bevoegdheden deel grondgebied
= de gemeenschappen kunnen hun eigen economische zaken regelen
→ Vlaams Gewest
→ Waals Gewest
, → Brussels Hoofdstedelijk Gewest
=> Voornamelijk. Economie bv. energie, tewerkstelling, huisvesting, landbouw, ...
De student kent de belangrijkste bevoegdheden voor een sociaal werker op
federaal, gemeenschaps- en gewestniveau
Werkloosheidsuitkering → Federale bevoegdheid ( sociale zekerheid)
VDAB → Vlaanderen bevoegd ( gewest en gemeenschappen)
CLB → Vlaanderen bevoegd ( gemeenschappen)
Ziekte- en invaliditeitsuitkering → Federale bevoegdheid ( sociale zekerheid)
Kinderbijslag → Vlaanderen bevoegd (gewest)
Inburgering → Vlaanderen ( gemeenschap)
➢ Belangrijke kenmerken België
De student kan de term scheiding der machten omschrijven en de belangrijke
kenmerken ervan toelichten.
•= Democratische landen (dus ook België) kennen drie gescheiden machten:
In België (federaal niveau):
Wetgevende macht: Het federale parlement en de koning
Uitvoerende macht: De federale regering en de koning
Rechterlijke macht: De hoven en de rechtbanken
“Iedere macht controleert de andere machten en wordt er ook zelf door
gecontroleerd” (= tegenmacht) bv :. Indien de Uitvoerende macht zijn werk niet goed
doet kan de wetgevende macht hen op de vingers tikken, of indien de wetgevende macht
wetgeving maakt die tegen bepaalde rechten van de burger ingaat kan de rechterlijke macht
hen terugfluiten.
Het systeem van de scheiding der machten in ons land bestaat zowel op het niveau van de
gemeenschappen, gewesten alsook de federale overheid.
De student kan de scheiding der machten toepassen op de federale overheid.
( kijk bovenstaande uitleg )
De student kan de termen representatieve democratie, parlementaire democratie en
directe democratie toelichten en verduidelijken aan de hand van een voorbeeld.
Directe democratie
• = Het gehele volk beslist mee over de wetgeving dit is voor ons onmogelijk dus zijn
wij overgegaan naar een representatieve democratie en een parlementaire
democratie. (Vroeger bij directe d. kreeg de man stemrecht + 1 stem daarna was het
mannelijk 1 stem en een vrouwenstemrecht en een vreemdelingenstemrecht voor
ons land ONMOGELIJK)
➢ Wat is recht en federaal België
De student kan onderstaande termen betreffende soorten recht toelichten en
verduidelijken aan de hand van een voorbeeld:
Internationaal recht, nationaal recht, publiekrecht en privaatrecht
Internationaal recht:
= “Rechtsregels die uitgaan van afspraken tussen Staten”
bv. “Europees verdrag voor de rechten van de Mens en de Fundamentele vrijheden”
(= EVRM)
= Internationaal recht regelt de verhouding tussen de verschillende landen onderling.
Dit recht blijft dus niet binnen onze landsgrenzen maar binnen meerder landen.
Tegenwoordig regelt internationaal recht heel veel zaken waar vroeger enkel de
nationale wetgever bevoegd voor was. BV regels rond landbouw, normen rond de
uitstoot van de wagens…
Nationaal recht:
= “Rechtsregels die uitgaan van organen van de staat”
= “intern recht” bv. Grondwet, strafrecht,...
= Nationaal recht zijn alles recht regels die geldig zijn gemaakt in ons land. Het zorgt
ervoor hoe dat burger zich tegenover elkaar en de staat/overheid moeten verhouden.
Publiekrecht:
= “ Het deel van het recht dat bepaalt hoe de overheid functioneert en ook de relatie
vastlegt tussen overheid en burgers.”
Grondwettelijk recht, fiscaal recht, strafrecht, strafprocesrecht,...
= Publiekrecht regelt de verhouding tussen de burger en de overheid en omdat
eveneens de regels omtrent de inrichting van de staat en Grondwet
Concreet → de verplichte/dwingende regels die de overheid opstelt om de
samenleving georganiseerd te houden bv: de strafrecht bepaalt dat men geen
slagen en verwondingen aan een ander mag toebrengen, fiscaal recht bepaalt at
iedere burger belastingen dient te betalen. Onder deze regels kan men niet uit.
Privaatrecht
= “ privaatrecht regelt de verhouding tussen de burgers onderling”
Burgerlijk recht, handelsrecht,...
Concreet ik als burger ook regels nodig heb die me zeggen hoe ik met andere
burgers moet/mag/kan omgaan in verschillende situaties.
bv. Indien ik in het werkveld stap dan wil ik graag weten wat mijn rechten en plichten zijn tegenover
mijn werkgever (arbeidsrecht). Of indien ik enkele spullen bestel via een online webshop dan wil ik
weten wat ik kan doen indien dat het foute pakket wordt geleverd. Of indien ik wil trouwen dan wil ik
weten op welke manier ik dat best kan doen (familierecht) Of indien ik een contract met iemand afsluit
wil ik graag weten wat er zeker in moet/mag staan. (verbintenissenrecht)
,De student kan de term federale staat toelichten en het verschil met een unitaire
staat verduidelijken.
• Federale staat:
Land dat bestaat uit:
→ ≠ grondgebieden
→ Met afzonderlijk parlement + regering en specifieke wetten
→ De federale staat is gebonden aan de grondwet
Bevoegdheden voor federale staat = justitie, defensie, sociale zekerheid( pensioen),
werkloos uitkering, ziekte en invaliditeitsuitkering
<-> Unitaire staat (= éénheidsstaat):
=> “Alle wetten gelden voor het ganse land, goedgekeurd door één parlement.”
→ België vroeger (voor 1970):
→ Centrale overheid (nationale overheid)
→ Beslissingen voor gehele land (Wallonië en Vlaanderen)
Verschil → vroeger was het een unitaire staat (eenheidsstaat) en was het over heel
het land 1 parlement en 1 regering en nu is het, het Federaal staat met ieders
grondgebied beschikt over 1 parlement en 1 regering en is de federale staat
samengesteld uit gemeenschappen en gewesten.
De student kan de termen gemeenschappen en gewesten toelichten en de
verschillende gewesten en gemeenschappen ook benoemen.
3 Gemeenschappen : ondergedeeld op basis van eigen taal
•Eigen parlement en regering
•Bevoegdheden deel grondgebied
= kunnen wetgeving maken die enkel voor hun gemeenschap van toepassing is.
→ Vlaamse Gemeenschap
→ Franse Gemeenschap
→ Duitstalige Gemeenschap
=> voornamelijk Cultuur en welzijn
bv. Jeugdhulp, gezinsbeleid, gezondheidsbeleid, onderwijs, taal ..
3 Gewesten: onderverdeling op basis van economische gebieden.
• Eigen parlement en regering
• Bevoegdheden deel grondgebied
= de gemeenschappen kunnen hun eigen economische zaken regelen
→ Vlaams Gewest
→ Waals Gewest
, → Brussels Hoofdstedelijk Gewest
=> Voornamelijk. Economie bv. energie, tewerkstelling, huisvesting, landbouw, ...
De student kent de belangrijkste bevoegdheden voor een sociaal werker op
federaal, gemeenschaps- en gewestniveau
Werkloosheidsuitkering → Federale bevoegdheid ( sociale zekerheid)
VDAB → Vlaanderen bevoegd ( gewest en gemeenschappen)
CLB → Vlaanderen bevoegd ( gemeenschappen)
Ziekte- en invaliditeitsuitkering → Federale bevoegdheid ( sociale zekerheid)
Kinderbijslag → Vlaanderen bevoegd (gewest)
Inburgering → Vlaanderen ( gemeenschap)
➢ Belangrijke kenmerken België
De student kan de term scheiding der machten omschrijven en de belangrijke
kenmerken ervan toelichten.
•= Democratische landen (dus ook België) kennen drie gescheiden machten:
In België (federaal niveau):
Wetgevende macht: Het federale parlement en de koning
Uitvoerende macht: De federale regering en de koning
Rechterlijke macht: De hoven en de rechtbanken
“Iedere macht controleert de andere machten en wordt er ook zelf door
gecontroleerd” (= tegenmacht) bv :. Indien de Uitvoerende macht zijn werk niet goed
doet kan de wetgevende macht hen op de vingers tikken, of indien de wetgevende macht
wetgeving maakt die tegen bepaalde rechten van de burger ingaat kan de rechterlijke macht
hen terugfluiten.
Het systeem van de scheiding der machten in ons land bestaat zowel op het niveau van de
gemeenschappen, gewesten alsook de federale overheid.
De student kan de scheiding der machten toepassen op de federale overheid.
( kijk bovenstaande uitleg )
De student kan de termen representatieve democratie, parlementaire democratie en
directe democratie toelichten en verduidelijken aan de hand van een voorbeeld.
Directe democratie
• = Het gehele volk beslist mee over de wetgeving dit is voor ons onmogelijk dus zijn
wij overgegaan naar een representatieve democratie en een parlementaire
democratie. (Vroeger bij directe d. kreeg de man stemrecht + 1 stem daarna was het
mannelijk 1 stem en een vrouwenstemrecht en een vreemdelingenstemrecht voor
ons land ONMOGELIJK)
