Focus Op de Stad 2
BEGRIPPENLIJST
Inhoudsopgave
Achterstand................................................................................................... 4
Achterstelling................................................................................................ 4
Agency (empowerment).................................................................................4
Antiracistisch onderwijs.................................................................................4
Armoedebewust handelen (Recht-op)..............................................................5
Assimilatieaanpak..........................................................................................5
Beeldvorming rond islam................................................................................6
Deficitverklaringen (een eerste verklaring van ongelijkheid)............................6
Discriminatie................................................................................................. 7
Drempels (Recht-op)......................................................................................8
Etniciteit........................................................................................................ 8
Etnische taalachterstandshypothese...............................................................8
Fixed vs. growth mindset...............................................................................9
Gedomineerde groepen/ dominante groepen...................................................9
Gelijkwaardige relaties (Recht-op)................................................................10
Initiatief bij de school (Recht-op)..................................................................10
IQ-isme........................................................................................................ 10
Islamofobie.................................................................................................. 11
Je thuis voelen in de klas..............................................................................12
Kleurenblinde aanpak...................................................................................12
Meertaligheid............................................................................................... 13
Gemeenschappelijke onderliggende vaardigheid (Cummins)........................................13
Meertalige leerlingen...................................................................................14
Meertalig onderwijs......................................................................................14
Meervoudige identiteiten.............................................................................16
Multiculturalisme vs. Interculturalisme.........................................................16
1
, Focus Op de Stad 2
Onderwijsongelijkheden...............................................................................17
Partnerschap met ouders (Recht-op).............................................................17
Passieve en actieve onderwijsvrijheid...........................................................17
Pluralisme aanpak........................................................................................18
Racisme....................................................................................................... 18
Rad van de ongelijkheid................................................................................19
Ras.............................................................................................................. 20
Reddersreflex, vluchtreflex (Recht-op)..........................................................20
Religie in het onderwijs................................................................................20
Religiositeit................................................................................................. 21
Secularisatie................................................................................................ 21
Segregatie................................................................................................... 22
Sensitief cultureel onderwijs (p. 182)............................................................23
SES (sociaaleconomische status)...................................................................24
Stereotypen................................................................................................. 24
Superdiversiteit........................................................................................... 25
Symbolische macht/ symbolisch geweld........................................................25
Systemische verklaringen (Tweede verklaring van ongelijkheid).....................25
Taalachterstelling.........................................................................................26
Gelijktijdig meertalig..................................................................................................... 26
Opeenvolgend meertalig............................................................................................... 26
Taalassimilatie............................................................................................. 26
Taal laissez-faire..........................................................................................27
Taalleercyclus.............................................................................................. 27
! de taalleercyclus begint meestal bij de taalinput, maar het is ook mogelijk om te
starten met de taalproductie, waarop de feedback en vervolgens de input volgt.........27
Taalinput....................................................................................................................... 28
Het initiatief van een volwassen persoon die spreekt met de lerende..........................28
Taalproductie................................................................................................................ 28
Een antwoord van de lerende.......................................................................................28
Taalfeedback................................................................................................................. 28
Een evaluatie door de volwassen persoon....................................................................28
2
, Focus Op de Stad 2
Talensensibilisering......................................................................................29
Tegencultuur................................................................................................ 29
Verschillende vormen van ‘kapitaal’..............................................................30
Culturele afstand/ culturele kloof..................................................................................30
Verwachtingen............................................................................................. 31
Selffulfilling prophecy................................................................................................... 31
Golemeffect (self-maintaining expectations).................................................................31
Pygmalioneffect............................................................................................................ 31
Onderwijsbaarheidsverwachting (teachability).............................................................31
Victim blaming............................................................................................. 31
Vooroordelen............................................................................................... 32
Watervalsysteem.........................................................................................32
Zelfeliminatie............................................................................................... 33
Allochtoon................................................................................................... 33
Autochtoon.................................................................................................. 33
Buitengewoon onderwijs...............................................................................33
Common school theory.................................................................................33
Cultuur........................................................................................................ 34
Culturele reproductietheorie van Pierre Bourdieu..........................................34
Etnolinguïstische groepen............................................................................35
Identiteit..................................................................................................... 35
Koppeltekenidentiteiten...............................................................................36
Krachtige taalleeromgeving..........................................................................36
Migranten.................................................................................................... 36
Naturalisatie................................................................................................ 36
OKAN........................................................................................................... 36
3
, Focus Op de Stad 2
Achterstand
Achterstand betekent dat je over minder kennis beschikt dan wat verwacht
wordt voor je leeftijd.
Achterstelling
= iets of iemand te laag waarderen of in een ongunstige positie plaatsen,
waardoor deze persoon minder kansen krijgt.
We spreken van een dubbele achterstelling wanneer iemand een
maatschappelijk lage economische status heeft en een andere
etniciteit.
Agency (empowerment)
Ontstaan van ongelijkheid of het in stand houden van het individuele handelen of
agency.
- Het handelingsvermogen dat eveneens bijdraagt aan ongelijke
onderwijsprestaties.
- De actieve rol van de minderhedengemeenschappen
- Het individuele handelen.
Empoweren: ondanks alle discriminatie en alle uitsluiting, is het onderwijs nog
steeds de grote gelijkmaker.
Blaming the system:
Tegencul Culturele afstand tussen de leerlingen en de school. De
tuur tegenculturen die hieruit ontstaan, resulteren in antischools
gedrag, wat vervolgens de ongelijkheden versterkt.
Zelfelimi Verklaart meteen ook waarom de leerlingen van klas 2B zichzelf
natie hebben geëlimineerd, los van de structurele
uitsluitingmachanismen. Ze zagen zichzelf als niet intelligent
genoeg voor het ASO, laat staan de universiteit, ze zagen zichzelf
niet als meertalige kinderen, maar als kinderen met een
taalachterstand. Kortom, 2B leerde naar zichzelf kijken door de bril
van de samenleving. Ook zonder de CLB-adviezen hadden ze niet
gekozen voor het witte college, dat als ‘niet voor kinderen zoals
zij’ beschouwd wordt’.
Succesverhalen: uiteraard werkt agency ook in een omgekeerde richting,
leerlingen die ondanks alles doorgroeien.
Antiracistisch onderwijs
Dit soort onderwijs neemt de machtsverhoudingen en het racisme in de
samenleving mee in de lessen.
- De samenleving wil niet leren van elkaar
- Sommige geloofsgemeenschappen krijgen meer op hun kop dan anderen
- Sommige hebben meer te verduren
- …
4
BEGRIPPENLIJST
Inhoudsopgave
Achterstand................................................................................................... 4
Achterstelling................................................................................................ 4
Agency (empowerment).................................................................................4
Antiracistisch onderwijs.................................................................................4
Armoedebewust handelen (Recht-op)..............................................................5
Assimilatieaanpak..........................................................................................5
Beeldvorming rond islam................................................................................6
Deficitverklaringen (een eerste verklaring van ongelijkheid)............................6
Discriminatie................................................................................................. 7
Drempels (Recht-op)......................................................................................8
Etniciteit........................................................................................................ 8
Etnische taalachterstandshypothese...............................................................8
Fixed vs. growth mindset...............................................................................9
Gedomineerde groepen/ dominante groepen...................................................9
Gelijkwaardige relaties (Recht-op)................................................................10
Initiatief bij de school (Recht-op)..................................................................10
IQ-isme........................................................................................................ 10
Islamofobie.................................................................................................. 11
Je thuis voelen in de klas..............................................................................12
Kleurenblinde aanpak...................................................................................12
Meertaligheid............................................................................................... 13
Gemeenschappelijke onderliggende vaardigheid (Cummins)........................................13
Meertalige leerlingen...................................................................................14
Meertalig onderwijs......................................................................................14
Meervoudige identiteiten.............................................................................16
Multiculturalisme vs. Interculturalisme.........................................................16
1
, Focus Op de Stad 2
Onderwijsongelijkheden...............................................................................17
Partnerschap met ouders (Recht-op).............................................................17
Passieve en actieve onderwijsvrijheid...........................................................17
Pluralisme aanpak........................................................................................18
Racisme....................................................................................................... 18
Rad van de ongelijkheid................................................................................19
Ras.............................................................................................................. 20
Reddersreflex, vluchtreflex (Recht-op)..........................................................20
Religie in het onderwijs................................................................................20
Religiositeit................................................................................................. 21
Secularisatie................................................................................................ 21
Segregatie................................................................................................... 22
Sensitief cultureel onderwijs (p. 182)............................................................23
SES (sociaaleconomische status)...................................................................24
Stereotypen................................................................................................. 24
Superdiversiteit........................................................................................... 25
Symbolische macht/ symbolisch geweld........................................................25
Systemische verklaringen (Tweede verklaring van ongelijkheid).....................25
Taalachterstelling.........................................................................................26
Gelijktijdig meertalig..................................................................................................... 26
Opeenvolgend meertalig............................................................................................... 26
Taalassimilatie............................................................................................. 26
Taal laissez-faire..........................................................................................27
Taalleercyclus.............................................................................................. 27
! de taalleercyclus begint meestal bij de taalinput, maar het is ook mogelijk om te
starten met de taalproductie, waarop de feedback en vervolgens de input volgt.........27
Taalinput....................................................................................................................... 28
Het initiatief van een volwassen persoon die spreekt met de lerende..........................28
Taalproductie................................................................................................................ 28
Een antwoord van de lerende.......................................................................................28
Taalfeedback................................................................................................................. 28
Een evaluatie door de volwassen persoon....................................................................28
2
, Focus Op de Stad 2
Talensensibilisering......................................................................................29
Tegencultuur................................................................................................ 29
Verschillende vormen van ‘kapitaal’..............................................................30
Culturele afstand/ culturele kloof..................................................................................30
Verwachtingen............................................................................................. 31
Selffulfilling prophecy................................................................................................... 31
Golemeffect (self-maintaining expectations).................................................................31
Pygmalioneffect............................................................................................................ 31
Onderwijsbaarheidsverwachting (teachability).............................................................31
Victim blaming............................................................................................. 31
Vooroordelen............................................................................................... 32
Watervalsysteem.........................................................................................32
Zelfeliminatie............................................................................................... 33
Allochtoon................................................................................................... 33
Autochtoon.................................................................................................. 33
Buitengewoon onderwijs...............................................................................33
Common school theory.................................................................................33
Cultuur........................................................................................................ 34
Culturele reproductietheorie van Pierre Bourdieu..........................................34
Etnolinguïstische groepen............................................................................35
Identiteit..................................................................................................... 35
Koppeltekenidentiteiten...............................................................................36
Krachtige taalleeromgeving..........................................................................36
Migranten.................................................................................................... 36
Naturalisatie................................................................................................ 36
OKAN........................................................................................................... 36
3
, Focus Op de Stad 2
Achterstand
Achterstand betekent dat je over minder kennis beschikt dan wat verwacht
wordt voor je leeftijd.
Achterstelling
= iets of iemand te laag waarderen of in een ongunstige positie plaatsen,
waardoor deze persoon minder kansen krijgt.
We spreken van een dubbele achterstelling wanneer iemand een
maatschappelijk lage economische status heeft en een andere
etniciteit.
Agency (empowerment)
Ontstaan van ongelijkheid of het in stand houden van het individuele handelen of
agency.
- Het handelingsvermogen dat eveneens bijdraagt aan ongelijke
onderwijsprestaties.
- De actieve rol van de minderhedengemeenschappen
- Het individuele handelen.
Empoweren: ondanks alle discriminatie en alle uitsluiting, is het onderwijs nog
steeds de grote gelijkmaker.
Blaming the system:
Tegencul Culturele afstand tussen de leerlingen en de school. De
tuur tegenculturen die hieruit ontstaan, resulteren in antischools
gedrag, wat vervolgens de ongelijkheden versterkt.
Zelfelimi Verklaart meteen ook waarom de leerlingen van klas 2B zichzelf
natie hebben geëlimineerd, los van de structurele
uitsluitingmachanismen. Ze zagen zichzelf als niet intelligent
genoeg voor het ASO, laat staan de universiteit, ze zagen zichzelf
niet als meertalige kinderen, maar als kinderen met een
taalachterstand. Kortom, 2B leerde naar zichzelf kijken door de bril
van de samenleving. Ook zonder de CLB-adviezen hadden ze niet
gekozen voor het witte college, dat als ‘niet voor kinderen zoals
zij’ beschouwd wordt’.
Succesverhalen: uiteraard werkt agency ook in een omgekeerde richting,
leerlingen die ondanks alles doorgroeien.
Antiracistisch onderwijs
Dit soort onderwijs neemt de machtsverhoudingen en het racisme in de
samenleving mee in de lessen.
- De samenleving wil niet leren van elkaar
- Sommige geloofsgemeenschappen krijgen meer op hun kop dan anderen
- Sommige hebben meer te verduren
- …
4
