Practicum 1 – Macroscopische anatomie van hart en vaten (13-11-2018)
Pericard
In het mediastinum zijn de volgende structuren aanwezig:
• Hart (met pericard).
• Grote vaten.
• Trachea.
• Oesophagus.
Het hart wordt omgeven door het pericard (= hartzakje). Dit bestaat uit twee lagen (van buiten naar
binnen):
• Pericardium fibrosum:
• Fibreuze laag.
• Ruw.
• Aan de onderzijde stevig met het diafragma vergroeid.
• Aan de bovenzijde continu met de adventitia (= de bindweefselomhulling van de grote
vaten).
• Pericardium serosum: sereuze laag.
Dit bestaat uit twee lagen en een holte (van buiten naar binnen):
• Lamina parietalis:
• Ligt tegen het pericardicum fibrosum aan.
• Glad.
• Cavitas pericardiaca = Pericardholte
• Het ventriculaire deel van het hart kan tijdens de
hartactie vrij in de pericardholte bewegen.
• Lamina visceralis/Epicard:
• Bekleedt het hart en het begin van de grote vaten.
Bij de vaatsteel van het hart bevindt zich aan de buitenzijde van het pericardium fibrosum vetweefsel. Dit
is het restant van de bij volwassenen gedegenereerde thymus (= zwezerik). De thymus is bij een
volwassene gedegenereerd, omdat alle T-cellen reeds opgeleid zijn.
Het pericardium serosum ontstaat uit het mesoderm.
Pericardholte
Binnen de pericardholte zijn verschillende gebieden te
onderscheiden:
• Sinus obliquus pericardii = Het gedeelte van de
pericardholte dat zich achter het hart bevindt.
• Sinus transversus pericardii = Het gedeelte van de
pericardholte tussen de arteriële pool en de veneuze
pool.
Sereuze vliezen
Er bestaan drie sereuze vliezen in het lichaam:
• Pleura. → Longen.
• Peritoneum. → Abdomen.
• Pericardium serosum. → Hart.
1
, Embryologie
In het begin van de embryonale ontwikkeling heeft het hart een buisvorm met een veneuze pool (instroom
van bloed) en een arteriële pool (uitstroom van bloed). Door een proces van krommingen ontstaat uit de
hartbuis uiteindelijk de definitieve vorm van het hart. De hartpunt is dan vrij bewegelijk binnen de
pericardholte en de beide polen komen vlak bij elkaar te liggen (gescheiden door de pericardholte). In de
volgroeide situatie vormen de vv. pulmonales (= longvenen), de vena cava superior, de vena cava inferior
en de sinus coronarius de veneuze pool en de aorta en de truncus pulmonalis (= longslagader) de arteriële
pool. Zie figuur 2.
Tijdens de embryonale ontwikkeling wordt door septatie processen het hart in een linker- en rechterhelft
verdeeld en ontstaat het hart tussenschot (= septum cordis).
Het ligamentum arteriosum is een bindweefselstreng tussen het begin van de aorta descendes en het
begin van de linker a. pulmonalis. Dit is een overblijfsel van de ductus arteriosus. De foetale circulatie heeft
de volgende route van de bloedstroom: vena cava inferior – rechter atrium – rechter ventrikel – truncus
pulmonalis – linker a. pulmonalis – ductus acteriosus – aorta descendens.
Hart
De punt van het hart wijst naar linksonder. De basis van het
hart wijst naar het schouderblad. Het grootste deel van het
ventrale oppervlak van het hart wordt gevormd door de
rechterventrikel en het rechteratrium met de auricula (=
hartoor). Het puntje van de linker auricula bevindt zich links
van de truncus pulmonalis.
Hartgroeven
Sulcus coronarius = De diepe groeve die schuin over het ventrale oppervlak van het hart verloopt die de
scheiding aangeeft van het atriale en ventriculaire deel van het hart.
Sulcus interventricularis anterior = De groeve die de scheidingslijn tussen de beide ventrikels vormt bij
ventraal aanzicht.
• Eindigt bij de onderste hartrand, net rechts van de hartpunt (= apex cordis) (onderdeel linker
ventrikel).
• Aan de binnenzijde van het hart ter hoogte van de sulcus interventricularis anterior bevindt zich het
septum interventriculare.
Sulcus interventricularis posterior = De groeve die de scheidingslijn tussen de beide ventrikels vormt bij
onderaanzicht.
Kenmerken sulcus interventricularis:
• Wordt gekenmerkt door een zone subepicardiaal vet.
2
Pericard
In het mediastinum zijn de volgende structuren aanwezig:
• Hart (met pericard).
• Grote vaten.
• Trachea.
• Oesophagus.
Het hart wordt omgeven door het pericard (= hartzakje). Dit bestaat uit twee lagen (van buiten naar
binnen):
• Pericardium fibrosum:
• Fibreuze laag.
• Ruw.
• Aan de onderzijde stevig met het diafragma vergroeid.
• Aan de bovenzijde continu met de adventitia (= de bindweefselomhulling van de grote
vaten).
• Pericardium serosum: sereuze laag.
Dit bestaat uit twee lagen en een holte (van buiten naar binnen):
• Lamina parietalis:
• Ligt tegen het pericardicum fibrosum aan.
• Glad.
• Cavitas pericardiaca = Pericardholte
• Het ventriculaire deel van het hart kan tijdens de
hartactie vrij in de pericardholte bewegen.
• Lamina visceralis/Epicard:
• Bekleedt het hart en het begin van de grote vaten.
Bij de vaatsteel van het hart bevindt zich aan de buitenzijde van het pericardium fibrosum vetweefsel. Dit
is het restant van de bij volwassenen gedegenereerde thymus (= zwezerik). De thymus is bij een
volwassene gedegenereerd, omdat alle T-cellen reeds opgeleid zijn.
Het pericardium serosum ontstaat uit het mesoderm.
Pericardholte
Binnen de pericardholte zijn verschillende gebieden te
onderscheiden:
• Sinus obliquus pericardii = Het gedeelte van de
pericardholte dat zich achter het hart bevindt.
• Sinus transversus pericardii = Het gedeelte van de
pericardholte tussen de arteriële pool en de veneuze
pool.
Sereuze vliezen
Er bestaan drie sereuze vliezen in het lichaam:
• Pleura. → Longen.
• Peritoneum. → Abdomen.
• Pericardium serosum. → Hart.
1
, Embryologie
In het begin van de embryonale ontwikkeling heeft het hart een buisvorm met een veneuze pool (instroom
van bloed) en een arteriële pool (uitstroom van bloed). Door een proces van krommingen ontstaat uit de
hartbuis uiteindelijk de definitieve vorm van het hart. De hartpunt is dan vrij bewegelijk binnen de
pericardholte en de beide polen komen vlak bij elkaar te liggen (gescheiden door de pericardholte). In de
volgroeide situatie vormen de vv. pulmonales (= longvenen), de vena cava superior, de vena cava inferior
en de sinus coronarius de veneuze pool en de aorta en de truncus pulmonalis (= longslagader) de arteriële
pool. Zie figuur 2.
Tijdens de embryonale ontwikkeling wordt door septatie processen het hart in een linker- en rechterhelft
verdeeld en ontstaat het hart tussenschot (= septum cordis).
Het ligamentum arteriosum is een bindweefselstreng tussen het begin van de aorta descendes en het
begin van de linker a. pulmonalis. Dit is een overblijfsel van de ductus arteriosus. De foetale circulatie heeft
de volgende route van de bloedstroom: vena cava inferior – rechter atrium – rechter ventrikel – truncus
pulmonalis – linker a. pulmonalis – ductus acteriosus – aorta descendens.
Hart
De punt van het hart wijst naar linksonder. De basis van het
hart wijst naar het schouderblad. Het grootste deel van het
ventrale oppervlak van het hart wordt gevormd door de
rechterventrikel en het rechteratrium met de auricula (=
hartoor). Het puntje van de linker auricula bevindt zich links
van de truncus pulmonalis.
Hartgroeven
Sulcus coronarius = De diepe groeve die schuin over het ventrale oppervlak van het hart verloopt die de
scheiding aangeeft van het atriale en ventriculaire deel van het hart.
Sulcus interventricularis anterior = De groeve die de scheidingslijn tussen de beide ventrikels vormt bij
ventraal aanzicht.
• Eindigt bij de onderste hartrand, net rechts van de hartpunt (= apex cordis) (onderdeel linker
ventrikel).
• Aan de binnenzijde van het hart ter hoogte van de sulcus interventricularis anterior bevindt zich het
septum interventriculare.
Sulcus interventricularis posterior = De groeve die de scheidingslijn tussen de beide ventrikels vormt bij
onderaanzicht.
Kenmerken sulcus interventricularis:
• Wordt gekenmerkt door een zone subepicardiaal vet.
2
