H5: Ethisch delibereren
1/ Norma visten en niet-Norma visten p74
1.1 Benaderen van een probleem p74
Elk ethisch dilemma draait om (minstens één) probleem door het botsen van waarden. Er zijn
verschillende manieren om problemen te benaderen.
Welke normen worden gehanteerd bij de inscha ng van een ethisch dilemma? Onderscheid tussen 2
benaderingen: norma eve benadering en niet norma eve benadering van problemen
1.2 Norma visten p74
Bij elk probleem spelen normen en waardeoordelen mee. Gangbare maatschappelijke opva ngen
bepalen wat problema sch is en wat niet.
• Iedere defini e van problemen is norma ef geladen.
• Elk probleem is dus maatschappelijk en cultureel bepaald.
• Normen ‘spelen’ mee
Kri ek
• Een louter norma vis sche benadering van problemen kan zorgen voor een te arbitraire
omschrijving van het probleem op basis van norma eve opva ngen over wat wenselijk of
aanvaardbaar is.
1.3 Niet-Norma visten p74
We kunnen problemen louter objec ef benaderen door ze te on rekken van waardeoordelen en in te
ze en op een wetenschappelijke, neutrale, objec eve benadering.
• Elk probleem kan louter objec ef benaderd worden.
• Fundamenteel belang om zo veel mogelijk aan waarden te on rekken.
Kri ek p74
• Neutraal en objec ef werkt verhullend.
• Maatschappelijke opva ngen worden door louter sta s sche no es van normaliteit versluierd
• Een louter wetenschappelijke, cijferma ge benadering van een probleem kan ervoor zorgen dat
de ethische betekenis ervan verhuld wordt.
Anderzijds
De wetenschappelijke benadering hee wèl een belangrijke bijdrage geleverd tot het de-ethiseren van
problemen en de-culpabiliseren van mensen. De wetenschap draagt bij tot een mensbeeld die los komt
te staan van norma eve opva ngen omdat steeds meer menselijke tekortkomingen geduid wordt als
deficiën es. Maar de kloof tussen wat technisch mogelijk is en wat feitelijk wordt georganiseerd.
Voor beide visies valt er iets (voor en tegen) te zeggen, en voorts is het sterk cultureel bepaald. Het is
steeds zoeken naar een balans:
Pagina 1 van 11
, H5: Ethisch delibereren
2/ Belang van dialoog
2.1 Morele dialoog niet in cursus
Morele dilemma’s vragen om morele dialoog.
Prak jksitua es zijn vaak heel complex en verantwoordelijkheid rust zwaar op schouders van de
hulpverlener. Want wat als deze een verkeerde keuze hee gemaakt?
Je zal vaak heel alleen en eenzaam voor staan om de knoop door te hakken. Ga in dialoog, anonimiseer
je casussen en bespreek het!
Belangrijk om in dialoog te gaan, want opvoeders-begeleiders…
• … kunnen niet alles leren/weten
• … kunnen niet ieder probleem oplossen (want niet ieder probleem is oplosbaar)
• … zijn niet alleen verantwoordelijk
Prak jkvoorbeeld
Hoe is dat voor jou?
2.2 Verschil tussen debat en dialoog niet in cursus
Debat
• Heel andere manier van spreken
• Gebruik van drogreden (= foute argumenten) om andere te overtuigen = manipulerend (niet
al jd bewust)
DEBAT DIALOOG
Doel Anderen proberen overtuigen vanuit Moreel handelen vanuit verschillende
jouw percep e perspec even benaderen
Kenmerken Verdediging, kri ek, beoordelen, Proberen te begrijpen, luisteren,
herhaling vertragen, ruimte voor niet-weten
Houding Jezelf duidelijk neerze en, Doorvragen, ac ef luisteren, desnoods
interrumperen uitstellen
2.3 Spelregels voor dialoog niet in cursus
Gelijkwaardigheid : iedereen is even belangrijk, ook de stagiair
Aandach g luisteren : nieuwsgierig zijn naar anderen
Oordeel uitstellen : oordeel niet te snel over mening van anderen
Onderzoeken : stel vragen over wat anderen te vertellen hebben
Voor zichzelf spreken : vermijd men of we, maar praat vanuit ik
Wederkerigheid : behandel anderen zoals je zelf wil behandeld worden
Pagina 2 van 11
1/ Norma visten en niet-Norma visten p74
1.1 Benaderen van een probleem p74
Elk ethisch dilemma draait om (minstens één) probleem door het botsen van waarden. Er zijn
verschillende manieren om problemen te benaderen.
Welke normen worden gehanteerd bij de inscha ng van een ethisch dilemma? Onderscheid tussen 2
benaderingen: norma eve benadering en niet norma eve benadering van problemen
1.2 Norma visten p74
Bij elk probleem spelen normen en waardeoordelen mee. Gangbare maatschappelijke opva ngen
bepalen wat problema sch is en wat niet.
• Iedere defini e van problemen is norma ef geladen.
• Elk probleem is dus maatschappelijk en cultureel bepaald.
• Normen ‘spelen’ mee
Kri ek
• Een louter norma vis sche benadering van problemen kan zorgen voor een te arbitraire
omschrijving van het probleem op basis van norma eve opva ngen over wat wenselijk of
aanvaardbaar is.
1.3 Niet-Norma visten p74
We kunnen problemen louter objec ef benaderen door ze te on rekken van waardeoordelen en in te
ze en op een wetenschappelijke, neutrale, objec eve benadering.
• Elk probleem kan louter objec ef benaderd worden.
• Fundamenteel belang om zo veel mogelijk aan waarden te on rekken.
Kri ek p74
• Neutraal en objec ef werkt verhullend.
• Maatschappelijke opva ngen worden door louter sta s sche no es van normaliteit versluierd
• Een louter wetenschappelijke, cijferma ge benadering van een probleem kan ervoor zorgen dat
de ethische betekenis ervan verhuld wordt.
Anderzijds
De wetenschappelijke benadering hee wèl een belangrijke bijdrage geleverd tot het de-ethiseren van
problemen en de-culpabiliseren van mensen. De wetenschap draagt bij tot een mensbeeld die los komt
te staan van norma eve opva ngen omdat steeds meer menselijke tekortkomingen geduid wordt als
deficiën es. Maar de kloof tussen wat technisch mogelijk is en wat feitelijk wordt georganiseerd.
Voor beide visies valt er iets (voor en tegen) te zeggen, en voorts is het sterk cultureel bepaald. Het is
steeds zoeken naar een balans:
Pagina 1 van 11
, H5: Ethisch delibereren
2/ Belang van dialoog
2.1 Morele dialoog niet in cursus
Morele dilemma’s vragen om morele dialoog.
Prak jksitua es zijn vaak heel complex en verantwoordelijkheid rust zwaar op schouders van de
hulpverlener. Want wat als deze een verkeerde keuze hee gemaakt?
Je zal vaak heel alleen en eenzaam voor staan om de knoop door te hakken. Ga in dialoog, anonimiseer
je casussen en bespreek het!
Belangrijk om in dialoog te gaan, want opvoeders-begeleiders…
• … kunnen niet alles leren/weten
• … kunnen niet ieder probleem oplossen (want niet ieder probleem is oplosbaar)
• … zijn niet alleen verantwoordelijk
Prak jkvoorbeeld
Hoe is dat voor jou?
2.2 Verschil tussen debat en dialoog niet in cursus
Debat
• Heel andere manier van spreken
• Gebruik van drogreden (= foute argumenten) om andere te overtuigen = manipulerend (niet
al jd bewust)
DEBAT DIALOOG
Doel Anderen proberen overtuigen vanuit Moreel handelen vanuit verschillende
jouw percep e perspec even benaderen
Kenmerken Verdediging, kri ek, beoordelen, Proberen te begrijpen, luisteren,
herhaling vertragen, ruimte voor niet-weten
Houding Jezelf duidelijk neerze en, Doorvragen, ac ef luisteren, desnoods
interrumperen uitstellen
2.3 Spelregels voor dialoog niet in cursus
Gelijkwaardigheid : iedereen is even belangrijk, ook de stagiair
Aandach g luisteren : nieuwsgierig zijn naar anderen
Oordeel uitstellen : oordeel niet te snel over mening van anderen
Onderzoeken : stel vragen over wat anderen te vertellen hebben
Voor zichzelf spreken : vermijd men of we, maar praat vanuit ik
Wederkerigheid : behandel anderen zoals je zelf wil behandeld worden
Pagina 2 van 11
