Juridische aspecten van HRM
Samenvatting en aantekeningen hoorcolleges
CAO-recht
Werkingssfeer
Horizontale werkingssfeer
o Cao’s kunnen gekoppeld zijn aan één of meer werknemers. Ook kan de cao
zich richten tot bedrijven die bepaalde werkzaamheden verrichten.
Verticale werkingssfeer
o Geeft aan in hoeverre alle werknemers onder de cao vallen. Zo kan het zijn
dat bepaalde groepen niet of maar ten dele onder de cao vallen.
Soorten cao-bepalingen
Normatieve bepalingen
o Vormen de kern van de cao: arbeidsvoorwaarden
o Geldig tussen werknemer en werkgever
o Standaardregeling; elke afwijking is nietig
o Minimumregeling; afwijking in gunstiger zin is toegestaan
Obligatoire bepalingen
o Slechts geldig tussen contract sluitende partijen, werkgever en bond
o Voorbeelden zijn mededelingsplicht, beïnvloedingsplicht, inroepen van
geschillencommissies in geval van conflict of heronderhandelingsclausule
Diagonale bepalingen
o Leggen meestal alleen verplichtingen op aan één partij, meestal zal dit de
werkgever zijn
o Voorbeelden zijn vergroting van medezeggenschap van de
ondernemingsraad, beperking van gebruik van uitzendkrachten, verplichte
vacaturemelding bij het UWV
o Alleen cao-partijen kunnen nakoming van diagonale bepalingen vorderen
Karakter cao
Minimum
o Minimumloongrens, minimumaantal vakantiedagen, enzovoort
o Positief van afwijken is toegestaan, bijvoorbeeld verbeterde
arbeidsomstandigheden voor de werknemer
Standaard
o Standaard is vastgesteld en elke afwijking is nietig
Bandbreedte
Ondernemings-cao
Ondernemings-cao’s worden afgesloten bij een individuele onderneming. Meestal
betreft dit een groot bedrijf zoals Heineken, Shell, enzovoort.
Gebonden aan de cao
o Wanneer werknemer lid is van de bond of wanneer de cao vermeld staat in
het contract is de werknemer gebonden (art. 7: 655 BW)
o Als de werkgever de cao niet naleeft kan de werknemer naar de rechter
, o Beste rechtspositie voor de werknemer
Betrokken bij de cao
o Als de werknemer niet contractueel verbonden is aan de cao is de werknemer
betrokken
o De werknemer kan niet naar de rechter wanneer de werkgever de cao niet
naleeft
o Liften zogenaamd mee op de werknemers die wel lid zijn van een bond
Uitgesloten van de cao
o De werknemer valt niet onder de cao en is dus uitgesloten van de cao
o Bijvoorbeeld vakantiekracht is uitgesloten of werknemers na het bereiken van
de AOW-gerechtigde leeftijd is uitgesloten
Bedrijfstak-cao
Bedrijfstak-cao’s gelden voor een gehele bedrijfstak of een zeer groot deel daarvan.
Bijvoorbeeld de bouw, het ziekenhuiswezen of de grafische industrie.
AVV = algemeen verbindend verklaard
Wel AVV
Niet AVV
AVV cao
Ter voorkoming van (loon)concurrentie
Alleen een lopende cao kan AVV zijn
Maximaal 2 jaar, daarna opnieuw AVV-procedure
Geen nawerking van de cao, behalve voor afspraken die in die 2 jaar zijn gestart.
Bijvoorbeeld ziekte en doorbetaling (art. 7: 629 BW)
Duur en einde van de cao
Geen looptijdafspraak
o Looptijd is 1 jaar
o Art. 19 lid 2 WCAO
Wel looptijdafspraak
o Maximale looptijd van 5 jaar (art. 18 WCAO)
o Art. 19 lid 1 WCAO
Nawerking van de cao
Nawerking
o Gebonden werknemer heeft wel nawerking
o Betrokken of ongebonden werknemer heeft geen nawerking
Personeelsgids
Of je gebonden bent aan de personeelsgids staat vermeld in de
arbeidsovereenkomst
Binding aan gedragscodes
Thema’s: evaluatiegesprek, studiekostenregeling, overwerk, vakantie
, Goed werkgeverschap en MVO
Goed werkgeverschap en goed werknemerschap
Art. 7: 611 BW = de werkgever en werknemer zijn verplicht zich als een goede
werkgever en goede werknemer te gedragen
Denk hierbij aan integriteit, open communicatie, ontwikkelmogelijkheden, autonomie,
diversiteitsbeleid, transformationeel leiderschap, vertrouwen, gezondheid
Voorbeelden goed werkgeverschap:
o Scholingsplicht
o Klachtrecht
o Instructierecht
o Informatieplicht
Voorbeelden goed werknemerschap:
o Doet zijn werkgever geen concurrentie aan tijdens het dienstverband
o Houdt vertrouwelijke informatie voor zich
o Is bereid om incidenteel overwerk te verrichten
o Verricht de arbeid persoonlijk
Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO)
MVO gaat over ondernemers en bedrijven en people, planit, profit
Bedrijven dragen verantwoordelijkheid voor maatschappelijke problemen zoals
luchtvervuiling, klimaatverandering, arbeidsomstandigheden of vergrijzing
Deze problemen niet groter maken of zelfs streven naar een bijdrage leveren aan het
oplossen van deze problemen
o Dit kunnen zij doen door rekening te houden met de maatschappelijke
effecten van hun activiteiten
o Of door steeds bewust op zoek te zijn naar manieren om hun bedrijf te
verbeteren
Samenvatting en aantekeningen hoorcolleges
CAO-recht
Werkingssfeer
Horizontale werkingssfeer
o Cao’s kunnen gekoppeld zijn aan één of meer werknemers. Ook kan de cao
zich richten tot bedrijven die bepaalde werkzaamheden verrichten.
Verticale werkingssfeer
o Geeft aan in hoeverre alle werknemers onder de cao vallen. Zo kan het zijn
dat bepaalde groepen niet of maar ten dele onder de cao vallen.
Soorten cao-bepalingen
Normatieve bepalingen
o Vormen de kern van de cao: arbeidsvoorwaarden
o Geldig tussen werknemer en werkgever
o Standaardregeling; elke afwijking is nietig
o Minimumregeling; afwijking in gunstiger zin is toegestaan
Obligatoire bepalingen
o Slechts geldig tussen contract sluitende partijen, werkgever en bond
o Voorbeelden zijn mededelingsplicht, beïnvloedingsplicht, inroepen van
geschillencommissies in geval van conflict of heronderhandelingsclausule
Diagonale bepalingen
o Leggen meestal alleen verplichtingen op aan één partij, meestal zal dit de
werkgever zijn
o Voorbeelden zijn vergroting van medezeggenschap van de
ondernemingsraad, beperking van gebruik van uitzendkrachten, verplichte
vacaturemelding bij het UWV
o Alleen cao-partijen kunnen nakoming van diagonale bepalingen vorderen
Karakter cao
Minimum
o Minimumloongrens, minimumaantal vakantiedagen, enzovoort
o Positief van afwijken is toegestaan, bijvoorbeeld verbeterde
arbeidsomstandigheden voor de werknemer
Standaard
o Standaard is vastgesteld en elke afwijking is nietig
Bandbreedte
Ondernemings-cao
Ondernemings-cao’s worden afgesloten bij een individuele onderneming. Meestal
betreft dit een groot bedrijf zoals Heineken, Shell, enzovoort.
Gebonden aan de cao
o Wanneer werknemer lid is van de bond of wanneer de cao vermeld staat in
het contract is de werknemer gebonden (art. 7: 655 BW)
o Als de werkgever de cao niet naleeft kan de werknemer naar de rechter
, o Beste rechtspositie voor de werknemer
Betrokken bij de cao
o Als de werknemer niet contractueel verbonden is aan de cao is de werknemer
betrokken
o De werknemer kan niet naar de rechter wanneer de werkgever de cao niet
naleeft
o Liften zogenaamd mee op de werknemers die wel lid zijn van een bond
Uitgesloten van de cao
o De werknemer valt niet onder de cao en is dus uitgesloten van de cao
o Bijvoorbeeld vakantiekracht is uitgesloten of werknemers na het bereiken van
de AOW-gerechtigde leeftijd is uitgesloten
Bedrijfstak-cao
Bedrijfstak-cao’s gelden voor een gehele bedrijfstak of een zeer groot deel daarvan.
Bijvoorbeeld de bouw, het ziekenhuiswezen of de grafische industrie.
AVV = algemeen verbindend verklaard
Wel AVV
Niet AVV
AVV cao
Ter voorkoming van (loon)concurrentie
Alleen een lopende cao kan AVV zijn
Maximaal 2 jaar, daarna opnieuw AVV-procedure
Geen nawerking van de cao, behalve voor afspraken die in die 2 jaar zijn gestart.
Bijvoorbeeld ziekte en doorbetaling (art. 7: 629 BW)
Duur en einde van de cao
Geen looptijdafspraak
o Looptijd is 1 jaar
o Art. 19 lid 2 WCAO
Wel looptijdafspraak
o Maximale looptijd van 5 jaar (art. 18 WCAO)
o Art. 19 lid 1 WCAO
Nawerking van de cao
Nawerking
o Gebonden werknemer heeft wel nawerking
o Betrokken of ongebonden werknemer heeft geen nawerking
Personeelsgids
Of je gebonden bent aan de personeelsgids staat vermeld in de
arbeidsovereenkomst
Binding aan gedragscodes
Thema’s: evaluatiegesprek, studiekostenregeling, overwerk, vakantie
, Goed werkgeverschap en MVO
Goed werkgeverschap en goed werknemerschap
Art. 7: 611 BW = de werkgever en werknemer zijn verplicht zich als een goede
werkgever en goede werknemer te gedragen
Denk hierbij aan integriteit, open communicatie, ontwikkelmogelijkheden, autonomie,
diversiteitsbeleid, transformationeel leiderschap, vertrouwen, gezondheid
Voorbeelden goed werkgeverschap:
o Scholingsplicht
o Klachtrecht
o Instructierecht
o Informatieplicht
Voorbeelden goed werknemerschap:
o Doet zijn werkgever geen concurrentie aan tijdens het dienstverband
o Houdt vertrouwelijke informatie voor zich
o Is bereid om incidenteel overwerk te verrichten
o Verricht de arbeid persoonlijk
Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO)
MVO gaat over ondernemers en bedrijven en people, planit, profit
Bedrijven dragen verantwoordelijkheid voor maatschappelijke problemen zoals
luchtvervuiling, klimaatverandering, arbeidsomstandigheden of vergrijzing
Deze problemen niet groter maken of zelfs streven naar een bijdrage leveren aan het
oplossen van deze problemen
o Dit kunnen zij doen door rekening te houden met de maatschappelijke
effecten van hun activiteiten
o Of door steeds bewust op zoek te zijn naar manieren om hun bedrijf te
verbeteren
