Maatschappijleer samenvatting hoofdstuk 3 P1 V4
3.1 Wat is democratie
Soevereine staat = wanneer een staat op duidelijk, begrensd gebied het hoogste gezag uitoefent en
het geweldsmonopolie heeft.
Politiek = het maken van keuzes waaraan allen in een staat zijn gebonden. De onderwerpen van de
politiek zijn van algemeen belang. Je moet ook kiezen tussen efficiënt besturen of voor maximale
participatie van burgers. Bij het eerste kijk je naar doelmatig resultaat, bij het tweede voor een
proces van democratische besluiten.
Kenmerken democratie:
- Individuele vrijheid, bijv. vrijheid van meningsuiting
- Politieke grondrechten, iedereen mag vanaf 18 meedoen aan de politiek
- Wettelijk beperkte bevoegdheden, voor politie en leger
- Onafhankelijke rechtspraak
- Persvrijheid
Je hebt een parlementair of presidentieel stelsel
Parlementair stelsel Presidentieel stelsel
Bevolking kiest parlement Bevolking kiest parlement en staatshoofd
Vaak een niet-gekozen staatshoofd – President staat aan het hoofd van de regering
constitutionele monarchie als is koning
Kenmerken autoritair regime:
- Geen onafhankelijke rechtspraak
- Grondrechten worden niet gerespecteerd
- Oppositiepartijen zijn vaak verbonden
- Overheidsgeweld
- Kiezingsfraude, manipulatie en geweld
- Geen persvrijheid
Soorten autoritaire regimes
Ideologische Religieuze Militaire
Communistische partij alle macht Godsdienst is ideologie Leger heeft alle macht
Indoctrinatie Burgers mogen stemmen Leider is militair
Landen hebben kenmerken van een democratie en van een autoritair regime.
, 3.2 Politieke stromingen
Ideologie = een samenhangend geheel van ideeën over de mens en de gewenste inrichting van de
samenleving. Een ideologie heeft standpunten over:
- Belangrijke waarden en normen
- Sociaaleconomische verhoudingen (rol van de overheid hierin)
Links Rechts
Actieve rol overheid Passieve rol overheid
Eerlijke verdeling van inkomen Lage belastingen
Een uitgebreide verzorgingsstaat Mensen hebben een eigen verantwoordelijkheid
Gelijke kansen Economische vrijheid
Liberalisme Christendemocratie Sociaaldemocratie
Waarden Vrijheid, eigen Gebaseerd op Bijbelse Solidariteit en
verantwoordelijkheid waarden gelijkheid
Rol overheid Alleen kerntaken Groot maatschappelijk Breed takenpakket
middenveld overheid
Links of rechts Rechts Verschillend/midden Links
Progressief Conservatief
Vooruitstrevende politieke ideeën Behoudende politieke ideeën
Verandering is onnodig Benadrukken wat al is bereikt en goed is
Andere politieke stromingen zijn:
- Ecologisme, voor duurzaamheid en het klimaat, ‘groene partijen’
- Populisme, nationalistisch, tegen immigratie, rechts, lijkt op liberalisme
3.3 Politieke partijen
Politieke partij = een groep mensen met globaal dezelfde ideeën over een ideale samenleving.
Functies van politieke partijen:
- Integratie, politieke wensen samenbrengen tot een partijprogramma
- Articulatie, verwoorden wat leeft in de samenleving en zetten op politieke agenda
- Informatie, informeren over maatschappelijke vraagstukken en hun standpunten
- Participatie, burgers actief laten deelnemen aan de politiek
- Selectie van kandidaten, geschikte mensen zoeken voor een politieke functie
Vroeger werden veel partijen gericht op een ideologie. Maatschappelijke verandering zijn dat er
meer zwevende kiezers( = laten de keuze voor een partij afhangen van het moment) zijn gekomen.
Ook dalen de leden van een politieke partij. Er is ook minder bereik gekomen op de nationale
politiek, kom door de komst en uitbreiding van de EU.
3.5 Regering en parlement
Regering = koning en ministers
3.1 Wat is democratie
Soevereine staat = wanneer een staat op duidelijk, begrensd gebied het hoogste gezag uitoefent en
het geweldsmonopolie heeft.
Politiek = het maken van keuzes waaraan allen in een staat zijn gebonden. De onderwerpen van de
politiek zijn van algemeen belang. Je moet ook kiezen tussen efficiënt besturen of voor maximale
participatie van burgers. Bij het eerste kijk je naar doelmatig resultaat, bij het tweede voor een
proces van democratische besluiten.
Kenmerken democratie:
- Individuele vrijheid, bijv. vrijheid van meningsuiting
- Politieke grondrechten, iedereen mag vanaf 18 meedoen aan de politiek
- Wettelijk beperkte bevoegdheden, voor politie en leger
- Onafhankelijke rechtspraak
- Persvrijheid
Je hebt een parlementair of presidentieel stelsel
Parlementair stelsel Presidentieel stelsel
Bevolking kiest parlement Bevolking kiest parlement en staatshoofd
Vaak een niet-gekozen staatshoofd – President staat aan het hoofd van de regering
constitutionele monarchie als is koning
Kenmerken autoritair regime:
- Geen onafhankelijke rechtspraak
- Grondrechten worden niet gerespecteerd
- Oppositiepartijen zijn vaak verbonden
- Overheidsgeweld
- Kiezingsfraude, manipulatie en geweld
- Geen persvrijheid
Soorten autoritaire regimes
Ideologische Religieuze Militaire
Communistische partij alle macht Godsdienst is ideologie Leger heeft alle macht
Indoctrinatie Burgers mogen stemmen Leider is militair
Landen hebben kenmerken van een democratie en van een autoritair regime.
, 3.2 Politieke stromingen
Ideologie = een samenhangend geheel van ideeën over de mens en de gewenste inrichting van de
samenleving. Een ideologie heeft standpunten over:
- Belangrijke waarden en normen
- Sociaaleconomische verhoudingen (rol van de overheid hierin)
Links Rechts
Actieve rol overheid Passieve rol overheid
Eerlijke verdeling van inkomen Lage belastingen
Een uitgebreide verzorgingsstaat Mensen hebben een eigen verantwoordelijkheid
Gelijke kansen Economische vrijheid
Liberalisme Christendemocratie Sociaaldemocratie
Waarden Vrijheid, eigen Gebaseerd op Bijbelse Solidariteit en
verantwoordelijkheid waarden gelijkheid
Rol overheid Alleen kerntaken Groot maatschappelijk Breed takenpakket
middenveld overheid
Links of rechts Rechts Verschillend/midden Links
Progressief Conservatief
Vooruitstrevende politieke ideeën Behoudende politieke ideeën
Verandering is onnodig Benadrukken wat al is bereikt en goed is
Andere politieke stromingen zijn:
- Ecologisme, voor duurzaamheid en het klimaat, ‘groene partijen’
- Populisme, nationalistisch, tegen immigratie, rechts, lijkt op liberalisme
3.3 Politieke partijen
Politieke partij = een groep mensen met globaal dezelfde ideeën over een ideale samenleving.
Functies van politieke partijen:
- Integratie, politieke wensen samenbrengen tot een partijprogramma
- Articulatie, verwoorden wat leeft in de samenleving en zetten op politieke agenda
- Informatie, informeren over maatschappelijke vraagstukken en hun standpunten
- Participatie, burgers actief laten deelnemen aan de politiek
- Selectie van kandidaten, geschikte mensen zoeken voor een politieke functie
Vroeger werden veel partijen gericht op een ideologie. Maatschappelijke verandering zijn dat er
meer zwevende kiezers( = laten de keuze voor een partij afhangen van het moment) zijn gekomen.
Ook dalen de leden van een politieke partij. Er is ook minder bereik gekomen op de nationale
politiek, kom door de komst en uitbreiding van de EU.
3.5 Regering en parlement
Regering = koning en ministers
