MODULE 1: INTRODUCTIE
ALGEMENE ARBEIDSRECHTELIJKE BESCHOUWINGEN
HISTORIEK
19e eeuw 21e eeuw
20e eeuw
Laissez faire = absolute contractvrijheid Opstanden van werknemers waardoor Door juridisering zijn er kluwen van
zonder mening regelgever overheid meer tussenkomt regelgeving die niet makkelijk te
doorgronden zijn
Repressief (onderdrukkend) tov Uitbouw van 1e sociale
werknemers wetgeving Modernisering ?
- Voorbeeld : Grondrechten - Voorbeeld :
samenspanningsverbod Sommige regels dateren van de
Meer bescherming : de 1e maatregelen jaren 70, sinds die tijd is er veel
= onmogelijk voor wn om te
van de werkgevers zijn vooral gericht op veranderd
allemaal te staken
het welzijn van de werknemers (vooral
- Voorbeeld :
vrouwen en kinderen) Codificatie ? = het bundelen van de
Werkmansboekje
regelgeving in 1 wetboek
= boekje dat wn altijd bij zich
moest hebben, zonder kon hij
niet van werk veranderen
Werkgevers hielden het expres
bij zodat de wn niet van functie
zou kunnen veranderen
TOEPASSINGSBEBIED
1. RATIONE PERSONAE
= personele toepassingsgebied
= op welke personen, individuen van toepassing ?
Particuliere sector Publieke sector Statuut als zelfstandige
Werknemers Ambtenaren
Arbeidsovereenkomst Aanstelling
MAAR contractuelen in overheidsdienst
- De overheid gaat zich
gedragen als een privé
werkgever en werft
werknemers aan op basis
van een
arbeidsovereenkomst
(uitzondering)
Let op uitzondering : verruimd toepassingsgebied voor bepaalde regelgeving (arbeidsduurwetgeving,
welzijnswetgeving,…)
, 2. RATIONE MATERIAE
= materiele toepassingsgebied
= waarover gaat het ?
Individueel arbeidsrecht Collectief arbeidsrecht Arbeidsreglementering Sociaal
handhavingsrecht
Individuele verhoudingen Collectieve verhoudingen Arbeidsbeschermende Afdwinging en
- Werknemer – - Werknemersgroepering(en) regels sactionering
werkgever – 1/meer
werkgevers(groeperingen)
Arbeidsovereenkomstenrecht CAO – recht Welzijnsreglementering Sociaal strafrecht
3. RATIONE LOCI
= territoriaal toepassingsgebied
= op welk territorium geldt de regelgeving ?
Regel = België MAAR grensoverschrijdend karakter (Rome 1 – Verordening)
- Voorbeeld : je wordt aangenomen in een Belgisch bedrijf maar je wordt uitgezonden naar
Duitsland
RECHTSBRONNEN
Ontstaan :
probleem : alle
rechtsregels - en normen =
afdwingbaar en moeten tegenstrijdigheden tussen normen wijken van elkaar
normconflicten
nageleefd worden verschillende normen af
maar veel regelgevers
Oplossing = hiërarchie der normen
Internationaal
recht met EU verordeningen
directe
Lagere norm mag een hogere niet overschrijden
werking
Grondwet
Wetten Nationale regering
Wetten - Decreten - Decreten Vlaamse & Waalse Gewest
Ordonnanties Ordonnanties Brussels Hoofdstedelijk Gewest
KB - Ministerieel Besluit - Besluit van
de Vlaamse regering - Besluit van de
Regering van de Franse Gemeenschap
Normen Provincies en Gemeenten
, 1. Internationale rechtsbronnen
Verenigde Naties (VN) Internationale Raad van Europa Europese Unie (EU)
Arbeidsorganisatie (IAO)
ECOSOC – verdrag Verdragen en aanbevelingen EVRM HGEU
Economische, sociale - Voorbeeld : = Europees Verdrag voor de = Handvest van de
en culturele rechten Verdrag nr. 87 Rechten van de Mens Grondrechten van de
inzake vrijheid Europese Unie
van (H)ESH
vakvereniging = Europees Sociaal Handvest VEU
= Verdrag betreffende de
Europese Unie
VWEU
= Verdrag betreffende de
Werking van de Europese
Unie
Richtlijnen
Moeten worden
omgezet naar
nationale context
2. Nationale rechtsbronnen
Grondwet Recht Rechtspraak Rechtsleer Eigen rechtsvorming
Voorbeeld : Rol van sociale = uitspraken van = moreel oordel Werknemer en werkgeveer
Sociale grondrechten gesprekspartners rechtscolleges van komen onderling overeen
- Stand still rechtsgeleerden
verplichting = GEEN normen Reglementair
de regelgever Partijen van GEEN normen - Paritaire comités
mag niet een - Arbeidsreglement
zomaar een specifieke
regelgeving casus
afdwingen moeten zich
die een aan de
drastische uitspraak
achteruitgang houden
van rechten maar
kan anderen
betekenen kunnen er
(aan geen
voorwaarden rechten uit
voldoen) halen
, 3. Arbeidsrechtelijke bronnen : specifieke arbeidsrechtelijke hiërarchie
Toelichting :
specificiteit arbeidsrechtelijke bronnen
belang wilsovereenstemming
De partijen moeten altijd tot een akkoord komen
hiërarchie is niet volledig
omzichtigheid
ALGEMENE ARBEIDSRECHTELIJKE BESCHOUWINGEN
HISTORIEK
19e eeuw 21e eeuw
20e eeuw
Laissez faire = absolute contractvrijheid Opstanden van werknemers waardoor Door juridisering zijn er kluwen van
zonder mening regelgever overheid meer tussenkomt regelgeving die niet makkelijk te
doorgronden zijn
Repressief (onderdrukkend) tov Uitbouw van 1e sociale
werknemers wetgeving Modernisering ?
- Voorbeeld : Grondrechten - Voorbeeld :
samenspanningsverbod Sommige regels dateren van de
Meer bescherming : de 1e maatregelen jaren 70, sinds die tijd is er veel
= onmogelijk voor wn om te
van de werkgevers zijn vooral gericht op veranderd
allemaal te staken
het welzijn van de werknemers (vooral
- Voorbeeld :
vrouwen en kinderen) Codificatie ? = het bundelen van de
Werkmansboekje
regelgeving in 1 wetboek
= boekje dat wn altijd bij zich
moest hebben, zonder kon hij
niet van werk veranderen
Werkgevers hielden het expres
bij zodat de wn niet van functie
zou kunnen veranderen
TOEPASSINGSBEBIED
1. RATIONE PERSONAE
= personele toepassingsgebied
= op welke personen, individuen van toepassing ?
Particuliere sector Publieke sector Statuut als zelfstandige
Werknemers Ambtenaren
Arbeidsovereenkomst Aanstelling
MAAR contractuelen in overheidsdienst
- De overheid gaat zich
gedragen als een privé
werkgever en werft
werknemers aan op basis
van een
arbeidsovereenkomst
(uitzondering)
Let op uitzondering : verruimd toepassingsgebied voor bepaalde regelgeving (arbeidsduurwetgeving,
welzijnswetgeving,…)
, 2. RATIONE MATERIAE
= materiele toepassingsgebied
= waarover gaat het ?
Individueel arbeidsrecht Collectief arbeidsrecht Arbeidsreglementering Sociaal
handhavingsrecht
Individuele verhoudingen Collectieve verhoudingen Arbeidsbeschermende Afdwinging en
- Werknemer – - Werknemersgroepering(en) regels sactionering
werkgever – 1/meer
werkgevers(groeperingen)
Arbeidsovereenkomstenrecht CAO – recht Welzijnsreglementering Sociaal strafrecht
3. RATIONE LOCI
= territoriaal toepassingsgebied
= op welk territorium geldt de regelgeving ?
Regel = België MAAR grensoverschrijdend karakter (Rome 1 – Verordening)
- Voorbeeld : je wordt aangenomen in een Belgisch bedrijf maar je wordt uitgezonden naar
Duitsland
RECHTSBRONNEN
Ontstaan :
probleem : alle
rechtsregels - en normen =
afdwingbaar en moeten tegenstrijdigheden tussen normen wijken van elkaar
normconflicten
nageleefd worden verschillende normen af
maar veel regelgevers
Oplossing = hiërarchie der normen
Internationaal
recht met EU verordeningen
directe
Lagere norm mag een hogere niet overschrijden
werking
Grondwet
Wetten Nationale regering
Wetten - Decreten - Decreten Vlaamse & Waalse Gewest
Ordonnanties Ordonnanties Brussels Hoofdstedelijk Gewest
KB - Ministerieel Besluit - Besluit van
de Vlaamse regering - Besluit van de
Regering van de Franse Gemeenschap
Normen Provincies en Gemeenten
, 1. Internationale rechtsbronnen
Verenigde Naties (VN) Internationale Raad van Europa Europese Unie (EU)
Arbeidsorganisatie (IAO)
ECOSOC – verdrag Verdragen en aanbevelingen EVRM HGEU
Economische, sociale - Voorbeeld : = Europees Verdrag voor de = Handvest van de
en culturele rechten Verdrag nr. 87 Rechten van de Mens Grondrechten van de
inzake vrijheid Europese Unie
van (H)ESH
vakvereniging = Europees Sociaal Handvest VEU
= Verdrag betreffende de
Europese Unie
VWEU
= Verdrag betreffende de
Werking van de Europese
Unie
Richtlijnen
Moeten worden
omgezet naar
nationale context
2. Nationale rechtsbronnen
Grondwet Recht Rechtspraak Rechtsleer Eigen rechtsvorming
Voorbeeld : Rol van sociale = uitspraken van = moreel oordel Werknemer en werkgeveer
Sociale grondrechten gesprekspartners rechtscolleges van komen onderling overeen
- Stand still rechtsgeleerden
verplichting = GEEN normen Reglementair
de regelgever Partijen van GEEN normen - Paritaire comités
mag niet een - Arbeidsreglement
zomaar een specifieke
regelgeving casus
afdwingen moeten zich
die een aan de
drastische uitspraak
achteruitgang houden
van rechten maar
kan anderen
betekenen kunnen er
(aan geen
voorwaarden rechten uit
voldoen) halen
, 3. Arbeidsrechtelijke bronnen : specifieke arbeidsrechtelijke hiërarchie
Toelichting :
specificiteit arbeidsrechtelijke bronnen
belang wilsovereenstemming
De partijen moeten altijd tot een akkoord komen
hiërarchie is niet volledig
omzichtigheid
