VOOR-ROMAANS
1 MEROVINGISCH TIJDVAK (5e eeuw – 751)
1.1 ALGEMEEN
1.1.1 Politieke achtergrond
In het begin van de 5e eeuw zakten de Salische Franken af naar het zuiden opzoek naar
betere landbouwgronden. 3 van hun bekendste leiders: Chlodio, Childerik & Clovis. (Doornik
en Kamerijk)
Tussen 481 en 511 zette Clovis zich in om zijn rivalen (2 broers) uit te schakelen, om de
West Goten over de Pyreneeën te drijven en om zijn gezag uit te breiden. Hij verwezenlijkte
de Salische eenheid en liet zich te Reims dopen (christendom)
Na de dood van Chlotarius (de zoon van Clovis) wordt het rijk verdeeld in 3 kernlanden die
onder leiding van een hofmeier komen te staan. (Austrasië, Neustrië en Bourgondië)
Een van de belangrijkste gevolgen van de Frankische verovering van heel Gallië is een
nieuw element in het naast elkaar voorkomen van Germaanse en Romaanse dialecten. De
opkomende christianisatie heeft ook een erg belangrijke rol gespeeld.
Dagobert was de belangrijkste merovingische koning. Hij slaagde erin het rijk nog eens te
verenigen maar de opkomst van de hofmeiers was niet meer tegen te houden.
1.1.2 Godsdienst en ideeënwereld
Kerstening
2 fasen:
1. Paus Remigius nam het initiatief bisschopzetels op te richten te doornik, Tongeren, …
door aanleiding van de bekering van Clovis
2. De tweede fase was doorslaggevend. Koning Dagobert kon rekenen op monniken
afkomstig uit Midden en zuid-Gallië en Engeland. Ze richten abdijen op die
uitgangspunten vormden voor hun bekeringsactiviteiten.
Bekering Germanen tot Christendom
Dit was zeer belangrijk voor de ontwikkeling van de kunst. Hun eigen godsdienst was te
moeilijk:
1. Het lot ligt in de duisternis, gesneuvelde krijgers gaan wel eerst naar het paradijs
maar komen uiteindelijk ook bij hun lot terecht. De goden waren zelfs niet zeker van
hun lot, enkel Jezus Christus
2. De Germanen werden geplaagd door een duisternis vol monsters. Als de Germaan
een verbond sluit met Christus, de almachtige demonenbedwinger, worden ze gered.
(De ethische kern van het christendom was hen vreemd)
3. Heiligenverering en reliekenaanbidding: hun verering geeft kracht en bescherming
1.1.3 Maatschappij
De Germanen leefden in een stamverband, de leider was verbonden met de onderdanen
door een wederzijdse eed van trouw.
Er waren vrijen, vrijgelatenen en slaven. Enkel de vrijen hadden macht, de vrijgelatenen
hadden toch nog een eigen leven en staan nog boven de slaven.
1
, 1.1.4 Economie
Landbouw is het belangrijkste in het Merovingisch tijdvak, handel en nijverheid waren
bescheiden.
De grote exploitatie of villae bevonden zich in de leemstreek en in de Condroz. Het kon van
de koning, een aristocratie, een kerk of een abdij zijn.
Door ontwikkeling van handel moeten baansteden (Tongeren, Kassel en Bavai) wijken voor
riviersteden (Maastricht, Doornik en Kamerijk).
1.2 KUNST
Weinig overgebleven: enkele gebruiksvoorwerpen, juwelen & sporen in de bodem
(architectuur)
1.2.1 Architectuur
Doornik, Tongeren, Aarlen en Bavai zijn centra geweest met een belangrijke bouwactiviteit.
Algemeen gebruikte men de aanleg en versiering van de Romeinse architectuur. (zuiver
geïmporteerd) De Romeinse architectuur is zo verbonden met de cultuur, daardoor is door
de overrompeling van het rijk door de Germaanse stammen (begin 5e eeuw) de architectuur
ook weggevaagd.
In het Rijn en Moezelgebied vond men belangrijke resten van christelijke bedehuizen. In
Tongeren heeft men de apsis van een ruime zuilenbasilica ontdekt die misschien de ker van
H. Servatius was. Vooral door de kerkelijke gemeenschap met haar behoeften aan kerken,
wordt de toekomst van de architectuur verzekerd. (in de vroege middeleeuwen)
In sommige streken ontbraken er stenen waardoor de gebouwen in hout werden gemaakt
(woningen, kloostergebouwen, parochiekerken), maar men weet weinig over constructie.
1.2.2 Toegepaste kunsten
De voorwerpen afkomstig uit de graven zijn de belangrijkste voor
onze kennis (bv: wapens, juwelen, …) Algemeen Late Gallo
Romeinse technieken werden verder toegepast, meestal op een
minder hoog niveau (vb: glaswerk, aardewerk)
De cloisonné techniek: het versieren van juwelen, smeden van
koperen of gouden cellen en dan vullen met een glaspasta of
edelsteen.
Figuur 1 juweel
2
1 MEROVINGISCH TIJDVAK (5e eeuw – 751)
1.1 ALGEMEEN
1.1.1 Politieke achtergrond
In het begin van de 5e eeuw zakten de Salische Franken af naar het zuiden opzoek naar
betere landbouwgronden. 3 van hun bekendste leiders: Chlodio, Childerik & Clovis. (Doornik
en Kamerijk)
Tussen 481 en 511 zette Clovis zich in om zijn rivalen (2 broers) uit te schakelen, om de
West Goten over de Pyreneeën te drijven en om zijn gezag uit te breiden. Hij verwezenlijkte
de Salische eenheid en liet zich te Reims dopen (christendom)
Na de dood van Chlotarius (de zoon van Clovis) wordt het rijk verdeeld in 3 kernlanden die
onder leiding van een hofmeier komen te staan. (Austrasië, Neustrië en Bourgondië)
Een van de belangrijkste gevolgen van de Frankische verovering van heel Gallië is een
nieuw element in het naast elkaar voorkomen van Germaanse en Romaanse dialecten. De
opkomende christianisatie heeft ook een erg belangrijke rol gespeeld.
Dagobert was de belangrijkste merovingische koning. Hij slaagde erin het rijk nog eens te
verenigen maar de opkomst van de hofmeiers was niet meer tegen te houden.
1.1.2 Godsdienst en ideeënwereld
Kerstening
2 fasen:
1. Paus Remigius nam het initiatief bisschopzetels op te richten te doornik, Tongeren, …
door aanleiding van de bekering van Clovis
2. De tweede fase was doorslaggevend. Koning Dagobert kon rekenen op monniken
afkomstig uit Midden en zuid-Gallië en Engeland. Ze richten abdijen op die
uitgangspunten vormden voor hun bekeringsactiviteiten.
Bekering Germanen tot Christendom
Dit was zeer belangrijk voor de ontwikkeling van de kunst. Hun eigen godsdienst was te
moeilijk:
1. Het lot ligt in de duisternis, gesneuvelde krijgers gaan wel eerst naar het paradijs
maar komen uiteindelijk ook bij hun lot terecht. De goden waren zelfs niet zeker van
hun lot, enkel Jezus Christus
2. De Germanen werden geplaagd door een duisternis vol monsters. Als de Germaan
een verbond sluit met Christus, de almachtige demonenbedwinger, worden ze gered.
(De ethische kern van het christendom was hen vreemd)
3. Heiligenverering en reliekenaanbidding: hun verering geeft kracht en bescherming
1.1.3 Maatschappij
De Germanen leefden in een stamverband, de leider was verbonden met de onderdanen
door een wederzijdse eed van trouw.
Er waren vrijen, vrijgelatenen en slaven. Enkel de vrijen hadden macht, de vrijgelatenen
hadden toch nog een eigen leven en staan nog boven de slaven.
1
, 1.1.4 Economie
Landbouw is het belangrijkste in het Merovingisch tijdvak, handel en nijverheid waren
bescheiden.
De grote exploitatie of villae bevonden zich in de leemstreek en in de Condroz. Het kon van
de koning, een aristocratie, een kerk of een abdij zijn.
Door ontwikkeling van handel moeten baansteden (Tongeren, Kassel en Bavai) wijken voor
riviersteden (Maastricht, Doornik en Kamerijk).
1.2 KUNST
Weinig overgebleven: enkele gebruiksvoorwerpen, juwelen & sporen in de bodem
(architectuur)
1.2.1 Architectuur
Doornik, Tongeren, Aarlen en Bavai zijn centra geweest met een belangrijke bouwactiviteit.
Algemeen gebruikte men de aanleg en versiering van de Romeinse architectuur. (zuiver
geïmporteerd) De Romeinse architectuur is zo verbonden met de cultuur, daardoor is door
de overrompeling van het rijk door de Germaanse stammen (begin 5e eeuw) de architectuur
ook weggevaagd.
In het Rijn en Moezelgebied vond men belangrijke resten van christelijke bedehuizen. In
Tongeren heeft men de apsis van een ruime zuilenbasilica ontdekt die misschien de ker van
H. Servatius was. Vooral door de kerkelijke gemeenschap met haar behoeften aan kerken,
wordt de toekomst van de architectuur verzekerd. (in de vroege middeleeuwen)
In sommige streken ontbraken er stenen waardoor de gebouwen in hout werden gemaakt
(woningen, kloostergebouwen, parochiekerken), maar men weet weinig over constructie.
1.2.2 Toegepaste kunsten
De voorwerpen afkomstig uit de graven zijn de belangrijkste voor
onze kennis (bv: wapens, juwelen, …) Algemeen Late Gallo
Romeinse technieken werden verder toegepast, meestal op een
minder hoog niveau (vb: glaswerk, aardewerk)
De cloisonné techniek: het versieren van juwelen, smeden van
koperen of gouden cellen en dan vullen met een glaspasta of
edelsteen.
Figuur 1 juweel
2
