Auditing Practices
Tentamen - Boek
In de samenvatting opgenomen:
Grondslagen (H7, H8, H9 en H12)
Praktijk (H4, H5, H6, H7, H8 en H9)
,Inhoud
Grondslagen Hoofdstuk 7.................................................................................................... 4
Fraude en witwassen....................................................................................................... 4
Fraude constateren tijdens de controle-opdracht.........................................................4
Fraude constateren tijdens de beoordelings- of samenstellingsopdracht......................6
Onwettig handelen constateren tijdens de controle-opdracht......................................7
Wettelijke meldplicht inzake fraude..............................................................................7
Fraude en het strafrecht...............................................................................................8
Wettelijke meldplicht inzake witwastransacties............................................................9
Gedragsrichtlijn inzake persoonsgerichte accountantsonderzoeken...........................10
Grondslagen Hoofdstuk 8.................................................................................................. 11
Beoordelingsopdracht en samenstellingsopdracht........................................................11
Doel van de beoordelingsopdracht en samenstellingsopdracht..................................11
Verantwoordelijkheid van het bestuur en de accountant............................................11
Werkzaamheden bij een beoordelingsopdracht..........................................................11
Werkzaamheden bij een samenstellingsopdracht.......................................................12
Beoordelingsverklaring en samenstellingsverklaring..................................................13
Grondslagen Hoofstuk 9.................................................................................................... 15
Doelstellingen van de jaarrekeningcontrole...................................................................15
Doel van de jaarrekeningcontrole...............................................................................15
Reikwijdte van de jaarrekeningcontrole......................................................................15
Redelijke mate van zekerheid.....................................................................................16
Axiomatisch voorbehoud............................................................................................ 16
Nadere uitwerking van de controledoelstellingen.......................................................16
Grondslagen Hoofdstuk 12................................................................................................ 19
Controle-informatie........................................................................................................ 19
Begrip controle-informatie.......................................................................................... 19
Kwaliteit van de controle-informatie...........................................................................19
Soorten controlewerkzaamheden...............................................................................19
Controlemiddelen en controlerichting.........................................................................21
Praktijk Hoofdstuk 4.......................................................................................................... 23
Opstellen controleprogramma.......................................................................................23
Doelstelling controleprogramma.................................................................................23
Soorten werkzaamheden............................................................................................ 23
Samenstelling van de controlemix en documentatie..................................................24
Evaluatie van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.............................................26
Communicatie over tekortkomingen in de interne beheersing...................................27
Praktijk Hoofdstuk 5.......................................................................................................... 29
Cijferanalyse.................................................................................................................. 29
Toepassing van cijferanalyse in de controle................................................................29
2
, Soorten cijferanalyses................................................................................................ 30
Ratioanalyse............................................................................................................... 31
Verbandcontrole......................................................................................................... 31
Normen voor ex ante-informatie.................................................................................32
Praktijk Hoofdstuk 6.......................................................................................................... 34
Steekproeven................................................................................................................. 34
De betekenis van steekproeven in de controle...........................................................34
De uitvoering van steekproeven.................................................................................35
Steekproefprocedure.................................................................................................. 36
Praktijk Hoofdstuk 7.......................................................................................................... 38
Afronding van de controle.............................................................................................. 38
Wettelijke bepalingen................................................................................................. 38
Onderscheid naar perioden en aard van GNB.............................................................38
Taak en verantwoordelijkheid van de accountant voor GNB.......................................39
Taak en verantwoordelijkheid voor de continuïteitsveronderstelling...........................39
Schriftelijke bevestigingen.......................................................................................... 40
Praktijk Hoofdstuk 8.......................................................................................................... 41
De controleverklaring.................................................................................................... 41
Oordeel over de financiële overzichten......................................................................41
Vormen van rapportering............................................................................................ 43
Elementen van de controleverklaring.........................................................................43
Het soort oordeel........................................................................................................ 44
De controleverklaring bij organisaties van openbaar belang......................................46
Niet-assuranceopdrachten.......................................................................................... 46
Oneigenlijk gebruik van de naam van de accountant.................................................46
Openbaarmaking........................................................................................................ 46
Praktijk Hoofdstuk 9.......................................................................................................... 48
Accountantsverslag en management letter...................................................................48
Samenhang accountantsverslag en management letter............................................48
Accountantsverslag.................................................................................................... 48
Management letter..................................................................................................... 49
Verschillen in rapporteringsvormen............................................................................50
3
, Grondslagen Hoofdstuk 7
Fraude en witwassen
Fraude constateren tijdens de controle-opdracht
Redresseren
Het kerndoel van de wet- en regelgeving rondom fraude is redresseren. De accountant
moet ervoor zorgen dat de cliënt de fraude redresseert (goedmaakt). Als dat het geval is,
hoeft de fraude niet meer gemeld te worden. Redresseren bestaat uit twee dimensies:
Retrospectief: de gevolgen van de fraude herstellen. Bijvoorbeeld:
- Belastingfraude: de belasting alsnog afdragen;
- Schade aan derden: een schadevergoeding geven;
- Werknemersfraude: de geleden schade terugvorderen;
Prospectief: maatregelen nemen om te voorkomen dat fraude in de toekomst nog
voor zal komen. Gebreken in de interne beheersing moeten opgelost worden.
NV COS en Wta
Zowel de NV COS als de Wta beschrijven hoe de accountant verantwoordelijk is bij het
constateren van een vermoeden van fraude:
NV COS: in NV COS 240 wordt de verantwoordelijkheid van de accountant bij
uitvoering van de controle van financiële overzichten geregeld. Hierbij gaat het
zowel om de wettelijke controle van de jaarrekening als om de niet-wettelijke
controle van financiële overzichten. De accountant moet de escalatieladder
doorlopen. Deze komt later in dit hoofdstuk aan bod.
Wta: de Wta is alleen maar van toepassing op wettelijke controle-opdrachten. Voor
wettelijke controle-opdrachten gelden dan ook eerst de bepalingen uit de Wta en
daarna pas die uit de NV COS. De NV COS geven in dat geval wel instructies aan
de accountant over hoe hij om moet gaan met frauderisico’s. Bij wettelijke
controleopdrachten is de Wta pas geldend als er niet langer sprake is van een
frauderisico, maar van een redelijk vermoeden van fraude. De accountant heeft
dan een meldplicht.
Tussen de NV COS en de Wta bestaat dus een bepaalde hiërarchische verhouding. De wet
is van hogere orde en gaat voor op standaarden. Daarom gaat bij wettelijke controle-
opdrachten de Wta voor op de NV COS. Bij niet-wettelijke controleopdrachten gelden
alleen de standaarden in de NV COS.
Het onderscheid tussen de NV COS en de Wta ontstaat doordat:
NV COS 240 en de Wta een andere definitie van fraude hanteren:
- Definitie in de NV COS: Fraude is een opzettelijke handeling door één of meer
leden van het management, met governance belaste personen, werknemers
of derden, waarbij gebruik wordt gemaakt van misleiding teneinde een
onrechtmatig of onwettig voordeel te behalen;
- Definitie in de Wta: Fraude is een opzettelijk handelen of nalaten waarbij
misleiding wordt gebruikt om een wederrechtelijk voordeel te behalen en
waarbij de aard of de omvang zodanig is dat beslissingen die in het
maatschappelijk verkeer worden genomen op grond van de financiële
verantwoording van de controlecliënt zouden kunnen worden beïnvloed door
die misleiding.
Er kunnen in ieder geval twee verschillen opgemerkt worden. De definitie in de NV
COS is beperkter. In de NV COS gaat het namelijk om een ‘handeling’, terwijl het in
de Wta gaat om een ‘handelen of nalaten’. Daarnaast benoemt de NV COS
nadrukkelijk de fraudeplegers. Drie kernelementen zijn wel gelijk, namelijk: opzet,
misleiding en wederrechtelijk voordeel. Die dingen moet de accountant in het
accountantsdossier goed vastleggen. Als de opzet niet bewezen kan worden is er
hooguit sprake van een onjuistheid in de administratie;
4
Tentamen - Boek
In de samenvatting opgenomen:
Grondslagen (H7, H8, H9 en H12)
Praktijk (H4, H5, H6, H7, H8 en H9)
,Inhoud
Grondslagen Hoofdstuk 7.................................................................................................... 4
Fraude en witwassen....................................................................................................... 4
Fraude constateren tijdens de controle-opdracht.........................................................4
Fraude constateren tijdens de beoordelings- of samenstellingsopdracht......................6
Onwettig handelen constateren tijdens de controle-opdracht......................................7
Wettelijke meldplicht inzake fraude..............................................................................7
Fraude en het strafrecht...............................................................................................8
Wettelijke meldplicht inzake witwastransacties............................................................9
Gedragsrichtlijn inzake persoonsgerichte accountantsonderzoeken...........................10
Grondslagen Hoofdstuk 8.................................................................................................. 11
Beoordelingsopdracht en samenstellingsopdracht........................................................11
Doel van de beoordelingsopdracht en samenstellingsopdracht..................................11
Verantwoordelijkheid van het bestuur en de accountant............................................11
Werkzaamheden bij een beoordelingsopdracht..........................................................11
Werkzaamheden bij een samenstellingsopdracht.......................................................12
Beoordelingsverklaring en samenstellingsverklaring..................................................13
Grondslagen Hoofstuk 9.................................................................................................... 15
Doelstellingen van de jaarrekeningcontrole...................................................................15
Doel van de jaarrekeningcontrole...............................................................................15
Reikwijdte van de jaarrekeningcontrole......................................................................15
Redelijke mate van zekerheid.....................................................................................16
Axiomatisch voorbehoud............................................................................................ 16
Nadere uitwerking van de controledoelstellingen.......................................................16
Grondslagen Hoofdstuk 12................................................................................................ 19
Controle-informatie........................................................................................................ 19
Begrip controle-informatie.......................................................................................... 19
Kwaliteit van de controle-informatie...........................................................................19
Soorten controlewerkzaamheden...............................................................................19
Controlemiddelen en controlerichting.........................................................................21
Praktijk Hoofdstuk 4.......................................................................................................... 23
Opstellen controleprogramma.......................................................................................23
Doelstelling controleprogramma.................................................................................23
Soorten werkzaamheden............................................................................................ 23
Samenstelling van de controlemix en documentatie..................................................24
Evaluatie van de uitgevoerde controlewerkzaamheden.............................................26
Communicatie over tekortkomingen in de interne beheersing...................................27
Praktijk Hoofdstuk 5.......................................................................................................... 29
Cijferanalyse.................................................................................................................. 29
Toepassing van cijferanalyse in de controle................................................................29
2
, Soorten cijferanalyses................................................................................................ 30
Ratioanalyse............................................................................................................... 31
Verbandcontrole......................................................................................................... 31
Normen voor ex ante-informatie.................................................................................32
Praktijk Hoofdstuk 6.......................................................................................................... 34
Steekproeven................................................................................................................. 34
De betekenis van steekproeven in de controle...........................................................34
De uitvoering van steekproeven.................................................................................35
Steekproefprocedure.................................................................................................. 36
Praktijk Hoofdstuk 7.......................................................................................................... 38
Afronding van de controle.............................................................................................. 38
Wettelijke bepalingen................................................................................................. 38
Onderscheid naar perioden en aard van GNB.............................................................38
Taak en verantwoordelijkheid van de accountant voor GNB.......................................39
Taak en verantwoordelijkheid voor de continuïteitsveronderstelling...........................39
Schriftelijke bevestigingen.......................................................................................... 40
Praktijk Hoofdstuk 8.......................................................................................................... 41
De controleverklaring.................................................................................................... 41
Oordeel over de financiële overzichten......................................................................41
Vormen van rapportering............................................................................................ 43
Elementen van de controleverklaring.........................................................................43
Het soort oordeel........................................................................................................ 44
De controleverklaring bij organisaties van openbaar belang......................................46
Niet-assuranceopdrachten.......................................................................................... 46
Oneigenlijk gebruik van de naam van de accountant.................................................46
Openbaarmaking........................................................................................................ 46
Praktijk Hoofdstuk 9.......................................................................................................... 48
Accountantsverslag en management letter...................................................................48
Samenhang accountantsverslag en management letter............................................48
Accountantsverslag.................................................................................................... 48
Management letter..................................................................................................... 49
Verschillen in rapporteringsvormen............................................................................50
3
, Grondslagen Hoofdstuk 7
Fraude en witwassen
Fraude constateren tijdens de controle-opdracht
Redresseren
Het kerndoel van de wet- en regelgeving rondom fraude is redresseren. De accountant
moet ervoor zorgen dat de cliënt de fraude redresseert (goedmaakt). Als dat het geval is,
hoeft de fraude niet meer gemeld te worden. Redresseren bestaat uit twee dimensies:
Retrospectief: de gevolgen van de fraude herstellen. Bijvoorbeeld:
- Belastingfraude: de belasting alsnog afdragen;
- Schade aan derden: een schadevergoeding geven;
- Werknemersfraude: de geleden schade terugvorderen;
Prospectief: maatregelen nemen om te voorkomen dat fraude in de toekomst nog
voor zal komen. Gebreken in de interne beheersing moeten opgelost worden.
NV COS en Wta
Zowel de NV COS als de Wta beschrijven hoe de accountant verantwoordelijk is bij het
constateren van een vermoeden van fraude:
NV COS: in NV COS 240 wordt de verantwoordelijkheid van de accountant bij
uitvoering van de controle van financiële overzichten geregeld. Hierbij gaat het
zowel om de wettelijke controle van de jaarrekening als om de niet-wettelijke
controle van financiële overzichten. De accountant moet de escalatieladder
doorlopen. Deze komt later in dit hoofdstuk aan bod.
Wta: de Wta is alleen maar van toepassing op wettelijke controle-opdrachten. Voor
wettelijke controle-opdrachten gelden dan ook eerst de bepalingen uit de Wta en
daarna pas die uit de NV COS. De NV COS geven in dat geval wel instructies aan
de accountant over hoe hij om moet gaan met frauderisico’s. Bij wettelijke
controleopdrachten is de Wta pas geldend als er niet langer sprake is van een
frauderisico, maar van een redelijk vermoeden van fraude. De accountant heeft
dan een meldplicht.
Tussen de NV COS en de Wta bestaat dus een bepaalde hiërarchische verhouding. De wet
is van hogere orde en gaat voor op standaarden. Daarom gaat bij wettelijke controle-
opdrachten de Wta voor op de NV COS. Bij niet-wettelijke controleopdrachten gelden
alleen de standaarden in de NV COS.
Het onderscheid tussen de NV COS en de Wta ontstaat doordat:
NV COS 240 en de Wta een andere definitie van fraude hanteren:
- Definitie in de NV COS: Fraude is een opzettelijke handeling door één of meer
leden van het management, met governance belaste personen, werknemers
of derden, waarbij gebruik wordt gemaakt van misleiding teneinde een
onrechtmatig of onwettig voordeel te behalen;
- Definitie in de Wta: Fraude is een opzettelijk handelen of nalaten waarbij
misleiding wordt gebruikt om een wederrechtelijk voordeel te behalen en
waarbij de aard of de omvang zodanig is dat beslissingen die in het
maatschappelijk verkeer worden genomen op grond van de financiële
verantwoording van de controlecliënt zouden kunnen worden beïnvloed door
die misleiding.
Er kunnen in ieder geval twee verschillen opgemerkt worden. De definitie in de NV
COS is beperkter. In de NV COS gaat het namelijk om een ‘handeling’, terwijl het in
de Wta gaat om een ‘handelen of nalaten’. Daarnaast benoemt de NV COS
nadrukkelijk de fraudeplegers. Drie kernelementen zijn wel gelijk, namelijk: opzet,
misleiding en wederrechtelijk voordeel. Die dingen moet de accountant in het
accountantsdossier goed vastleggen. Als de opzet niet bewezen kan worden is er
hooguit sprake van een onjuistheid in de administratie;
4
