Einde van de wereldrijken
In 1945 --> kwam er een eind aan de koloniale wereldrijken.
In de eerste 10 jaar werd bijna heel Azië onafhankelijk. 10 jaar later bijna heel Afrika.
Israël werd gesticht in die tijd en Nederland werd gedwongen om Indonesië op te geven.
Merdeka
Merdeka ==> vrijheid.
Het waren de inlanders van Indonesië die vrijheid wilde. Op Java werden duizenden mensen vermoord.
De slachtoffers waren Nederlanders, mensen met Nederlandse en Indonesische voorouders en chinezen.
Vooral Indonesiërs werden gezien als handlangers van Nederlanders. Indonesiërs keerden zich na de
Japanse bezetting massaal tegen het herstel van den koloniale orde.
Aziatisch nationalisme
Inheemse leiders die westerse opleidingen hadden genoten maakten kennis met het nationalisme en
verlangden naar een eigen staat. Onder aanvoering van Gandhi in India en Soekarno in Indonesië was
het verzet ontstaan tegen de koloniale overheersing. De 2 e WO maakte een eind aan de blank
overheersing. De Europeanen bleken niet onoverwinnelijk. Voortaal waren de VS en Sovjet-Unie de
sterkste landen. De VS gaven in 1946 het voorbeeld door de Filippijnen onafhankelijk te laten worden.
India en Pakistan
De Britten lieten India in 1947 onafhankelijk worden omdat de situatie onhoudbaar werd door de
toenemende haat tussen de moslim en de hindoes. In het westen van India riepen de moslim een eigen
staat uit, Pakistan. Negen miljoen moslims vluchten naar het westen en evenveel hindoes vluchten naar
India. In 154 trok Frankrijk zich na een bloedige koloniale oorlog terug uit zijn kolonie Vietnam.
Indonesië
Na de Japanse capitulatie riep Soekarno op 17 augustus 1945 de Republiek Indonesië uit. Nederland was
tegen de onafhankelijkheid en zag Soekarno als een verraders omdat hij met de Japanners had
samengewerkt. Ook vele Nederlanders dachten dat Nederland zonder Indonesië arm en onbelangrijk zou
worden. De leus was daarom: “Indië verloren, ramspoed geboren”.
De Nederlandse regering stuurde 100 000 man om de aanval op te zetten in 1947. Ze noemde het
politionele actie om orde te herstellen.
Politionele actie ==> Nederlandse militaire operatie tegen Indonesië.
De republiek sloeg terug met guerrilla-aanvallen, en Nederland antwoordde met contraterreur.
Guerrilla ==> zijn aanslagen en kleinere aanvallen.
Contraterreur --> dorpen werden platgebrand dorpsbewoners werden afschrikwekkend vermoord en
krijgsgevangenen werd ter plekke doodgeschoten.
In december 1948 werd Soekarno in een Nederlands offensief gevangengenomen. Maar de VS en VN
dwongen Nederland met de Republiek te praten.
Op 27 december 1949 ondertekende Koningin Juliana de soevereiniteitsoverdracht.
Soevereiniteitsoverdracht ==> het overdragen van de hoogste macht.
3000 Nederlanders en ongeveer 150 000 Indonesiërs waren toen omgekomen.
, Zionisme
In Palestina ontstonden grote spanningen tussen de Arabische bewoners (de Palestijnen) en de Joden.
Vanaf 1900 kwamen honderdduizenden joden naar Palestina op de vlucht voor het antisemitisme in
Europa. De aanhangers van het joodse nationalisme meenden dat de joden alleen met rust gelaten
zouden worden als ze een eigen staat hadden. Die moest in Palestina komen omdat hun verre
voorouders hier hadden gewoond tot ze verdreven werden door de Romeinen.
Zionisme ==> het streven naar een joodse staat.
Israël en de Palestijnen
In 1947 maakten de Britten bekend dat ze op 15 mei 948 Palestina zullen verlaten. DE VN stelde voor om
Palestina te verdelen in een Joodse en een Arabische staat. De Palestijnen wilde dat niet en probeerden
de joden te verjagen, maar die sloegen hard terug. Honderdduizenden Palestijnen sloegen op de vlucht.
Toen de Britten vertrokken riep de Joodse leider Ben Goerion de staat Israël uit. Een dag later vielen de
Arabische buurlanden Israël aan, maar die bleek militair superieur. Daarna brak ook in 1956, 167 en 1973
oorlog uit tussen Israël en zijn buren.
In de zesdaagse Oorlog van 1967 bezette Israël ook nog Arabische gebieden: de westelijk Jordaanoever,
de Gazastrook en Oost-Jeruzalem. West – Jeruzalem was al sinds 1948 een joodse stad. Vele Palestijnen
kwamen terecht in vluchtelingenkampen in Jordanië of Libanon.
Algerije
In 1954 een bloedige onafhankelijks oorlog in Algerije uit. Er woonden 1 miljoen fransen maar die waren
niet van plan weg te gaan. In 956 liet Frankrijk de landen Marokko en Tunesië wel onafhankelijk worden.
Door het gruwelijk en uitzichtloze geweld besloot Frankrijk uiteindelijk deze kolonie (Algerije) toch op te
geven. In 1962 verlieten de Fransen een verwoest land.
De rest van Afrika
De Europeanen dachten dat de Afrikanen nog lang niet toe waren aan onafhankelijkheid. Ze vergeleken
het “als een kind van 10 jaar een huissleutel, een bankrekening en een geweer geven”.
Maar vanaf 1957 deden Frankrijk en Groot-Brittannië ook hier afstand van hun macht. De Britten deden
het eerst met Ghana. België deed afstand van Congo en ook de fransen droegen vreedzaam de macht
over. In 1965 had alleen Portugal zijn kolonies Angola en Mozambique nog. In 1975 gaf Portugal zijn
kolonies alsnog op. In 1980 nam de zwarte rebellen in Zimbabwe de macht over van de blanken.
Regime ==> regering (vaak ondemocratisch).
In Zuid-Afrika deden de blanken vanaf 1990 afstand van de macht. De zwarte leider Nelson Mandela
werd na 27 jaar gevangenschap president.
Het verhaal van ….. Marokko
In 1953 verbanden de fransen de Marokkaanse sultan Mohammed V (1909-1961) naar het Franse eiland
Corsica omdat hij het verzet steunde tegen de Fransen. Mohammed V was lid van de Alaoui-familie die
eeuwen over Marokko heerste en die zou afstammen van de profeet Mohammed. Marokko werd in 682
veroverd door de Arabieren en bleven tot de 20 e eeuw onafhankelijk. Marokko werd een Franse kolonie
waarbij de sultan het staatshoofd bleef, maar de Franse residentgeneraal de werkelijke machthebber
was. In 1920 brak er in het Rifgebergte een opstand uit tegen de Fransen. Pas in 1934 werd de opstand
onderdrukt. Marokko werd na de 2e WO in 1956 onder leiding van Mohammed die terug mocht keren
vrij gemakkelijk onafhankelijk omdat Frankrijk zijn handen vol hand aan de opstand in Algerije. Marokko
kreeg een gekozen parlement en een grondwet. Mohammed noemde zich voortaan koning en regeerde
als een alleenheerser.
In 1945 --> kwam er een eind aan de koloniale wereldrijken.
In de eerste 10 jaar werd bijna heel Azië onafhankelijk. 10 jaar later bijna heel Afrika.
Israël werd gesticht in die tijd en Nederland werd gedwongen om Indonesië op te geven.
Merdeka
Merdeka ==> vrijheid.
Het waren de inlanders van Indonesië die vrijheid wilde. Op Java werden duizenden mensen vermoord.
De slachtoffers waren Nederlanders, mensen met Nederlandse en Indonesische voorouders en chinezen.
Vooral Indonesiërs werden gezien als handlangers van Nederlanders. Indonesiërs keerden zich na de
Japanse bezetting massaal tegen het herstel van den koloniale orde.
Aziatisch nationalisme
Inheemse leiders die westerse opleidingen hadden genoten maakten kennis met het nationalisme en
verlangden naar een eigen staat. Onder aanvoering van Gandhi in India en Soekarno in Indonesië was
het verzet ontstaan tegen de koloniale overheersing. De 2 e WO maakte een eind aan de blank
overheersing. De Europeanen bleken niet onoverwinnelijk. Voortaal waren de VS en Sovjet-Unie de
sterkste landen. De VS gaven in 1946 het voorbeeld door de Filippijnen onafhankelijk te laten worden.
India en Pakistan
De Britten lieten India in 1947 onafhankelijk worden omdat de situatie onhoudbaar werd door de
toenemende haat tussen de moslim en de hindoes. In het westen van India riepen de moslim een eigen
staat uit, Pakistan. Negen miljoen moslims vluchten naar het westen en evenveel hindoes vluchten naar
India. In 154 trok Frankrijk zich na een bloedige koloniale oorlog terug uit zijn kolonie Vietnam.
Indonesië
Na de Japanse capitulatie riep Soekarno op 17 augustus 1945 de Republiek Indonesië uit. Nederland was
tegen de onafhankelijkheid en zag Soekarno als een verraders omdat hij met de Japanners had
samengewerkt. Ook vele Nederlanders dachten dat Nederland zonder Indonesië arm en onbelangrijk zou
worden. De leus was daarom: “Indië verloren, ramspoed geboren”.
De Nederlandse regering stuurde 100 000 man om de aanval op te zetten in 1947. Ze noemde het
politionele actie om orde te herstellen.
Politionele actie ==> Nederlandse militaire operatie tegen Indonesië.
De republiek sloeg terug met guerrilla-aanvallen, en Nederland antwoordde met contraterreur.
Guerrilla ==> zijn aanslagen en kleinere aanvallen.
Contraterreur --> dorpen werden platgebrand dorpsbewoners werden afschrikwekkend vermoord en
krijgsgevangenen werd ter plekke doodgeschoten.
In december 1948 werd Soekarno in een Nederlands offensief gevangengenomen. Maar de VS en VN
dwongen Nederland met de Republiek te praten.
Op 27 december 1949 ondertekende Koningin Juliana de soevereiniteitsoverdracht.
Soevereiniteitsoverdracht ==> het overdragen van de hoogste macht.
3000 Nederlanders en ongeveer 150 000 Indonesiërs waren toen omgekomen.
, Zionisme
In Palestina ontstonden grote spanningen tussen de Arabische bewoners (de Palestijnen) en de Joden.
Vanaf 1900 kwamen honderdduizenden joden naar Palestina op de vlucht voor het antisemitisme in
Europa. De aanhangers van het joodse nationalisme meenden dat de joden alleen met rust gelaten
zouden worden als ze een eigen staat hadden. Die moest in Palestina komen omdat hun verre
voorouders hier hadden gewoond tot ze verdreven werden door de Romeinen.
Zionisme ==> het streven naar een joodse staat.
Israël en de Palestijnen
In 1947 maakten de Britten bekend dat ze op 15 mei 948 Palestina zullen verlaten. DE VN stelde voor om
Palestina te verdelen in een Joodse en een Arabische staat. De Palestijnen wilde dat niet en probeerden
de joden te verjagen, maar die sloegen hard terug. Honderdduizenden Palestijnen sloegen op de vlucht.
Toen de Britten vertrokken riep de Joodse leider Ben Goerion de staat Israël uit. Een dag later vielen de
Arabische buurlanden Israël aan, maar die bleek militair superieur. Daarna brak ook in 1956, 167 en 1973
oorlog uit tussen Israël en zijn buren.
In de zesdaagse Oorlog van 1967 bezette Israël ook nog Arabische gebieden: de westelijk Jordaanoever,
de Gazastrook en Oost-Jeruzalem. West – Jeruzalem was al sinds 1948 een joodse stad. Vele Palestijnen
kwamen terecht in vluchtelingenkampen in Jordanië of Libanon.
Algerije
In 1954 een bloedige onafhankelijks oorlog in Algerije uit. Er woonden 1 miljoen fransen maar die waren
niet van plan weg te gaan. In 956 liet Frankrijk de landen Marokko en Tunesië wel onafhankelijk worden.
Door het gruwelijk en uitzichtloze geweld besloot Frankrijk uiteindelijk deze kolonie (Algerije) toch op te
geven. In 1962 verlieten de Fransen een verwoest land.
De rest van Afrika
De Europeanen dachten dat de Afrikanen nog lang niet toe waren aan onafhankelijkheid. Ze vergeleken
het “als een kind van 10 jaar een huissleutel, een bankrekening en een geweer geven”.
Maar vanaf 1957 deden Frankrijk en Groot-Brittannië ook hier afstand van hun macht. De Britten deden
het eerst met Ghana. België deed afstand van Congo en ook de fransen droegen vreedzaam de macht
over. In 1965 had alleen Portugal zijn kolonies Angola en Mozambique nog. In 1975 gaf Portugal zijn
kolonies alsnog op. In 1980 nam de zwarte rebellen in Zimbabwe de macht over van de blanken.
Regime ==> regering (vaak ondemocratisch).
In Zuid-Afrika deden de blanken vanaf 1990 afstand van de macht. De zwarte leider Nelson Mandela
werd na 27 jaar gevangenschap president.
Het verhaal van ….. Marokko
In 1953 verbanden de fransen de Marokkaanse sultan Mohammed V (1909-1961) naar het Franse eiland
Corsica omdat hij het verzet steunde tegen de Fransen. Mohammed V was lid van de Alaoui-familie die
eeuwen over Marokko heerste en die zou afstammen van de profeet Mohammed. Marokko werd in 682
veroverd door de Arabieren en bleven tot de 20 e eeuw onafhankelijk. Marokko werd een Franse kolonie
waarbij de sultan het staatshoofd bleef, maar de Franse residentgeneraal de werkelijke machthebber
was. In 1920 brak er in het Rifgebergte een opstand uit tegen de Fransen. Pas in 1934 werd de opstand
onderdrukt. Marokko werd na de 2e WO in 1956 onder leiding van Mohammed die terug mocht keren
vrij gemakkelijk onafhankelijk omdat Frankrijk zijn handen vol hand aan de opstand in Algerije. Marokko
kreeg een gekozen parlement en een grondwet. Mohammed noemde zich voortaan koning en regeerde
als een alleenheerser.
