Samenvatting les 9

Hoofdstuk 9: Gender & ethnicity

0. Introductie

Sociale epidemiologie en medische sociologie: sociale patronen van gezondheid
en sterfte

▪ Verschillen per SES

▪ Verschillen per geslacht

▪ Verschillen per etniciteit

▪ Intersectionaliteit: complexe interacties



1. Gender

1.1Mortaliteit

Man-vrouw gezondheid-overlevingsparadox: 'Mannen sterven sneller, maar
vrouwen zijn zieker'.

▪ Op alle leeftijden zijn de sterftecijfers van mannen hoger dan die van vrouwen.

▪ Vrouwen hebben over het algemeen meer kans dan mannen om een slechte
gezondheid te hebben.

Grote verschillen/ patronen als we 2 groepen gaan vergelijken, dan heb je een
complex patroon (kijken naar ziekte of sterftecijfers).

 Morbiditeit is heel complex.

Is het echt zo paradoxaal?

▪ Mannen ervaren meer levensbedreigende ziekten (bijv. hartaandoeningen) die
op jongere leeftijd de dood tot gevolg hebben leeftijden.

▪ Vrouwen ervaren minder ernstige, chronische ziekten (bijv. artritis) die
resulteren in langere jaren doorgebracht in slechte gezondheid.

Voorbeeld:

Mortaliteitsverschil (verschil in levensverwachting).

 Westerse landen: vrouwen leven gemiddeld langer dan mannen.
 Voordeel van levensverwachting van vrouwen van 5 jaar in vergelijking
met mannen



1

,Er zijn ook verschillen tussen landen  met enkel biologische verklaringen
kunnen we niet vinden waarom er een verschil is tussen mannen en vrouwen en
tussen verschillende landen. (ook biologische, sociologische factoren, levensstijl
spelen een rol).




Voorbeeld:

Totale sterfte, er treedt een ander beeld op als we kijken naar de oorzaak van
sterfte.

Suïcide: hogere suïcide sterfte bij mannen dan bij vrouwen.

 We kunnen dit gaan bekijken volgens de levensloop, er zijn verschillen
doorheen de levenscategorieën.

Suïcide komt vooral voor bij jongvolwassenen, op middelbare leeftijd.




Voorbeeld:

Hoe hoger de lijnen, hoe hoger de gendercap  hogere sterftecijfer bij mannen.

Grootste doodoorzaak: infectieziekten (vooral op jonge leeftijd)  geen
gendercap.

Fase van industrialisatie: gendercap is gestegen, maar niet volgens het zelfde
tempo  er is een verschil tussen de verschillende landen.


2

, De mortaliteit daalde, maar daalde veel sneller bij de vrouwen, dan bij de
mannen.

 Door verbetering van de gezondheidszorg en levensstijl.

Er zijn meer arbeidsrisico’s voor mannen, waardoor er minder snel daalde bij
mannen dan bij vrouwen.

Post-industrialisatie: de gendercap is aan het dalen in de Westerse landen. Hoe
komt het dat het voordeel van levensverwachtingen van vrouwen minder wordt?

 De levensstijl tussen mannen en vrouwen is minder groot door
emancipatie, prevalentie van roken (onderliggende verklaring van daling
gendercap).




Voorbeeld:

Prevalentie van roken: op een later tijdstip moet er gekeken worden naar de
impact van roken op mortaliteit.

 We kunnen dit niet meteen gaan bekijken.

In latere fase kunnen we de sterftecijfers gaan bekijken.

Er is een stijging van aantal rokers bij mannen en pas na de jaren 50 is dit
beginnen te dalen.

 Het gaat om een tragere daling, dit komt enerzijds door de emancipatie
(verklaring gendercap).

Bij mannen is er een snellere daling.




3