Contract en vermogen
Onderdeel vermogensrecht
Inhoud
Hoofdstuk 1 Algemene inleiding..........................................................................................................................3
1.1 Omschrijving en plaatsbepaling.................................................................................................................3
1.2 Kenbronnen...............................................................................................................................................3
1.3 Terminologie..............................................................................................................................................3
Week 1.......................................................................................................................................................... 4
1.4 Rechtsgevolgen van goederenrechtelijke rechten.....................................................................................4
1.6 Functies......................................................................................................................................................5
1.7 Algemene leerstukken...............................................................................................................................5
Hoofdstuk 2 Bezit, houderschap en bewind.........................................................................................................5
2.1 Inleiding.....................................................................................................................................................5
2.2 Bezit...........................................................................................................................................................6
2.3 Houderschap..............................................................................................................................................8
Hoofdstuk 3 Eigendom en overig toebehoren......................................................................................................8
3.2 Eigendom...................................................................................................................................................8
Hoofdstuk 4 Originaire wijzen van verkrijging.....................................................................................................9
4.1 Inleiding.....................................................................................................................................................9
4.6 Natrekking................................................................................................................................................10
4.7 Verbinding................................................................................................................................................10
4.8 Zaakvorming............................................................................................................................................10
Hoofdstuk 5 Overdracht.....................................................................................................................................11
5.1 Inleiding...................................................................................................................................................11
5.2 Overdraagbaarheid..................................................................................................................................12
5.3 Rechtsgeldige titel voor levering.............................................................................................................12
5.4 Rechtsgeldige levering.............................................................................................................................13
5.5 Beschikkingsbevoegdheid........................................................................................................................15
Week 2........................................................................................................................................................ 18
Hoofdstuk 5 Overdracht.....................................................................................................................................18
5.6 Bijzondere overdrachten..........................................................................................................................18
Week 3........................................................................................................................................................ 20
Hoofdstuk 3 Eigendom en toebehoren...............................................................................................................20
3.2 Eigendom.................................................................................................................................................20
Hoofdstuk 7 Zekerheidsrechten..........................................................................................................................21
7.1 Inleiding...................................................................................................................................................21
7.2 Eigendomsvoorbehoud............................................................................................................................22
Week 4........................................................................................................................................................ 24
Hoofdstuk 6 Beperkte rechten in het algemeen.................................................................................................24
6.2 Begrip en wetssystematiek......................................................................................................................24
6.3 Inhoud......................................................................................................................................................24
6.4 Rechtsgevolgen........................................................................................................................................25
6.5 Ontstaan...................................................................................................................................................25
6.6 Overgang..................................................................................................................................................26
6.7 Tenietgaan................................................................................................................................................27
1
, Hoofdstuk 7 Zekerheidsrechten..........................................................................................................................27
7.3 Algemene bepalingen voor pand en hypotheek......................................................................................27
7.4 Pand.........................................................................................................................................................30
Week 5........................................................................................................................................................ 37
Hoofdstuk 7 Zekerheidsrechten..........................................................................................................................37
Hoofdstuk 7.5 Hypotheek..............................................................................................................................37
Hoofdstuk 9 Beslag, verhaal en voorrang..........................................................................................................42
9.3.2 Voorrechten..........................................................................................................................................42
Week 6........................................................................................................................................................ 43
Hoofdstuk 9 Beslag, verhaal en voorrang..........................................................................................................43
9.2 Beslag.......................................................................................................................................................43
9.3 Verhaal en voorrang.................................................................................................................................44
2
,Hoofdstuk 1 Algemene inleiding
1.1 Omschrijving en plaatsbepaling
Term goederen verzamelnaam voor zaken en vermogensrechten.
Goederenrecht gaat over rechten die persoon op een goed heeft en welke rechten hij
tegenover anderen kan handhaven. Absolute rechten
Absolute of derdenwerking is kenmerkend voor goederenrechtelijke rechten.
Privaatrechtelijke vermogensrechten die subjecten kunnen hebben worden verdeeld in relatieve
(persoonlijke) rechten en absolute rechten.
Goederenrechtelijke rechten zijn onderverdeel in volledig en beperkte rechten.
1.2 Kenbronnen
Goederenrecht Boek 3 en 5 Burgerlijk Wetboek.
- Boek 3 = algemene deel vermogensrecht
- Boek 5 = rechten die uitsluitend op zaken kunnen bestaan
1.3 Terminologie
Zaken voor menselijke beheersing vatbare stoffelijke objecten (Art 3:2 BW)
Vermogensrechten rechten die afzonderlijk of tezamen met een ander recht overdraagbaar zijn of
ertoe strekken de rechthebbende financieel voordeel te verschaffen. (Art 3:6 BW)
Kwalificatie van recht als vermogensrecht is bijv. van belang voor de vraag of het tot iemand zijn
vermogen behoort.
Munten en bankbiljetten kunnen als zaken aangemerkt worden.
Digitale objecten die niet als zaken kunnen worden beschouwd, kunnen wel als
vermogensrechten worden gekwalificeerd gezien hun stoffelijk voordeel en hun
overdraagbaarheid en ruilwaarde.
Uitsluitend zaken zijn vatbaar voor eigendom (Art 5:1 BW)
Bestanddelen onzelfstandige onderdelen van een zaak, hetzij op grond van hechte band, hetzij op
grond van materiële band (Art 3:4 BW)
Hoe hecht de band moet zijn om bestanddeelvorming te mogen nemen wordt afhankelijk
gesteld van verkeersopvattingen (Art 3:4 lid 1 BW)
Materiële band als afscheiding niet anders kan geschieden dan met schade aan de
hoofdzaak of het bestanddeel (Art 3:4 lid 2 BW)
Belang van kwalificatie bestanddeel
Bestanddelen hebben dezelfde status als de hoofdzaak, zolang hoedanigheid van bestanddeel
niet doorbreekt. Hoofdzaak onroerend? Dan bestanddeel ook.
o Doorbreking van hoedanigheid kan door afscheiding, vestiging van opstalrecht (Art
5:101) dan wel mandeligheid (Art 5:60).
Vruchten opbrengsten van goederen.
Natuurlijke vruchten zijn zaken (Art 3:9 lid 1)
Burgerlijke vruchten (bijv. huuropbrengst van een woning) zijn vermogensrechten (Art 3:9 lid
2).
3
, Onroerend goed (Art 3:3 lid 1):
- De grond
- Nog niet gewonnen delfstoffen
- Met grond verenigde beplantingen, gebouwen en werken die duurzaam met grond zijn
verenigd.
- Alle overige zaken en hun bestanddelen genoemd in Art 3:3 lid 2 BW
Afhankelijk recht een recht dat aan een ander recht zodanig is verbonden, dat het niet zonder dat
andere recht kan bestaan (art 3:7) (afhankelijk van onderliggende ovk) bijv. pand, hypotheek en
erfdienstbaarheid.
Volledige rechten de eigendom van zaken en het toebehoren van vermogensrechten.
Beperkte rechten is een recht dat is afgeleid uit een meer omvattend recht dat het beperkt recht
is bezwaard.
Moeder en dochterrecht
Moederrecht is een meer omvattend recht t.o.v. een ander recht.
Moederrecht kan bijv. een eigendomsrecht zijn, maar het kan ook een beperkt recht zijn,
bijvoorbeeld een op een stuk grond gevestigd erfpachtrecht waar een hypotheek op wordt
gevestigd
Soorten beperkte rechten:
- Gebruiks- of genotsrechten (vruchtgebruik)
- Zekerheidsrechten (pand en hypotheek)
Bloot-eigendom eigendomsrecht zonder genot over de zaak, dat dus bij iemand anders ligt. Bloot-
eigenaar kan nog beschikken over de zaak maar wordt voor het overige beperkt door zakelijke
rechten van derde erop.
Registergoederen art 3:10 = goederen voor welke overdracht of vestiging inschrijving nodig is in
de daartoe bestemde openbare registers:
- Alle onroerende zaken 3:89
- Te boek staande zee- en binnenschepen 8:199 en 790
- Te boek staande luchtvaartuigen 8:1306 lid 1
- Aandelen in registergoed 3:96
- Beperkte rechten op een registergoed 3:98
Week 1
1.4 Rechtsgevolgen van goederenrechtelijke rechten
Exclusiviteit
Goederenrechtelijke rechten werken jegens eenieder (absolute werking)
Iedere derde is verplicht zich te onthouden van gedragingen die rechthebbende van een goed in
zijn gebruik, beheer of beschikking storen. (Exclusiviteit)
Prioriteitsbeginsel
Betekent voor volledige rechten dat derden in het geheel geen jonger volledig recht op
hetzelfde goed kunnen verkrijgen verbod van doublure
Voor beperkte rechten geldt dit verbod ook. Op een perceel kunnen bijv. niet 2 identieke
hypotheek- of opstalrechten bestaan, maar wel 2 hypotheek die slechts in zoverre
verschillen dat het eerste eerder gevestigd of afloopt dan het tweede.
4
Onderdeel vermogensrecht
Inhoud
Hoofdstuk 1 Algemene inleiding..........................................................................................................................3
1.1 Omschrijving en plaatsbepaling.................................................................................................................3
1.2 Kenbronnen...............................................................................................................................................3
1.3 Terminologie..............................................................................................................................................3
Week 1.......................................................................................................................................................... 4
1.4 Rechtsgevolgen van goederenrechtelijke rechten.....................................................................................4
1.6 Functies......................................................................................................................................................5
1.7 Algemene leerstukken...............................................................................................................................5
Hoofdstuk 2 Bezit, houderschap en bewind.........................................................................................................5
2.1 Inleiding.....................................................................................................................................................5
2.2 Bezit...........................................................................................................................................................6
2.3 Houderschap..............................................................................................................................................8
Hoofdstuk 3 Eigendom en overig toebehoren......................................................................................................8
3.2 Eigendom...................................................................................................................................................8
Hoofdstuk 4 Originaire wijzen van verkrijging.....................................................................................................9
4.1 Inleiding.....................................................................................................................................................9
4.6 Natrekking................................................................................................................................................10
4.7 Verbinding................................................................................................................................................10
4.8 Zaakvorming............................................................................................................................................10
Hoofdstuk 5 Overdracht.....................................................................................................................................11
5.1 Inleiding...................................................................................................................................................11
5.2 Overdraagbaarheid..................................................................................................................................12
5.3 Rechtsgeldige titel voor levering.............................................................................................................12
5.4 Rechtsgeldige levering.............................................................................................................................13
5.5 Beschikkingsbevoegdheid........................................................................................................................15
Week 2........................................................................................................................................................ 18
Hoofdstuk 5 Overdracht.....................................................................................................................................18
5.6 Bijzondere overdrachten..........................................................................................................................18
Week 3........................................................................................................................................................ 20
Hoofdstuk 3 Eigendom en toebehoren...............................................................................................................20
3.2 Eigendom.................................................................................................................................................20
Hoofdstuk 7 Zekerheidsrechten..........................................................................................................................21
7.1 Inleiding...................................................................................................................................................21
7.2 Eigendomsvoorbehoud............................................................................................................................22
Week 4........................................................................................................................................................ 24
Hoofdstuk 6 Beperkte rechten in het algemeen.................................................................................................24
6.2 Begrip en wetssystematiek......................................................................................................................24
6.3 Inhoud......................................................................................................................................................24
6.4 Rechtsgevolgen........................................................................................................................................25
6.5 Ontstaan...................................................................................................................................................25
6.6 Overgang..................................................................................................................................................26
6.7 Tenietgaan................................................................................................................................................27
1
, Hoofdstuk 7 Zekerheidsrechten..........................................................................................................................27
7.3 Algemene bepalingen voor pand en hypotheek......................................................................................27
7.4 Pand.........................................................................................................................................................30
Week 5........................................................................................................................................................ 37
Hoofdstuk 7 Zekerheidsrechten..........................................................................................................................37
Hoofdstuk 7.5 Hypotheek..............................................................................................................................37
Hoofdstuk 9 Beslag, verhaal en voorrang..........................................................................................................42
9.3.2 Voorrechten..........................................................................................................................................42
Week 6........................................................................................................................................................ 43
Hoofdstuk 9 Beslag, verhaal en voorrang..........................................................................................................43
9.2 Beslag.......................................................................................................................................................43
9.3 Verhaal en voorrang.................................................................................................................................44
2
,Hoofdstuk 1 Algemene inleiding
1.1 Omschrijving en plaatsbepaling
Term goederen verzamelnaam voor zaken en vermogensrechten.
Goederenrecht gaat over rechten die persoon op een goed heeft en welke rechten hij
tegenover anderen kan handhaven. Absolute rechten
Absolute of derdenwerking is kenmerkend voor goederenrechtelijke rechten.
Privaatrechtelijke vermogensrechten die subjecten kunnen hebben worden verdeeld in relatieve
(persoonlijke) rechten en absolute rechten.
Goederenrechtelijke rechten zijn onderverdeel in volledig en beperkte rechten.
1.2 Kenbronnen
Goederenrecht Boek 3 en 5 Burgerlijk Wetboek.
- Boek 3 = algemene deel vermogensrecht
- Boek 5 = rechten die uitsluitend op zaken kunnen bestaan
1.3 Terminologie
Zaken voor menselijke beheersing vatbare stoffelijke objecten (Art 3:2 BW)
Vermogensrechten rechten die afzonderlijk of tezamen met een ander recht overdraagbaar zijn of
ertoe strekken de rechthebbende financieel voordeel te verschaffen. (Art 3:6 BW)
Kwalificatie van recht als vermogensrecht is bijv. van belang voor de vraag of het tot iemand zijn
vermogen behoort.
Munten en bankbiljetten kunnen als zaken aangemerkt worden.
Digitale objecten die niet als zaken kunnen worden beschouwd, kunnen wel als
vermogensrechten worden gekwalificeerd gezien hun stoffelijk voordeel en hun
overdraagbaarheid en ruilwaarde.
Uitsluitend zaken zijn vatbaar voor eigendom (Art 5:1 BW)
Bestanddelen onzelfstandige onderdelen van een zaak, hetzij op grond van hechte band, hetzij op
grond van materiële band (Art 3:4 BW)
Hoe hecht de band moet zijn om bestanddeelvorming te mogen nemen wordt afhankelijk
gesteld van verkeersopvattingen (Art 3:4 lid 1 BW)
Materiële band als afscheiding niet anders kan geschieden dan met schade aan de
hoofdzaak of het bestanddeel (Art 3:4 lid 2 BW)
Belang van kwalificatie bestanddeel
Bestanddelen hebben dezelfde status als de hoofdzaak, zolang hoedanigheid van bestanddeel
niet doorbreekt. Hoofdzaak onroerend? Dan bestanddeel ook.
o Doorbreking van hoedanigheid kan door afscheiding, vestiging van opstalrecht (Art
5:101) dan wel mandeligheid (Art 5:60).
Vruchten opbrengsten van goederen.
Natuurlijke vruchten zijn zaken (Art 3:9 lid 1)
Burgerlijke vruchten (bijv. huuropbrengst van een woning) zijn vermogensrechten (Art 3:9 lid
2).
3
, Onroerend goed (Art 3:3 lid 1):
- De grond
- Nog niet gewonnen delfstoffen
- Met grond verenigde beplantingen, gebouwen en werken die duurzaam met grond zijn
verenigd.
- Alle overige zaken en hun bestanddelen genoemd in Art 3:3 lid 2 BW
Afhankelijk recht een recht dat aan een ander recht zodanig is verbonden, dat het niet zonder dat
andere recht kan bestaan (art 3:7) (afhankelijk van onderliggende ovk) bijv. pand, hypotheek en
erfdienstbaarheid.
Volledige rechten de eigendom van zaken en het toebehoren van vermogensrechten.
Beperkte rechten is een recht dat is afgeleid uit een meer omvattend recht dat het beperkt recht
is bezwaard.
Moeder en dochterrecht
Moederrecht is een meer omvattend recht t.o.v. een ander recht.
Moederrecht kan bijv. een eigendomsrecht zijn, maar het kan ook een beperkt recht zijn,
bijvoorbeeld een op een stuk grond gevestigd erfpachtrecht waar een hypotheek op wordt
gevestigd
Soorten beperkte rechten:
- Gebruiks- of genotsrechten (vruchtgebruik)
- Zekerheidsrechten (pand en hypotheek)
Bloot-eigendom eigendomsrecht zonder genot over de zaak, dat dus bij iemand anders ligt. Bloot-
eigenaar kan nog beschikken over de zaak maar wordt voor het overige beperkt door zakelijke
rechten van derde erop.
Registergoederen art 3:10 = goederen voor welke overdracht of vestiging inschrijving nodig is in
de daartoe bestemde openbare registers:
- Alle onroerende zaken 3:89
- Te boek staande zee- en binnenschepen 8:199 en 790
- Te boek staande luchtvaartuigen 8:1306 lid 1
- Aandelen in registergoed 3:96
- Beperkte rechten op een registergoed 3:98
Week 1
1.4 Rechtsgevolgen van goederenrechtelijke rechten
Exclusiviteit
Goederenrechtelijke rechten werken jegens eenieder (absolute werking)
Iedere derde is verplicht zich te onthouden van gedragingen die rechthebbende van een goed in
zijn gebruik, beheer of beschikking storen. (Exclusiviteit)
Prioriteitsbeginsel
Betekent voor volledige rechten dat derden in het geheel geen jonger volledig recht op
hetzelfde goed kunnen verkrijgen verbod van doublure
Voor beperkte rechten geldt dit verbod ook. Op een perceel kunnen bijv. niet 2 identieke
hypotheek- of opstalrechten bestaan, maar wel 2 hypotheek die slechts in zoverre
verschillen dat het eerste eerder gevestigd of afloopt dan het tweede.
4
