Samenvatting: Drug Discovery and Development, HC’s en WC’s
Wat is ziekte?
● Iets wat het lichaam belemmert in optimaal functioneren
● Verstoorde homeostase
● Storing in de werking van een of meerdere organen
● Een pathologische aandoening van lichaamsdelen of weefsels
die wordt gekenmerkt door een identificeerbare groep tekenen
en symptomen
Wat is gezondheid?
● Als je lichaam optimaal functioneert zonder het gebruik van
medicatie
● Als processen in het lichaam optimaal werken
● ‘a state of complete physical, mental and social well being and
not merely the absence of disease or infirmity.
Etiologie: De leer van de oorzaak van de ziekte.
● Overerfbare karakteristieken (‘Nature’): ziekte van Pompe
● Omgevingsfactoren (‘Nurture’)
○ Infecties
○ Trauma
● Combinatie
Fenomenologie: De manifestaties van de ziekte, hoe kunnen we de ziekte
opmerken/meten. Objectieve kijk, fenomeen -> zien.
Disvalue: inschatting tegenover de toekomst. Hier wordt uit afgeleid of er iets mee moet
(door de maatschappij). Een ziekte is elke conditie die het individu of maatschappij
schadelijk vindt. De disvalue bepaald wat gepast is om te behandelen.
Naturalistische perspectief: een observatie gebaseerde kijk: etiologie en fenomenologie.
Normatief perspectief: de samenleving bepaald wat wij een ziekte vinden: disvalue.
- Voorbeeld: 50 jaar geleden was je ziek als je homosexueel was.
De bioaxis, conclusies:
● Hierin zie je dat het moeilijk is om
de daadwerkelijke oorzaak te
vinden van het ontstaan van een
ziekte. Is de oorzaak van roken:
groepsdruk, adverteerders, de
mutatie in het longepitheel etc?
● Veranderde genexpressie speelt
een cruciale rol in de
pathogenese.
,Medische behandelingen
Doelen:
● Curatief
● Preventief
● Symptoombestrijding
● Palliatief
Typen:
● Medicijnen
● Advies en counseling
● Psychologische hulp
● Dieet en levensstijladvies
● Chirurgie
● Fysiotherapie
● Nutraceuticals
● Cosmetische ingrepen, als de disvalue als minder wordt beschouwd wordt het als
minder noodzakelijk beschouwd.
“Voorkomen is beter dan genezen”
Is de preventie/behandeling juist in onze maatschappij?
Voorbeelden specifiek voor verschillende kankersoorten:
● Longkanker: de preventie is niet roken.
● Bij andere soorten kanker die genetisch zijn kan er minder preventie worden
uitgevoerd.
● Voorkomen: overheid.
● Genezen: veel meer vanuit de markt,
farmaceutische bedrijven.
Behandelrichtlijnen (om vast te stellen welke
aandoening het is en de juiste behandelwijze te
volgen):
● Dynamisch:
○ Doelen
○ Typen
○ Betrokken zorgverleners
● Respons feedbackloops
● Nieuwe inzichten
Belangrijke observaties voor behandelingen:
1. Voor het behandelen van een ziekte is
er zelden maar één behandeling, het is
vaak een multifactorieel proces
(=meerdere typen behandelingen tegelijkertijd, sequentieel ingezet).
2. Kijken naar type behandelingen → dynamisch, met feedback loops (=
gediagnosticeerd met bepaalde ziekte, op basis daarvan beslissen zorgverleners
welk type behandeling het beste past, na de behandeling → follow up, respons van
patiënt, op basis hiervan nieuwe behandelingen). Dynamisch kan ook zijn in de tijd,
door innovaties of door maatschappelijke keuze.
,Medicijnen in de geneesmiddelenwet:
Biedt zekerheid over dat het medicijn werkt en dat het veilig is.
● Juiste manier geproduceerd
● Veilig
● Effectief
Geneesmiddelen classificeren op doel:
● Substanties met een therapeutische werking (curatief).
● Substanties met een profylactische werking (preventief).
● Substanties die dienen om een diagnose te stellen.
● Substanties die dienen om de fysiologische functies bij de mens te herstellen,
verbeteren of wijzigen.
Typen geneesmiddelen:
Kleine moleculen:
● Synthetisch
● Product via gedefinieerde chemische reacties
● Kleine simpele structuren
● Relatief eenvoudige karakterisering
Biofarmaceutica:
● Grotere, complexe, dynamische structuur
● Diverse populatie van moleculen
● Productie met behulp van biologische processen
● Complexe vervaardiging
● Moeilijk te karakteriseren
Werking in lichaam:
Kleine moleculen:
● Metabolisering
● Korte werking
● Frequente dosering
● Geen immunogeniteit
● Toxische effecten
● Lineaire doseringsrespons
● Meestal oraal toegediend
● Meestal voorgeschreven door huisarts (eerstelijn)
Biofarmaceutica:
● Degradering
● Lange werking
● Minder frequente dosering
● Immunogeniteit
● Versterkte farmacodynamische effecten
● Bel-vorm doserings respons
● Meestal intraveneus
● Meestal voorgeschreven door de specialist (n-de lijn)
, Diversiteit van biofarmaceutica:
● Peptides en proteine mediatoren
● Enzymen
● Vaccins
● Recombinante DNA producten
● Monoklonale antilichamen
● Cel gebaseerde therapieën (stamcel therpaie)
● Gentherapie
● Weefselregeneratie
● Organen maken
Je ziet een trend dat er steeds minder small molecule drugs worden
geproduceerd.
Er zijn maar 30.000 genen in het humane genoom welke eiwitten tot
expressie brengen die medicijn achtige moleculen binden en gelinkt zijn
aan ziekte modificatie.
Klinische praktijk en diagnostiek:
“Koppelen van observaties en interpretaties van de toestand van de
patiënt aan medische kennis, waaronder farmacologie.”
Klinische cyclus:
1. Onderzoek van de klacht: anamnese en lichamelijk onderzoek.
2. Opdracht geven voor diagnostische testen.
3. Integratie klinische bevindingen en diagnostische testen: differentiaal diagnose.
4. Overwegen verschillende behandelopties.
5. Maken therapeutisch plan met patiënt.
6. Evaluatie van klinisch verloop.
7. Indien nodig: aanpassing therapeutisch plan.
Diagnostiek:
● Welke ziekte kan de symptomen en beperkingen van de patiënt verklaren?
● Diagnostische procedures:
○ Medische historie (anamnese)
○ Fysiek onderzoek
○ Diagnostische tests
Kwaliteit diagnostische testen:
Vals positief: ziekte is niet aanwezig terwijl
het een positieve test geeft
Vals negatief: ziekte is wel aanwezig terwijl
het een negatieve test geeft
Wat is ziekte?
● Iets wat het lichaam belemmert in optimaal functioneren
● Verstoorde homeostase
● Storing in de werking van een of meerdere organen
● Een pathologische aandoening van lichaamsdelen of weefsels
die wordt gekenmerkt door een identificeerbare groep tekenen
en symptomen
Wat is gezondheid?
● Als je lichaam optimaal functioneert zonder het gebruik van
medicatie
● Als processen in het lichaam optimaal werken
● ‘a state of complete physical, mental and social well being and
not merely the absence of disease or infirmity.
Etiologie: De leer van de oorzaak van de ziekte.
● Overerfbare karakteristieken (‘Nature’): ziekte van Pompe
● Omgevingsfactoren (‘Nurture’)
○ Infecties
○ Trauma
● Combinatie
Fenomenologie: De manifestaties van de ziekte, hoe kunnen we de ziekte
opmerken/meten. Objectieve kijk, fenomeen -> zien.
Disvalue: inschatting tegenover de toekomst. Hier wordt uit afgeleid of er iets mee moet
(door de maatschappij). Een ziekte is elke conditie die het individu of maatschappij
schadelijk vindt. De disvalue bepaald wat gepast is om te behandelen.
Naturalistische perspectief: een observatie gebaseerde kijk: etiologie en fenomenologie.
Normatief perspectief: de samenleving bepaald wat wij een ziekte vinden: disvalue.
- Voorbeeld: 50 jaar geleden was je ziek als je homosexueel was.
De bioaxis, conclusies:
● Hierin zie je dat het moeilijk is om
de daadwerkelijke oorzaak te
vinden van het ontstaan van een
ziekte. Is de oorzaak van roken:
groepsdruk, adverteerders, de
mutatie in het longepitheel etc?
● Veranderde genexpressie speelt
een cruciale rol in de
pathogenese.
,Medische behandelingen
Doelen:
● Curatief
● Preventief
● Symptoombestrijding
● Palliatief
Typen:
● Medicijnen
● Advies en counseling
● Psychologische hulp
● Dieet en levensstijladvies
● Chirurgie
● Fysiotherapie
● Nutraceuticals
● Cosmetische ingrepen, als de disvalue als minder wordt beschouwd wordt het als
minder noodzakelijk beschouwd.
“Voorkomen is beter dan genezen”
Is de preventie/behandeling juist in onze maatschappij?
Voorbeelden specifiek voor verschillende kankersoorten:
● Longkanker: de preventie is niet roken.
● Bij andere soorten kanker die genetisch zijn kan er minder preventie worden
uitgevoerd.
● Voorkomen: overheid.
● Genezen: veel meer vanuit de markt,
farmaceutische bedrijven.
Behandelrichtlijnen (om vast te stellen welke
aandoening het is en de juiste behandelwijze te
volgen):
● Dynamisch:
○ Doelen
○ Typen
○ Betrokken zorgverleners
● Respons feedbackloops
● Nieuwe inzichten
Belangrijke observaties voor behandelingen:
1. Voor het behandelen van een ziekte is
er zelden maar één behandeling, het is
vaak een multifactorieel proces
(=meerdere typen behandelingen tegelijkertijd, sequentieel ingezet).
2. Kijken naar type behandelingen → dynamisch, met feedback loops (=
gediagnosticeerd met bepaalde ziekte, op basis daarvan beslissen zorgverleners
welk type behandeling het beste past, na de behandeling → follow up, respons van
patiënt, op basis hiervan nieuwe behandelingen). Dynamisch kan ook zijn in de tijd,
door innovaties of door maatschappelijke keuze.
,Medicijnen in de geneesmiddelenwet:
Biedt zekerheid over dat het medicijn werkt en dat het veilig is.
● Juiste manier geproduceerd
● Veilig
● Effectief
Geneesmiddelen classificeren op doel:
● Substanties met een therapeutische werking (curatief).
● Substanties met een profylactische werking (preventief).
● Substanties die dienen om een diagnose te stellen.
● Substanties die dienen om de fysiologische functies bij de mens te herstellen,
verbeteren of wijzigen.
Typen geneesmiddelen:
Kleine moleculen:
● Synthetisch
● Product via gedefinieerde chemische reacties
● Kleine simpele structuren
● Relatief eenvoudige karakterisering
Biofarmaceutica:
● Grotere, complexe, dynamische structuur
● Diverse populatie van moleculen
● Productie met behulp van biologische processen
● Complexe vervaardiging
● Moeilijk te karakteriseren
Werking in lichaam:
Kleine moleculen:
● Metabolisering
● Korte werking
● Frequente dosering
● Geen immunogeniteit
● Toxische effecten
● Lineaire doseringsrespons
● Meestal oraal toegediend
● Meestal voorgeschreven door huisarts (eerstelijn)
Biofarmaceutica:
● Degradering
● Lange werking
● Minder frequente dosering
● Immunogeniteit
● Versterkte farmacodynamische effecten
● Bel-vorm doserings respons
● Meestal intraveneus
● Meestal voorgeschreven door de specialist (n-de lijn)
, Diversiteit van biofarmaceutica:
● Peptides en proteine mediatoren
● Enzymen
● Vaccins
● Recombinante DNA producten
● Monoklonale antilichamen
● Cel gebaseerde therapieën (stamcel therpaie)
● Gentherapie
● Weefselregeneratie
● Organen maken
Je ziet een trend dat er steeds minder small molecule drugs worden
geproduceerd.
Er zijn maar 30.000 genen in het humane genoom welke eiwitten tot
expressie brengen die medicijn achtige moleculen binden en gelinkt zijn
aan ziekte modificatie.
Klinische praktijk en diagnostiek:
“Koppelen van observaties en interpretaties van de toestand van de
patiënt aan medische kennis, waaronder farmacologie.”
Klinische cyclus:
1. Onderzoek van de klacht: anamnese en lichamelijk onderzoek.
2. Opdracht geven voor diagnostische testen.
3. Integratie klinische bevindingen en diagnostische testen: differentiaal diagnose.
4. Overwegen verschillende behandelopties.
5. Maken therapeutisch plan met patiënt.
6. Evaluatie van klinisch verloop.
7. Indien nodig: aanpassing therapeutisch plan.
Diagnostiek:
● Welke ziekte kan de symptomen en beperkingen van de patiënt verklaren?
● Diagnostische procedures:
○ Medische historie (anamnese)
○ Fysiek onderzoek
○ Diagnostische tests
Kwaliteit diagnostische testen:
Vals positief: ziekte is niet aanwezig terwijl
het een positieve test geeft
Vals negatief: ziekte is wel aanwezig terwijl
het een negatieve test geeft
